Ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku iu komunikua sot shtyrja e hetimeve nga ana e SPAK deri më janar të vitit 2027. Siç shihe...
SOCIALE
Peshq në Hënë?/ Misioni i levrekëve të Francës - Do të lëshohen në hapësirë për të parë nëse mund të shumohen, në të ardhmen do të kthehen ushqim për astronautët në Mars
m.lPërditësimi i fundit 1 Maj 2025, 08:15
SHBA- Peshqit që notojnë aktualisht në një akuarium në një strukturë të vogël shkencore në periferi të Palavas-le-Flot, në Francën jugore, kanë një mision të rëndësishëm. Këta levrekë deti do të lindin pasardhës, të cilët do të lëshohen në hapësirë për të hetuar nëse mund të shumohen në Hënë, dhe në të ardhmen në Mars, si ushqim për astronautët.
Ky është programi shkencor Lunar Hatch, i cili është ideja e Dr. Cyrille Przybyla, studiues i biologjisë detare në Institutin Kombëtar Francez të Kërkimeve Oqeanografike. Siç shpjegon ai për Guardian: Peshku është një burim i shkëlqyer proteinash sepse është organizmi shtazor që ne e tresim më mirë dhe përmban acide yndyrore omega-3 dhe vitamina të rëndësishme B, të cilat astronautët në hapësirë do t'u duhen për të ruajtur masën e tyre muskulore.
Pyetja është: Si mund të prodhojmë ushqim në një distancë kaq të gjatë?
Dhe përgjigjja, sipas Przybyla-s, është të lëshohen vezët në hapësirë, ku do të çelin derisa të arrijnë në Stacionin Ndërkombëtar Hapësinor (ISS). Fillimisht, peshqit thjesht do të vëzhgohen përpara se të ngrihen dhe të kthehen në Tokë, por ideja është që përfundimisht t'i shumojnë në Hënë.
Przybyla është i bindur se nëse agjencitë hapësinore të botës vendosin të ndërtojnë një bazë në Hënë, me Lunar Hatch, menyja mund të përfshijë levrek deti të paktën dy herë në javë.
Qëllimi i Lunar Hatch është të krijojë një "zinxhir ushqimor të mbyllur" në Hënë, duke përdorur një seri tankesh. Rezervuarët e parë do të mbushen me ujë nga akulli që gjendet në fund të kratereve në polet e Hënës. Mbetjet e prodhuara nga peshqit në këto akuariume do të përdoren për të prodhuar mikroalga të cilat më pas mund të përdoren për të ushqyer organizmat që ushqehen me filtra, siç janë bivalvat (midhjet, gocat e detit, etj).
Zooplanktoni do të mbledhë një pjesë të mbeturinave. Jashtëqitja e levrekut në akuariumin e parë do të pastrohet nga karkalecat dhe krimbat, të cilët nga ana tjetër do të jenë ushqim për peshqit.
"Qëllimi i Lunar Hatch është të ketë zero mbeturina. Çdo gjë riciklohet përmes një sistemi akuakulture që duhet të jetë i vetëmjaftueshëm për katër deri në pesë muaj," thotë Przybyla.
Ekipi ka llogaritur se për të siguruar dy racione peshk në javë për shtatë astronautët në një mision 16-javor, do të nevojiteshin rreth 200 levrek deti. Përveç 200 vezëve të fekonduara të levrekut që do të dërgohen në hapësirë, edhe 200 vezë të tjera nga i njëjti peshk në Palavas-le-Flot do të mbahen si grup kontrolli.
