Një veshkë derri e modifikuar gjenetikisht ka mbajtur gjallë dhe pa dializë një 66-vjeçar për plot nëntë muaj, p&...
AKTUALITET
"Kishat dhe manastiret në Gjirokastër u kanë mbijetuar ndërhyrjeve moderne", The Telegraph: Ky rajon historik në Shqipëri është i "dëshpëruar" për vizitorë
n.fPërditësimi i fundit 7 Shkurt 2025, 17:46
GJIROKASTËR- Bukuritë dhe monumentet e vendit tonë ndër vite kanë tërhequr vëmendjen e mediave të huaja. Së fundmi "The Telegraph" ka shkruar një artikull për ndërtesat antike në vendin tonë, përkatësisht në Gjirokastër. Duke vënë theksin se shume vende nëpër botë po luftojnë numrin e lartë të turistëve, "The Telegraph" shkruan se monumentet në Shqipërin po luftojnë të tërheqin vëmendjen e vizitorëve si dhe ruajtjen e kishave e manastireve historike.
Ndërsa shumë nga vendet kulturore më të rëndësishme në botë po luftojnë me presionet e shkaktuara nga shumë turistë , një prej tyre – një grup i bukur dhe unik ndërtesash antike në Shqipëri – po lufton sepse ka shumë pak, shkruan "The Telegraph".
Të paktën ky është argumenti i aktivistëve të trashëgimisë që shpresojnë të ruajnë manastiret dhe kishat e largëta por historike të Luginës së Drinos. Ata synojnë, me mbështetjen e Fondit Botëror të Monumenteve (WMF), të rrisin ndjeshëm numrin e vizitorëve, duke ngritur profilin dhe duke siguruar të ardhmen e këtyre vendeve të mrekullueshme.
Manastiret e braktisura – rreth një duzinë prej tyre – janë grumbulluar në kodrat në jug dhe në lindje të qytetit të Gjirokastrës në të dyja anët e lumit Drino, i cili përshkon Shqipërinë jugore. Ato zakonisht përbëjnë një kompleks të vogël ndërtesash monastike të grumbulluara rreth një kishe qendrore dhe datojnë nga shekujt 16 dhe 17 - periudha pasi Perandoria Bizantine i kishte lënë vendin osmanëve. Megjithatë, disa u themeluan qindra vjet më parë.
Ndër më atmosferiket janë Shën Kiriku dhe Julita në Dhuvjan që mund të jenë themeluar në shekullin e 6-të, por sigurisht daton deri në vitin 1089, Shën Mëria Spile midis shkëmbinjve gëlqerorë mbi Saraqinisht me kupolën e saj mahnitëse me afreske, dhe ambientet e brendshme të pikturuara atmosferike të Kishës së Shën Nikollës në Dhuvjan dhe Kishës së Profetit Elia në Stegopull.
Ata kanë mbijetuar kryesisht të paprekura nga ndërhyrjet moderne pjesërisht për shkak të vendndodhjeve të tyre të largëta në kodrat dhe malet mbi fushat pjellore të luginës. Por ndërsa izolimi ka ndihmuar në mbrojtjen e tyre nga zhvillimi, neglizhenca tani ka filluar të kërcënojë mbijetesën e tyre.
Ata lëngojnë në gjendje të ndryshme të rrënimit, disa janë në prag të kolapsit dhe afresket që kontribuojnë aq shumë në estetikën e tyre unike janë nën kërcënimin e strukturave të lagura dhe të shkatërruara të çatisë. Shpopullimi rural vetëm sa po shton rrezikun e neglizhencës dhe dëmtimit të mëtejshëm, thekson media britanike.
Që nga viti 2005, Unesco i ka listuar manastiret si pjesë e një siti të trashëgimisë botërore shqiptare, i cili përfshin një grup më të gjerë ndërtesash historike dhe përfshin qytetin historik të Gjirokastrës, me planimetrinë e tij mesjetare, rrugët me kalldrëm dhe arkitekturën e paprishur osmane. Ai përfshin gjithashtu xhamitë dhe kështjellat në rajonin fqinj të Beratit.
Por muajin e kaluar, WMF përqendroi vëmendjen e re tek ata. Manastiret u përfshinë në "listën vëzhguese" të fundit dyvjeçare të WMF me 25 vende historike në mbarë botën, të cilat aktualisht po përballen me sfida të mëdha, duke përfshirë neglizhencën, ndryshimet klimatike, turizmin dhe fatkeqësitë natyrore.
Megjithëse numri i vizitorëve në Shqipëri është në rritje, Lugina e Drinos mbetet kryesisht e pazbuluar nga turistët dhe ëMF e sheh këtë si një mundësi. Ai argumenton se rritja e turizmit mund të ofrojë një mënyrë të qëndrueshme për të mbështetur ruajtjen afatgjatë të këtyre vendeve, duke festuar në të njëjtën kohë historinë e luginës dhe për të nxitur ekonominë lokale.
Ai propozon zhvillimin e një rruge kulturore për turistët. Kjo do të lidhte manastiret e luginës dhe do të përfshinte restaurimin e shtigjeve ekzistuese dhe shtigjeve hyrëse, sinjalistikën dhe informacionin për vizitorët, trajnimin e guidave lokale dhe bashkëpunimin e bizneseve lokale dhe palëve të tjera të interesuara.
Në pamje të parë, ideja duket si një propozim i favorshëm, por marrja e ekuilibrit të duhur midis turizmit dhe trashëgimisë nuk është e lehtë. Richard Hodges, President Emeritus i Universitetit Amerikan të Romës, ishte i përfshirë në projektin origjinal për marrjen e statusit të Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s për Gjirokastrën në vitin 2005. Ai pranon se këto kisha madhështore meritojnë të njihen më mirë, "afresket e tyre janë jashtëzakonisht mahnitëse", thotë ai.
Por ai thekson nevojën për të ecur me kujdes kur synohet të rritet numri i vizitorëve. “Një prioritet është ruajtja e këtyre thesareve me një vlerësim të prioriteteve të ruajtjes përpara se të inkurajohet numri në rritje i vazhdueshëm i turistëve në Gjirokastër (që është destinacioni i dytë më i popullarizuar i vizitorëve në Shqipëri) për të vizituar këto bizhuteri”.
Gjithashtu nuk ka dyshim se diçka nga magjia e këtyre kishave mahnitëse do të humbasë kur ato të restaurohen dhe të bëhen pjesë e një shtegu turistik. Por atëherë nëse nuk e bëjnë, ne rrezikojmë t'i humbim ngadalë ato fare.
