Teksa vendi ynë prej 53 ditësh po përballet me protesta masive, ku kërkohet dorëheqja e kryeministrit Edi Rama, mesazhi i arkitekti i...
AKTUALITET
Urbanisti: Qeveria manipuloi ligjin për të betonizuar Baks-Rrjollin, injoroi banorët
PiranjatPërditësimi i fundit 9 Shkurt 2026, 13:39
Skandali në Baks-Rrjollë ka nxjerrë në pah abuzime të rënda ligjore dhe një proces të përshpejtuar zhvillimi në një zonë të mbrojtur, duke synuar shfrytëzimin e saj për interesa të ngushta, pa marrë parasysh pasojat mjedisore dhe sociale.
I ftuar në emisionin "Kafe Shqeto" në Syri TV, urbanisti Imeldi SokolI theksoi se ndryshimi i kufijve të zonave të mbrojtura në vitin 2019 dhe amendimi i ligjit të planifikimit të territorit në vitin 2023 janë aktet që kanë lejuar që projektet për zhvillim të vazhdojnë pa asnjë kontroll dhe pa konsultim të qytetarëve.
Sokoli e cilësoi këtë një manipulim të qeverisë, duke theksuar se përmes këtyre ndryshimeve, territori i mbrojtur u shpall i disponueshëm për betonizimin, duke injoruar interesat e komunitetit dhe duke i lënë ata jashtë çdo procesi vendimmarrës.
Ai e quajti këtë një "grabitje" të pronës së banorëve për të favorizuar investitorët, duke e bërë të qartë se ky proces ka mungesë të plotë transparence dhe një abuzim me pushtetin lokal.
Pjesë nga deklarata:
"Në Baks-Rrjollë, problemi ka dy dimensione. Njëra ka të bëjë me zonën e mbrojtur, sepse ajo është pjesë e një zone të mbrojtur dhe është zonë bregdetare që mund të ketë interes të madh për t'u zhvilluar. Nga ana tjetër, është dhe dimensioni i pronësisë, një problem që është i zakonshëm në Shqipëri. Përcaktimi i pronarit të ligjshëm apo të paligjshëm është i thjeshtë: shkohet në hipotekë, hapet historiku i pronës, shikohen pronarët dhe transaksionet. Është kaq e thjeshtë.
Banorët e Baks-Rrjollit janë në protestë për disa arsye. Ata besojnë se ka parregullsi në procesin e pronësisë, dhe ky është një problem i përgjithshëm i tranzicionit të pronës në Shqipëri. "Nuk e dimë ende kush është pronari legjitim," tha një përfaqësues i banorëve. “Nuk kam të drejtën të them kush është pronari, sepse duhet parë kartelat e pronësisë dhe transaksionet."
Projekte të tilla duhet të kalojnë në procese graduale para se të merret vendimi. Kjo do të thotë që duhet të ekzistojë një projekt-ide fillimisht, pastaj të pyetet komuniteti. Ky është një kërkesë minimale, për t'u konsultuar me banorët si grup interesi, pavarësisht se nuk dimë ende nëse ata janë pronarë të ligjshëm apo jo. Proceset e mbyllura hermetikisht dhe vetëm formale janë një arsye tjetër për këtë konflikt social. Ky nuk është një problem i ri; ka pasur konflikte të ngjashme edhe në zona të tjera si në Theth, Rrjoll dhe Shkodër për çështje pronësie dhe ndërtimi.
Një tjetër aspekt i rëndësishëm është dimensioni i grabitjes së pronës dhe mundësia që investitorët të përfitojnë nga ky proces. Në vitin 2019, kufijtë e zonave të mbrojtura u ndryshuan, dhe kjo zonë, që është habitat natyror i rëndësishëm, u hoq nga lista e zonave të mbrojtura, duke hapur mundësinë për zhvillim të turizmit. Ky vendim, sipas ekspertëve, nuk është marrë në favor të zhvillimit të qëndrueshëm, por vetëm për të përfituar nga lakmia për zhvillim turistik.
Një tjetër goditje ndodhi në vitin 2023, kur u amendua ligji i planifikimit të territorit, duke i dhënë Këshillit Kombëtar të Territorit dhe Ujërave të drejtën për të dhënë leje ndërtimi në çdo zonë, përfshirë parqe natyrore dhe zona të mbrojtura. Kjo ka krijuar mundësinë që çdo vendim për leje ndërtimi të merret pa konsultuar komunitetin dhe pa pasur një proces të hapur dhe transparent.
Një çështje tjetër e rëndësishme është roli i Bashkisë Shkodër në këtë proces. “Bashkia Shkodër ka një detyrë institucionale për të dhënë mendimin e saj me shkrim,” tha një nga përfaqësuesit e banorëve. “Si mbrojtëse e interesave të komunitetit dhe të territorit, ajo duhet të jetë në krah të banorëve dhe të ushtronte këtë proces.” Sipas tij, nëse leja është firmosur, bashkia ka dhënë miratimin përkatës, dhe kjo duhet të dokumentohet.
Ky proces, i cili ka përfshirë ndërhyrje në territorin e mbrojtur dhe përfshirje të paligjshme të investitorëve, ka shkaktuar reagime të forta nga banorët, të cilët kërkojnë një hetim të plotë mbi mënyrën se si janë marrë vendimet dhe si janë ndarë lejet e ndërtimit. Ata janë të vendosur të vazhdojnë betejën e tyre për drejtësi dhe për mbrojtjen e të drejtave të pronësisë."
