Kreu i grupit të PS-së, Taulant Balla, gjatë një prononcimi për gazetarët pas mbledhjes së Kuvendit ka folur për protest...
AKTUALITET
The Independent: Brenda Sazanit, ishulli idilik i Adriatikut që tërhoqi vëmendjen e Ivanka Trump dhe nxiti “Revolucionin e Flamingove”
PiranjatPërditësimi i fundit 21 Qershor 2026, 15:55
Duke u ngritur nga Deti Adriatik, me ujëra bruz që përplasen në breg, pyje pishe që ngjiten në kodrat e saj dhe kormoranë (zogj deti) që fluturojnë përgjatë vijës bregdetare, Ishulli i Sazanit është mahnitës për nga bukuria e tij. Nuk është e vështirë të kuptohet pse Ivanka Trump u magjeps nga Sazani kur notoi drejt ishullit disa vite më parë, ndërsa po lundronte me jahtin e Rothschild-it, siç tregoi ajo muajin e kaluar në podcast-in e David Senra-s. Ivanka foli me entuziazëm për notimin nga jahti deri në ishull dhe për ecjen zbathur deri në “majën” e tij.
Aq shumë i la përshtypje Sazani, sa ajo dhe bashkëshorti i saj, Jared Kushner, nisën të planifikonin një projekt të pasurive të paluajtshme në një shkallë “gjigante” për zhvillimin e ishullit dhe u rikthyen atje së bashku me “disa nga arkitektët më të mëdhenj të gjallë të kohës sonë”. Planet nuk janë pritur mirë në Shqipëri, ku dhjetëra mijëra njerëz kanë dalë në rrugët e kryeqytetit, Tirana, për të protestuar kundër zhvillimit në një zonë të mbrojtur të vendit. Fillimisht të përqendruara te shqetësimet mjedisore, protestat janë shndërruar më pas në demonstrata masive kundër qeverisë, të quajtura “Revolucioni i Flamingove” – emërtim që vjen nga shpendi rozë i kënetave që gjendet në këtë pjesë të bregdetit mesdhetar. Ndërsa protestat kanë hyrë tashmë në ditën e 20-të radhazi, aktivistët po kërkojnë dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama dhe një riformatim të plotë të qeverisë shqiptare, si dhe hetime për krimin e organizuar, korrupsionin dhe mungesën e transparencës.
Në qendër të kësaj përplasjeje ndodhet një masiv shkëmbor që ngrihet nga ujërat e Adriatikut. Sazan Island, ishulli më i madh i Shqipërisë, është shndërruar në një simbol të rezistencës kundër oligarkisë, neoliberalizmit dhe privatizimit.
Ishulli prej 570 hektarësh (rreth 4.8 km i gjatë dhe 2.7 km i gjerë) ndodhet afërsisht 18 kilometra larg bregdetit jugor të Shqipërisë. Ai karakterizohet nga shkëmbinj të thepisur, dy kodra dhe pyje të dendura me pisha. Disa shtigje shkëmbore përshkojnë kodrat, duke kaluar pranë ndërtesave të braktisura e të rrënuara dhe bunkerëve të epokës së Luftës së Ftohtë. (Në këto terrene do të ishte shumë e vështirë, në mos e pamundur, të ecje zbathur.)
Megjithëse shpesh përshkruhet si një ishull “i paprekur”, Sazani ka një histori të gjatë njerëzore. Të dhënat historike tregojnë se ai përmendej që në shekullin VI para Krishtit nga gjeografët e Greqisë së lashtë.
Ishulli ka qenë objekt pushtimesh që nga Mesjeta. Ai u pushtua nga Italia në vitin 1914 dhe më pas nga Gjermania për një periudhë të shkurtër gjatë World War II.
Pas çlirimit nga ushtria shqiptare në vitin 1944, Sazani u shndërrua në një bazë ushtarake detare dhe u mbyll për publikun. Rreth 3,600 bunkerë u ndërtuan në të gjithë ishullin me urdhër të diktatorit komunist Enver Hoxha, i cili drejtoi një regjim represiv deri në fillim të viteve 1990. Sot, ndërtesat e dikurshme janë pushtuar nga natyra, por skeletet e tyre të zymta ende mund të shihen duke u ngjitur në rrugët e dëmtuara që nisen nga porti. Mes tyre gjenden një shkollë, një spital, banesa dhe madje edhe një kinema e vjetër.
Gjatë muajve të verës, një numër i vogël por i qëndrueshëm turistësh dhe vendasish vizitojnë ishullin çdo ditë. Ata mbërrijnë nga kontinenti me skafe të vegjël dhe herë pas here me varka me vela, për të notuar dhe për të kaluar kohë në plazhet shkëmbore.
