Në fund të vitit 2025, numri i mjeteve rrugore të regjistruara (me status aktiv ose të çregjistruara përkohësisht) arriti n...
BOTA
Marrëveshja për armëpushim në Gaza/ Çfarë është rënë dakord për fazën e parë, pse tani dhe si u ‘përkul’ Netanyahu?
PiranjatPërditësimi i fundit 9 Tetor 2025, 19:14
Izraeli dhe Hamasi kanë rënë dakord për një fazë fillestare të planit për Gazën, të propozuar javën e kaluar nga presidenti i SHBA-së, Donald Trump. Shumë gjëra mbeten të pasigurta, por ky mund të jetë hapi më i madh deri më tani drejt një përfundimi të qëndrueshëm të luftës dyvjeçare.
Çfarë ka ndodhur?
Një marrëveshje u arrit midis dy palëve pas bisedimeve indirekte këtë javë në Egjipt dhe e njoftuar nga Trump në platformën e tij Truth Social. Marrëveshja, e nënshkruar nga të dyja palët të enjten, pritet të ratifikohet nga kabineti i sigurisë i kryeministrit izraelit, Benjamin Netanyahu, dhe qeveria e koalicionit të vendit të enjten në mbrëmje.
Izraeli ka thënë se do të ndërpresë armiqësitë "brenda 24 orëve" nga mbledhja e kabinetit të sigurisë dhe se pas kësaj periudhe, pengjet e mbajtura nga Hamasi - prej të cilëve mendohet se rreth 20 janë gjallë - do të lirohen brenda 72 orëve të tjera. Kjo do të pasojnë mbetjet e pengjeve që kanë humbur jetën. Rreth 2,000 të burgosur palestinezë do të lirohen nga burgjet izraelite, përfshirë 250 që vuajnë dënime të gjata për vepra të rënda penale të sigurisë. Trupat izraelite do të tërhiqen në pozicione të reja dhe pritet të ketë një rritje të ndihmës së nevojshme urgjentisht.
Pse tani?
Një kombinim faktorësh është bashkuar për të ndryshuar ekuilibrin. Luftërat e Izraelit kanë përfunduar vazhdimisht kur udhëheqësit amerikanë ndërhyjnë me forcë. Tashmë i izoluar ndërkombëtarisht dhe nën presion në rritje brenda vendit, Netanyahu duket se ka llogaritur se nuk mund të rrezikojë mbështetjen e aleatit më të vendosur dhe më të fuqishëm të vendit të tij duke refuzuar të ndalojë ofensivën e pamëshirshme.
Ai gjithashtu ndoshta gjykoi se mund të përballonte kundërshtimin ndaj çdo marrëveshjeje nga anëtarët e ekstremit të djathtë të qeverisë së tij të koalicionit, veçanërisht nëse kushtet e ndonjë marrëveshjeje favorizojnë Izraelin, siç duket të jetë rasti për momentin.
Në të njëjtën kohë, Hamasi nuk ka qenë në gjendje t'u shkaktojë humbje të konsiderueshme forcave të Izraelit në Gaza ose të ngadalësojë në mënyrë efektive përparimin e tyre. Organizata militante është nën presion nga Katari, Egjipti dhe Turqia për të bërë lëshime, dhe e ardhmja e saj do të dukej e rrezikshme pa një farë shkalle mbështetjeje nga, ose të paktën mirëkuptim midis këtyre fuqive rajonale.
Udhëheqësit e Hamasit, të cilët jetojnë kryesisht jashtë Gazës, duket se janë bindur të paktën pjesërisht nga argumenti se pengjet që ata mbajnë janë bërë barrë, duke i ofruar thjesht Izraelit një arsye për të vazhduar konfliktin. Në fund të fundit, ata mund të pretendojnë se mbijetesa është një fitore.
Por a është ky vetëm një hap fillestar?
Po, dhe ndoshta më i lehti. Ende është e paqartë se sa tokë do të lëshojnë forcat izraelite – mediat izraelite flasin që mund të mbajnë më shumë se gjysmën e Gazës për momentin – dhe cili mund të jetë orari për një tërheqje edhe të pjesshme.
Është gjithashtu e paqartë nëse Hamasi do të çarmatoset dhe në çfarë mënyre, dhe kjo ka të ngjarë të jetë shumë problematike. Duket e pamundur që Hamasi dhe militantët e tij në Gaza të pranojnë një amnisti ose të shkojnë në mërgim, siç specifikon plani 20-pikësh i Trump.
Pastaj ka edhe çështje të tjera që duhen zgjidhur – forma e saktë e qeverisjes në Gaza pas përfundimit të luftës, rindërtimi i mundshëm i territorit të shkatërruar, kush mund të sigurojë trupa për një forcë ndërkombëtare “stabilizimi” dhe shumë të tjera. E gjithë kjo ende nuk është negociuar plotësisht dhe/ose madje nuk është rënë dakord në mënyrë të qartë në parim.
Pra, lufta mund të fillojë përsëri?
Ekzistojnë disa rrugë të mundshme që mund të çojnë në një konflikt të ripërtërirë, por duket e pamundur të ketë një kthim të shpejtë të armiqësive. Më shumë gjasa, do të shohim armëpushimin e brishtë për javë të tëra, madje edhe muaj, ndërsa negociatat për fazat e mëtejshme dështojnë, dhe më pas lufta të rinisë kur secila palë vendos se mund të fitojë njëfarë avantazhi përmes luftimeve të mëtejshme.
Më planin optimist, ajo që po ndodh tani duket shumë ndryshe nga armëpushimet e mëparshme në nëntor 2023 dhe janar 2025, dhe si Hamasi ashtu edhe Netanyahu duket se besojnë se mund të përfitojnë më shumë nga një marrëveshje sesa vazhdimi i konfliktit. Kjo është thelbësore dhe jep disa arsye për shpresë.
Fuqitë rajonale do të duhet të mbeten të angazhuara, udhëheqësit ndërkombëtarë do të duhet të marrin rreziqe për të shtyrë të dyja palët të bëjnë gjëra që nuk duan t’i bëjnë, Hamasi duhet të mbetet i bindur se dhuna e mëtejshme nuk do t’i shërbejë kauzës së tij – ose kauzës më të gjerë të të gjithë palestinezëve – dhe fushata për zgjedhje të afërta në Izrael duhet të përforcojë në vend që të minojë çdo marrëveshje.
Ndoshta mbi të gjitha, Trump duhet të vazhdojë të jetë i interesuar në sigurimin e paqes afatgjatë në Gaza dhe madje edhe në një rivendosje të re diplomatike më të gjerë në Lindjen e Mesme. Të gjitha janë "nëse" të mëdha, por, pothuajse saktësisht dy vjet pas bastisjes vdekjeprurëse të Hamasit në tetor 2023 që shkaktoi luftën dhe ofensivën e pamëshirshme izraelite që e ktheu Gazën në një rrënojë të përgjakshme, ky konflikt tani mund të jetë drejt fundit. /Piranjat.al
