Ish-ministri i Jashtëm, Ditmir Bushati ka reaguar për herë të parë në lidhje me protestat masive të të rinjve dhe qyteta...
LIFESTYLE
Mikroplastika gjendet kudo në kuzhinën tuaj dhe jeni duke e konsumuar vazhdimisht
PiranjatPërditësimi i fundit 22 Shtator 2025, 23:02
Mikroplastikat shpërthejnë nga rubinetat tona dhe shkëputen nga enët e gatimit. Ato gjejnë rrugën e tyre në të verdhat e vezëve dhe thellë në mish dhe perime. Por nëse ndërmarrim hapa të caktuar, mund të hamë më pak prej tyre.
Nuk mund t’i shihni, por janë aty, qindra grimca të vogla plastike që fshihen në biftekun tuaj. Ndërsa gatuhet në një tigan të nxehtë, këta mysafirë të padëshiruar lëngëzohen, duke u derdhur në mish përpara se të ngurtësohen përsëri ndërsa ftohet në pjatën tuaj. Dhe ato nuk janë vetëm në biftek. Pa dashje, ju i hani gjatë gjithë kohës.
Këto grimca të ndërhyra në ushqimin tonë janë mikroplastikat dhe nanoplastikat, grimca më të vogla se 5 mm ose midis 1 dhe 1,000 nanometrave përkatësisht. Por si futen ato në ushqimin tonë? Në një botë të mbushur me copa plastike, çfarë mund të bëjmë për të zvogëluar ekspozimin në dietat tona?
Nëse shikoni nga afër kuzhinën tuaj, do të filloni të dalloni se ku hyjnë mikroplastikat në vaktet tona: ato shkëputen nga shpatulla që përdorni për të gatuar mëngjesin, rrjedhin nga shishja plastike e ujit që vendosni në çantën e shpinës së fëmijës suaj dhe notojnë në filxhanin e çajit mbi tavolinën tuaj. Ato janë gjithashtu të varrosura thellë brenda ushqimeve që hamë, nga hamburgerët te mjalti.
Sapo të filloni t'i kërkoni, pikat e ekspozimit ndaj mikroplastikës mund të duken shpejt të tepërta. Por, e rëndësishme është se është gjithashtu e mundur të bëni ndryshime për të zvogëluar sasinë e mikroplastikës ndaj të cilës ekspozohemi në kuzhinat tona.
USHQIM
Mikroplastikat gjenden në fruta dhe perime, mjaltë, bukë, produkte qumështi, peshk dhe mish, nga hamburgerët te pula. Ato gjenden brenda të verdhës së vezëve (dhe gjithashtu edhe në të bardhën e vezëve). Një studim i 109 vendeve zbuloi se sasia e këtyre plastikave që njerëzit konsumonin zakonisht në vitin 2018 ishte më shumë se gjashtë herë më e madhe se në vitin 1990. Mikroplastikat mund të hyjnë në ushqimin tonë kur bimët i marrin ato nga rrënjët ose kafshët i konsumojnë ato në ushqimin e kafshëve.
Për disa ushqime, është e mundur të hiqni qafe disa nga mikroplastikat përpara se t'i hani. Një studim në Australi zbuloi se njerëzit zakonisht konsumonin 3-4 mg plastikë për çdo porcion orizi të gatuar në shtëpi dhe deri në 13 mg për çdo porcion orizi të gatuar paraprakisht. Mikroplastikat ishin po aq të pranishme në orizin që ishte i paketuar në letër, sa edhe në orizin që vinte në paketim plastik. Megjithatë, studiuesit zbuluan se shpëlarja e orizit uli mikroplastikat e servirura me 20-40%. Larja e mishit dhe peshkut gjithashtu mund të zvogëlojë mikroplastikat - por jo t'i eliminojë ato.
Për ushqime të tjera, shpëlarja është e pamundur. Kripa shpesh përmban mikroplastikë për shkak të kontaminimit në pikat e minierave dhe përpunimit. Një studim i vitit 2018 zbuloi se 36 nga 39 markat e kripës së analizuar përmbanin mikroplastikë. Kripa e detit kishte nivelet më të larta të mikroplastikës, ndoshta për shkak të niveleve të larta të ndotjes mikroplastike në liqenet, rezervuarët , lumenjtë dhe oqeanet e botës.
Ulja e sasisë së plastikës në zinxhirin ushqimor do të kërkojë më shumë sesa ndryshime brenda kuzhinave tona individuale. Globalisht, nëse sasia e mbeturinave plastike që ndotin mjedisin do të ulej me 90%, kjo mund të përgjysmonte sasinë e plastikës së konsumuar nga njerëzit në vendet më të prekura.
"Plastika është një material i lirë dhe i shkëlqyer", thotë Vilde Snekkevik, biologe detare dhe studiuese e mikroplastikës në Institutin Norvegjez për Kërkime Ujore. "Problemi është vetëm se po e teprojmë me përdorimin e saj. Është kudo."
UJË
Qoftë nga rubineti apo nga shishja, uji është një tjetër pikë e dukshme e ekspozimit ndaj mikroplastikës. Një studim zbuloi se akti i thjeshtë i vendosjes dhe heqjes së kapakut të shishes plastike rriti ndjeshëm sasinë e mikroplastikës që gjendet në ujin që përmbante. Me çdo rrotullim ose heqje, gjeneroheshin 553 grimca mikroplastike për litër ujë. “Po dalin studime që tregojnë se ka shumë më tepër mikro- dhe nanoplastikë në ujin e ambalazhuar nga sa mendohej më parë", thotë Adrian. /Piranjat/