Biologu Bledi Hoxha është anëtar i Protection and Preservation of Natural Environment in Albania (PPNEA), një organizatë që prej disa vitesh kundërshton projektet e zhvillimit në këtë rajon.
Ai e përshkruan Sazan Island si një “laborator natyror për studimin e shpërndarjes dhe evolucionit të specieve”.
Sipas tij:
“Ai strehon një numër të madh speciesh bimore dhe shtazore, përfshirë specie endemike me rëndësi të veçantë për biodiversitetin e vendit.”
Hoxha thekson se ishulli përbën një habitat unik, ku gjenden shumë lloje të rralla dhe të mbrojtura, duke e bërë atë një zonë me vlerë të jashtëzakonshme për ruajtjen e natyrës dhe studimet shkencore.
Një nga këto specie është Mediterranean Monk Seal, foka murgeshë e Mesdheut, e cila përdor gjiret e mbrojtura të ishullit për t’u shumuar. Ky gjitar detar, që konsiderohet në rrezik kritik për zhdukje, sot gjendet vetëm në pak zona të Evropës.
Planet e Ivanka Trump dhe Jared Kushner nuk kufizohen vetëm te Sazani. Ato përfshijnë edhe Zvernec Peninsula në territorin kontinental, një rrip i ngushtë toke rreth 10 kilometra larg qytetit bregdetar të Vlore, me Detin Adriatik në njërën anë dhe Lagunën e Nartës në anën tjetër.
Gadishulli ndodhet brenda ekosistemit Vjosa-Narta Ecosystem, i cili është pjesë e sistemit të fundit të paprekur të deltave lumore mesdhetare. Ky ekosistem përbëhet nga ligatina, këneta të kripura dhe pyje bregdetare, duke krijuar një habitat me rëndësi të jashtëzakonshme për florën dhe faunën e rajonit.
“Është një nga vendet e fundit ku mund të gjesh koloni gjigante flamingosh,” thotë Aleksander Trajçe, drejtori ekzekutiv i Protection and Preservation of Natural Environment in Albania (PPNEA).
“Prandaj edhe quhet Revolucioni i Flamingove.”
Ai shton: “Ka pasur ditë kur kemi numëruar deri në 10,000 flamingo të grumbulluara në zona të vogla të lagunës.”
Aktualisht, përgjatë vijës bregdetare që shtrihet nga Vlore drejt Gadishullit të Zvernecit, ndodhen disa kampe turistike dhe restorante buzë detit. Ndërkohë, në Zvernec Island, ku mund të shkohet përmes një ure druri mbi ujë, vizitorët shpesh eksplorojnë manastirin bizantin të ndërtuar në shekullin e XIII.
Laguna e Nartës është gjithashtu një pikë shumë e rëndësishme për shpendët shtegtarë që lëvizin midis Evropës Veriore dhe Afrikës. Sipas Ariel Brunner, drejtor rajonal i BirdLife International për Evropën dhe Azinë Qendrore:
“Ajo strehon popullata me rëndësi rajonale të shumë specieve, duke filluar nga qafëgjatët e livadheve (collared pratincoles), te sqepkthyerit (avocets), dallëndyshet e detit me sqep të trashë (gull-billed terns) dhe shumë të tjera.”
Brunner thekson se Laguna e Nartës është një hallkë kyçe në rrugët ndërkombëtare të migrimit të shpendëve dhe një nga habitatet më të rëndësishme ligatinore në gjithë rajonin e Mesdheut. “Dunat e rërës dhe vegjetacioni shkurresor bregdetar ruajnë habitate që janë zhdukur pothuajse kudo përgjatë brigjeve të Mesdheut për shkak të zhvillimit bregdetar,” thotë Ariel Brunner.
Disa kilometra larg ishullit, në zonën ku Jared Kushner ka folur për ndërtimin e një resorti luksoz, shtrihet një hapësirë e madhe ranore e rrethuar nga vegjetacion i dendur që zbret deri te Laguna e Nartës, ku mund të shihen çafka të bardha dhe lejlekë uji duke kërkuar ushqim në ujërat e cekëta.
Më tej ndodhen dunat ranore që përdoren nga Loggerhead Sea Turtle për vendosjen e vezëve dhe shumimin.
“Nëse dëshironi të gjeni një vend ku Mesdheu ka mbetur sa më natyral që është e mundur, ky është ai vend,” thotë Aleksander Trajçe.
“Është vendi i fundit.” Me këtë deklaratë, Trajçe nënvizon se zona e Sazanit dhe ekosistemi i Vjosë-Nartës përfaqësojnë një nga peizazhet e fundit të paprekura të Mesdheut, ku habitatet natyrore, biodiversiteti dhe proceset ekologjike vazhdojnë të ekzistojnë pothuajse në gjendjen e tyre origjinale. /Përshtati në shqip PiranjatNews/
