Gjykata Penale e Tiranës pritet të marrë në shqyrtim gjatë ditës së sotme 28 masa që lidhen me protestën e zhvill...
BOTA
"Nazistët i kthyen të burgosurit në numër"/ 80 vite nga çlirimi i kampit Sachsenhausen, 6 të mbijetuar përkujtojnë viktimat që humbën jetën mes torturave dhe urisë
n.fPërditësimi i fundit 22 Prill 2025, 13:14
GJERMANI- Më 22 prill 1945 u çlirua kampi i përqendrimit Sachsenhausen, ku vdiqën dhjetëra mijëra të burgosur. Të burgosurit e fundit të mbijetuar tregojnë për ngjarjet. Kur çlirimtarët mbërritën në kampin e përqendrimit Sachsenhausen, gjetën rreth 3.000 të burgosur, infermierë dhe mjekë. Për rreth 300 të burgosur, çlirimi më 22 prill 1945 nga ushtarët polakë dhe sovjetikë erdhi tepër vonë - ata vdiqën pak më vonë si rezultat i trajtimit mizor të nazistëve.
Evakuimi i kampit të përqendrimit në veri të Berlinitkishte filluar një ditë më parë. Nazistët gjermanë dërguan më shumë se 30,000 të burgosur në të ashtuquajturat marshime vdekjeje - disa mijëra prej tyre nuk i mbijetuan torturës. Në total, të paktën 200,000 njerëz nga rreth 40 vende u arrestuan në Sachsenhausen dhe kampe të shumta midis viteve 1936 dhe 1945.
Deri në fund të Luftës së Dytë Botërore, dhjetëra mijëra të burgosur kishin vdekur - nga uria, sëmundjet, abuzimi, eksperimentet mjekësore dhe puna e detyruar. Vetëm në vjeshtën e vitit 1941, të paktën 10,000 robër lufte, mes tyre shumë hebrenj, u vranë në një objekt të ndërtuar posaçërisht për të ekzekutime ose u vranë me gaz.
Gjashtë të mbijetuar, tre gra dhe tre burra, po marrin pjesë në përkujtimin e 80-vjetorit të çlirimit të kampit. Ata u deportuan në Sachsenhausen ose në një nga nënkampet e tij si fëmijë ose të rinj.
Pesë prej tyre vijnë nga Polonia. Më i moshuari është ukrainasi Mikola Urban, ai lindi në 1924 në Kharkiv. Ai merr pjesë për herë të parë në një ceremoni përkujtimore dhe vjen nga Zvicra, ku u strehua pas fillimit të sulmit rus në vendlindjen e tij.
Përkujtimii këtij viti në Sachsenhausen mund të jetë ndoshta edhe i fundit për Urban dhe dëshmitarë të tjerë të moshuar. Axel Drecoll, drejtor i Fondacionit Memorial të Brandenburgut, ka menduar për këtë për një kohë të gjatë. Shumica e të burgosurve të mbijetuar kanë vdekur.
"Ata ishin shpesh pranë nesh, si miq të babait dhe nënës. Fakti që këta njerëz janë larguar prej nesh është një kthesë shumë domethënëse për ne."
"Nazistët i kthyen të burgosurit në numër"
Për t'i prezantuar vizitorët me historinë e ish-kampeve të përqendrimit si Sachsenhausen ose kampi i grave në Ravensbrück, qendrat përkujtimore kanë përdorur artin dhe muzikën prej vitesh, si dhe seminare për të rinjtë. "Kjo është kaq e rëndësishme sepse kultura – së bashku me pedagogjinë klasike dhe formatet klasike të ekspozitës – mund të ndërtojë ura, të heqë barrierat dhe të arrijë tek njerëzit”, thotë Drecoll.
Katrin Grüber mund ta konfirmojë këtë. Mbesa e një tëburgosuringa Sachsenhausen është kryetare e shoqatës së miqve të qendrës përkujtimore dhe muzeut shoqërues. Kur këngët e shkruara nga të burgosurit këndohen në ngjarje zyrtare, kjo prek thellë pasardhësit e tyre.
"Nazistët i kthyen të burgosurit në numra, por ata ishin gjithmonë njerëz. Dhe këngët mund t'ju ndihmojnë të imagjinoni njerëzit që i kënduan", thotë Katrin Grüber. Gjyshi i saj Heinrich ishte një pastor dhe anëtar i Kishës së Rrëfimit, e cila kundërshtoi regjimin nazist. Për shkak të përfshirjes së tij, veçanërisht për njerëzit e besimit hebre, ai përfundoi në Sachsenhausen në vitin 1940, dhe më vonë në kampin Dachau.
Mbesa jetoi ende për të parë gjyshin e saj, i cili vdiq në vitin 1975. Duke folur për historinë e familjes, ajo lidh të shkuarën me të tashmen. Ai e di nga gjyshi i tij Heinrich se në kamp është solidarizuar me shokët e tij, por që ai vetë ka përjetuar solidaritet. "Ishte shumë pranë vdekjes, por e shpëtuan shokët e burgosur komunistë”, thotë mbesa e tij.
Kritika e debatit aktual mbi migracionin dhe refugjatët
Vlera e vendeve autentike si Sachsenhausen është shumë e madhe, sipas Katrin Grüber: "Ato përcjellin njohuri, vendosin fatet individuale në kontekst. Dhe u mundësojnë vizitorëve të preken emocionalisht nga vendi."
Në të njëjtën kohë, ai i referohet edhe zhvendosjes së përgjithshme politike djathtas në Gjermani. "Për mua, një mësim vjen nga historia: njerëzit nuk duhet të përjashtohen dhe të kthehen në viktima. Prandaj më dhemb diskutimi aktual për refugjatët".
Kohët e fundit, partnerët e ardhshëm të koalicionit, Unioni Kristiandemokrat (CDU/CSU) dhe Socialdemokratët (SPD), ranë dakord të shtrëngojnë në mënyrë drastike politikën e azilit. Dhe Alternativa për Gjermaninë (AfD) pjesërisht e krahut të djathtë ekstrem, ka nxitur urrejtje për banorët gjermanë me origjinë të huaj dhe njerëzit që ikin nga lufta dhe varfëria për vite me radhë.
Kujtimi i kampit special sovjetik
Pas çlirimit në prill 1945, ish-kampi Sachsenhausen u shndërrua në një kamp të veçantë nga Bashkimi Sovjetik, një nga vendet fitimtare në Luftën e Dytë Botërore. Regjimi kriminal nazist u pasua nga sundimi komunist i terrorit.
Deri në shpërbërjen e atij kampi special në vitin 1950, aty u mbajtën rreth 60.000 njerëz. Kryesisht nazistë, por edhe kundërshtarë të pushtetarëve të rinj dhe persona të arrestuar pa bazë ligjore. Rreth 12,000 prej tyre vdiqën nga uria dhe sëmundjet. Ai kapitull në historinë e kampit Sachsenhausen do të mbahet mend në fillim të shtatorit me përkujtime dhe ekspozita./ DW
