Zjarri në zonën e Radostinës në Fier vijon të jetë aktiv me intensitet të lartë dhe situata raportohet e vështir&...
BOTA
Gjeofizikantët krijojnë një model të detajuar kompjuterik të mantelit të poshtëm të Tokës, zbulohen shkëmbinj të parregullt
n.fPërditësimi i fundit 13 Janar 2025, 13:20
Modeli kompjuterik
ZVICËR- Një model i detajuar i mantelit të poshtëm të Tokës i krijuar nga një ekip gjeofizikantësh duke përdorur valë sizmike ka zbuluar zona shkëmbi që nuk përputhen me atë që dimë për tektonikën e pllakave. Kur ndodh një tërmet valët sizmike përhapen në të gjitha drejtimet duke "udhëtuar" nëpër Tokë. Shpejtësia me të cilën lëvizin valët varet nga lloji i valës, por edhe nga dendësia dhe elasticiteti i materialit nëpër të cilin lëvizin valët. Stacionet sizmografike regjistrojnë këto valë të ndryshme dhe bazuar në këto regjistrime, gjeofizikanët mund të nxjerrin përfundime rreth strukturës dhe përbërjes së Tokës dhe të shqyrtojnë proceset që ndodhin brenda saj.
Shkëmbinjtë që përbëjnë pllakat tektonike të Tokës janë më të ftohtë dhe më të dendur se manteli përreth, kështu që pllakat zhyten në brendësi të Tokës. Shkencëtarët i kanë gjetur gjithmonë ato në një zonë të njohur si zona subduksioni, ku dy pllaka takohen dhe njëra zhytet nën tjetrën. Kjo i ka ndihmuar shkencëtarët të hetojnë ciklin tektonik të pllakave, domethënë shfaqjen dhe shkatërrimin e pllakave në sipërfaqen e Tokës, gjatë historisë së planetit tonë.
Shkëmbinj "të ftohtë" brenda mantelit të nxehtë
Siç raporton Forbes, një ekip gjeofizikanësh nga Instituti Federal i Teknologjisë (ETH) i Cyrihut dhe Instituti i Teknologjisë në Kaliforni kanë bërë një zbulim befasues: duke përdorur një model të ri me rezolucion të lartë, ata gjetën copa shkëmbi "të ftohtë" vetëm 1000 gradë Celsius, kur temperatura në pjesën më të madhe të mantelit të Tokës është midis 2000 dhe 4000 gradë Celsius.
Ndryshe nga kërkimet e mëparshme, të cilat përdorën vetëm valë sizmike të krijuara nga tërmete shumë të mëdha dhe të fuqishme, studimi i ri përdori një superkompjuter për të trajtuar një grup të madh të dhënash të krijuar nga tërmete të madhësive të ndryshme.
Një nga zonat e zbuluara rishtazi ndodhet nën Paqësorin perëndimor, një pllakë shumë e madhe tektonike. Megjithatë, sipas teorive aktuale dhe njohurive të tektonikës së pllakave, nuk duhet të ketë asnjë material nga pllakat subduktuese atje, sepse është e pamundur që zonat e subduksionit të kenë ekzistuar në afërsi gjatë historisë së fundit gjeologjike.
Studiuesit besojnë se është e mundur që nuk është vetëm material nga pllaka të ftohta të depozituara gjatë 200 milionë viteve të fundit, siç supozohej më parë, por material i formuar nga procese të ndryshme gjeologjike, ndoshta edhe jo më aktiv në Tokë.
Çfarë shpjegimesh të mundshme ka?
Gjatë miliarda viteve, rrymat e konvekcionit të lidhura me tektonikën e pllakave duhet të përziejnë dhe homogjenizojnë të gjithë mantelin. Megjithatë, këto gjetje sugjerojnë se konvekcioni është i kufizuar në pjesën e sipërme të mantelit të Tokës. Një shpjegim tjetër i sheh këto anomali si shkëmbinj të vjetër që mbeten të mbërthyer në zona midis rrymave.
