Kreu i degës së Partisë Demokratike në Krujë, Aulon Kalaja, ka denoncuar publikisht presione të dyshuara të policisë n...
BOTA
Si e zgjidhi inteligjenca artificiale misterin e një alpinisti të zhdukur
PiranjatPërditësimi i fundit 9 Janar 2026, 23:08
Kërkimi në zona të largëta për këmbësorë dhe alpinistë të zhdukur mund t'u zgjasë shpëtuesve javë dhe ndonjëherë muaj. Në disa raste, inteligjenca artificiale mund ta bëjë punën brenda pak orësh - dhe potencialisht të shpëtojë jetë.
Në garë kundër motit që po përkeqësohej, ekipet e shpëtimit malor në rajonin italian të Piemontes po përballeshin me një enigmë. Një alpinist italian me përvojë dhe kirurg ortoped, Nicola Ivaldo, ishte zhdukur. 66-vjeçari nuk ishte paraqitur në punë të hënën dhe u ngrit alarmi.
Ivaldo ishte nisur vetëm një të diel shtatori 2024. Fatkeqësisht, ai nuk kishte ndarë detaje se ku po shkonte me miqtë ose familjen. E vetmja e dhënë për vendndodhjen e tij ishte makina që ekipet e shpëtimit kishin gjetur të parkuar në fshatin Castello di Pontechianale, në Valle Varaita. Prej andej, spekuluan ekipet e shpëtimit, Ivaldo ndoshta kishte shkuar të ngjitej në njërën nga dy majat më të shquara të Alpeve Cottiane - Monviso-n e dhëmbëzuar me lartësi 3,841 m ose fqinjin e tij Visolotto, në lartësinë 3,348 m. Kjo përputhej me sinjalin e fundit nga telefoni i tij celular, i gjurmuar përafërsisht në këtë zonë.
Por kjo i la ekipet e kërkim-shpëtimit me një zonë të madhe për të kërkuar – faqet e gjera shkëmbore të çdo mali kanë një numër rrugësh që të çojnë në maja nga anë të ndryshme. E gjithë zona përshkohet nga qindra kilometra shtigje, shpjegon Simone Bobbio, zëdhënës i Shërbimit të Shpëtimit Malor dhe Speleologjik të Piemontes.
Ditën që Ivaldo u zhduk, moti i shkëlqyer kishte tërhequr turma njerëzish në rrugët më të njohura. Askush nuk kishte raportuar se e kishte parë atë në shtigjet e frekuentuara. Kjo do të thoshte se Ivaldo, alpinist i stërvitur mirë, ndoshta kishte shkuar në një nga pjesët më të largëta të maleve.
Më shumë se pesëdhjetë shpëtimtarë kontrolluan zonën në këmbë për gati një javë, ndërsa një helikopter kreu disa fluturime me shpresën për ta gjetur atë nga ajri. Kur ra bora e hershme në fund të shtatorit, çdo shpresë për ta gjetur atë gjallë ishte zbehur dhe ata i ndërprenë kërkimet.
Megjithatë, në korrik të vitit 2025, kërkimi për trupin e Ivaldos rifilloi pasi bora ishte shkrirë kryesisht nga përrenjtë e pjerrët malorë, ose kuloirët.
Por këtë herë shërbimi i shpëtimit të Piemontes solli ndihmë shtesë - inteligjencën artificiale. Ata përdorën softuer të inteligjencës artificiale të aftë për të analizuar mijëra foto të bëra nga dronë që mund të fluturonin afër mureve shkëmbore dhe lart në shumë përrenj që shtrihen përgjatë shpateve të malit. Dy dronëve iu deshën vetëm pesë orë për të kapur imazhet dhe ato u analizuan po atë ditë për të identifikuar vendet ku ekipet e shpëtimit mund të përqendronin kërkimin e tyre.
Fatkeqësisht, kushtet e këqija të motit e vonuan operacionin për të vizituar më pas këto vende me dronë për të parë nga afër. Megjithatë, tre ditë pasi rifilluan kërkimet, trupi i mjekut të zhdukur u gjet në një nga vendet e identifikuara nga AI, i shtrirë në një përrua në murin verior të Monviso në një lartësi prej rreth 3,150 m (10,334 ft). Trupi i tij u gjet me helikopter.
"Çelësi ishte një helmetë e kuqe e identifikuar si një pikë interesi nga softueri", thotë Bobbio.
Edhe pse tragjikisht tepër vonë për Ivaldon, ky test në terren i kërkim-shpëtimit të mundësuar nga inteligjenca artificiale tregoi se sa e dobishme mund të jetë teknologjia në të ardhmen kur njerëzit zhduken.
