Një tjetër grup studentësh, ata të Mjekësisë, i janë bashkuar turmës së protestuesve të mbledhur para Kryemini...
LIFESTYLE
Ora kthehet prapa të dielën, por në hapësirë humbja edhe e një nanosekonde është katastrofike
PiranjatPërditësimi i fundit 24 Tetor 2025, 20:57
Nëse matja e kohës në hapësirë është qoftë edhe disa të miliardat e sekondës gabim, kjo mund ta fusë sistemin bankar global në kaos, t’i nxjerrë makinat nga kursi i duhur, madje të zhysë pjesë të planetit në errësirë. Por të qëndrosh i saktë atje lart nuk është aq e lehtë sa të mbash një ditar. Edhe orët e vendosura nga astronautët përballen me presion shkatërrues dhe kushte intensive që e bëjnë llogaritjen e kohës një mrekulli inxhinierike.
Sfida e parë vjen përpara se orët të largohen nga atmosfera e Tokës. “Është një proces mjaft i dhunshëm nisja nga planeti Tokë drejt hapësirës”, tha për Sky News Christoph Grainger-Herr, drejtor ekzekutiv i prodhuesit të orëve luksoze IWC. IWC po projekton orët që vendosin astronautët në bordin e një stacioni të ri privat hapësinor që do të prezantohet vitin e ardhshëm.
"Dridhje, tronditje, nxehtësi; të gjithë ata elementë që përfshihen në mekanizmat e ndërlikuar të orës", tha ai. Dridhjet e shkaktuara nga mijëra ton karburant rakete që ngrenë një anije kozmike nga platforma e lëshimit mund të jenë aq të forta sa të shkaktojnë probleme strukturore në raketë, e lëre më në një orë dore të thjeshtë. Problemet nuk ndalen pasi të jesh në orbitë. "Sapo të jesh atje jashtë, duhet të përballesh me mikrogravitetin", tha z. Grainger-Herr.
Prodhuesit e orëve duhet të marrin në konsideratë mënyrat se si graviteti do të ndikojë te ora ndërsa astronautët fluturojnë në pozicione të ndryshme. Sfida përfundimtare vjen kur astronautët vendosin të ecin në hapësirë. Temperaturat jashtë një stacioni hapësinor mund të luhaten në mënyrë të egër, nga -150 gradë Celsius në errësirë në mbi 100 gradë në rrezet e diellit.
Këto luhatje të temperaturës, si dhe rrezatimi me të cilin përballen astronautët kur ecin në hapësirë, mund të ndikojnë seriozisht në funksionet e një ore - në një pikë ku saktësia e kohës është thelbësore.
Grainger-Herr tha: "Sa i përket furnizimeve tuaja jetësore, ju doni të dini kohën e kaluar të misionit tuaj, sa kohë kam qenë atje, sa kohë kam kaluar jashtë anijes kozmike? "Të gjitha këto gjëra janë kërkesa krejtësisht të reja për një orë mekanike sesa ato që jemi mësuar të kemi në aviacionin në Tokë, ku je brenda një kabine të këndshme shumicën e kohës dhe gjërat janë shumë më të qeta në krahasim me fluturimet në hapësirë.
"Max Haot është drejtori ekzekutiv i VAST, një kompani që planifikon të dërgojë në orbitë stacionin e parë komercial hapësinor në botë vitin e ardhshëm.
"Kur ndërton një stacion hapësinor, çdo pajisje duhet të kalojë nëpër një provë të rreptë", tha ai për Sky News. Inxhinierët e tij do t'i vënë këto orë nën presion përpara se të prezantohen, duke përdorur tabela të brendshme dridhjesh, tabela goditjesh dhe analizë materialesh.
"Në fakt, ti e tepron me testet, nuk e teston saktësisht mjedisin që do të përjetosh, ke kufij më sipër e kështu me radhë [por] nuk ka asgjë si fluturimi aktual dhe misioni aktual", tha ai. Qindra orë rrotullohen rreth Tokës, të vendosura në satelitë që na transmetojnë kohën e tyre.
Pa to, pjesa më e madhe e jetës moderne do të ndalej. Merrni për shembull navigimin. Kur i kërkoni telefonit tuaj udhëzime, ai dërgon një ping te të paktën katër satelitë. Ata satelitë më pas i tregojnë telefonit tuaj për orën. Duke përdorur atë pullë kohore dhe duke matur kohën që u duhet këtyre sinjaleve për të arritur tek ju, telefoni juaj më pas përcakton pozicionin tuaj të saktë.
"Nëse orët tuaja po lëvizin vetëm më shumë se disa nanosekonda në raport me njëra-tjetrën, atëherë do të filloni të shihni gabime të dukshme në pozicionet tuaja në tokë”, thotë Dr. Ramsey Faragher, drejtor ekzekutiv i Institutit Mbretëror të Navigimit, për Sky News. Por në hapësirë, ka forca në veprim shumë më të forta se nevoja juaj për udhëzime. /Piranjat.al/
