Një protestues i pranishëm para Ministrisë së Arsimit ka ironizuar efektivët e policisë për sjelljen e tyre gjatë protes...
BOTA
A po na bën inteligjenca artificiale më dembelë në të menduar? Ja çfarë thotë shkencëtari
PiranjatPërditësimi i fundit 2 Korrik 2026, 12:28
Inteligjenca artificiale mund të vijë një ditë kur do ta fuqizojë ndjeshëm aftësinë njohëse të njeriut, duke sjellë përparime të mëdha në shkencë, teknologji dhe fusha të tjera. Por, sipas një studimi të ri akademik, ajo mund të na bëjë edhe më pak të mprehtë mendërisht.
Kjo ndodh sepse të ashtuquajturat modele të mëdha gjuhësore (LLM), që fuqizojnë aplikacionet e inteligjencës artificiale, zakonisht prodhojnë informacione që janë të parashikueshme dhe përfaqësojnë zgjedhjen më të zakonshme të shumicës së njerëzve.
Si rezultat, kompleksiteti i jetës reduktohet në ide të përgjithshme dhe të zbehta.
"LLM-të parashikojnë fjalën ose ngjarjen që ka më shumë gjasa të vijë më pas, dhe sipas përkufizimit kjo është mesatarja," tha për CBS News profesorja e Sandra Matz nga Columbia Business School, autore e studimit.
"Nëse i kërkon një rekomandim për një film apo çfarë ngjyre të lyesh muret e shtëpisë, AI të jep përgjigjen që ka më shumë gjasa të zgjedhë shumica. Ajo i homogjenizon vendimet dhe në fund të gjithë marrim të njëjtin rezultat."
Për të arritur në këto përfundime, Matz dhe bashkautorët e saj analizuan më shumë se 110 mijë vendime reale të marra nga 1.000 persona dhe i krahasuan ato me zgjedhjet e bëra nga agjentë të inteligjencës artificiale, si të përgjithshëm ashtu edhe të personalizuar.
Ata përdorën gjithashtu të dhëna nga projekti myPersonality në Facebook, i cili realizonte teste personaliteti me përdorues që kishin pranuar të ndanin profilet e tyre për qëllime kërkimore.
"AI nuk e pëlqen rrezikun"
Sipas Matz, kur njerëzit mbështeten te inteligjenca artificiale për të marrë vendime – për shembull, ku të kalojnë pushimet apo çfarë këpucësh të blejnë për ecje – ata priren të orientohen drejt zgjedhjeve më të zakonshme dhe larg preferencave më të veçanta apo më origjinale.
Ajo shpjegon se, në praktikë, AI kufizon atë që përdoruesit eksplorojnë, si në tema të ndryshme ashtu edhe në prirjet e tyre psikologjike. Sipas saj, "LLM-të luajnë gjithmonë në mënyrë të sigurt brenda preferencave të përdoruesit."
Me fjalë të tjera, edhe nëse një agjent i inteligjencës artificiale e di se përdoruesi herë pas here bën zgjedhje të pazakonta – për shembull, për darkën – ai sërish e shtyn atë drejt alternativave më konvencionale, duke ngushtuar gamën e mundësive që eksploron.
"AI nuk e pëlqen rrezikun, sepse kështu e kemi trajnuar," tha Matz.
"Ajo dëshiron të të mbajë në platformë, ndaj të shfaq atë që tashmë e pëlqen dhe jo gjëra që janë jashtë zonës së zakonshme të interesave të tua."
Sipas saj, aplikacionet e inteligjencës artificiale nuk janë të detyruara të funksionojnë në këtë mënyrë, por kështu janë programuar aktualisht.
Për të shmangur varfërimin e përvojës njerëzore dhe uljen e larmisë së ideve, Matz u bën thirrje zhvilluesve të teknologjisë që të krijojnë një "modalitet eksplorimi" (exploration mode), i cili do t'u ofronte përdoruesve rekomandime më të papritura, më pak konvencionale dhe më të larmishme.
Kjo, sipas saj, do të ndihmonte që njerëzit të mos bëhen më pak interesantë dhe kultura të mos reduktohet në një grup të vetëm preferencash./Përktheu Piranjat News
