Kryetari i Partisë Demokratike, Sali Berisha, ka folur për mediat para Kuvendit, ku ka kundërshtuar mënyrën se si, sipas tij, po proc...
LIFESTYLE
Ishulli “magjik” që fiton miliona euro pa prodhuar asgjë
PiranjatPërditësimi i fundit 13 Nëntor 2025, 14:59
Në vitet 1980, kur interneti ishte ende në fazat e tij të hershme, vendeve iu dhanë emrat e tyre unikë të domeneve për të lundruar në këtë botë të re online në zhvillim, të tilla si “.us” për SHBA-në ose “.uk” për Mbretërinë e Bashkuar. Si rezultat, pothuajse çdo vend kishte një emër domeni të bazuar në anglisht ose emrin e vet në gjuhën e vet. Kjo përfshinte ishullin e vogël të Karaibeve, Anguilla, i cili mori emrin e domenit “.ai”. Pa dijeninë e Anguillas në atë kohë, kjo përfundimisht do të bëhej xhekpoti i saj i ardhshëm.
Me bumin e vazhdueshëm të inteligjencës artificiale, gjithnjë e më shumë kompani dhe individë po i paguajnë Anguillas për të regjistruar faqe të reja interneti me etiketën “.ai”, pasi ajo e zotëron atë. Ashtu si ekzekutivi amerikan i teknologjisë, Dharmesh Shah, i cili këtë vit shpenzoi 605,000 euro për domenin “you.ai”. Duke folur për BBC-në, Shah tha se e bleu domenin sepse kishte “një ide për një produkt të inteligjencës artificiale që do t’u lejonte njerëzve të krijonin versione dixhitale të vetes që mund të kryenin detyra specifike në emër të tyre”.
Numri i faqeve të internetit “.ai” është rritur më shumë se dhjetëfish në pesë vitet e fundit dhe është dyfishuar vetëm në 12 muajt e fundit. Sfida për Anguilën, e cila ka një popullsi prej vetëm 16,000 banorësh , është se si ta shfrytëzojë këtë mundësi fitimprurëse dhe ta shndërrojë atë në një burim të ardhurash afatgjatë dhe të qëndrueshëm. Anguilla ka tërhequr vizitorë nga tregu i udhëtimeve luksoze, kryesisht nga Shtetet e Bashkuara. Vitin e kaluar, ishulli pa një numër rekord vizitorësh, me 111,639 njerëz që vizituan brigjet e tij.
Megjithatë, sektori i turizmit të ishullit është i ndjeshëm ndaj dëmeve të shkaktuara nga uraganet çdo vjeshtë. E vendosur në harkun verilindor të ishullit të Karaibeve, Anguilla shtrihet direkt brenda brezit të uraganeve të Atlantikut të Veriut. Si e tillë, rritja e të ardhurave nga shitja e adresave të faqeve të internetit luan një rol të rëndësishëm në diversifikimin e ekonomisë së ishullit dhe forcimin e qëndrueshmërisë së tij ndaj dëmeve ekonomike që mund të shkaktojnë stuhitë. Kjo është diçka që Fondi Monetar Ndërkombëtar e vuri në dukje në një raport të kohëve të fundit mbi Anguillën.
Në projektbuxhetin e saj të vitit 2025, qeveria e Anguillas thotë se fitoi 33.7 milionë euro nga shitjet e emrave të domeneve në vitin 2024. Kjo është pothuajse një e katërta (23%) e të ardhurave të saj totale vitin e kaluar. Turizmi përbën rreth 37%. Qeveria e Anguillas pret që të ardhurat nga shitja e “.ai” të rriten më tej në 132 milionë dollarë këtë vit dhe 138 milionë në vitin 2026. Kjo për shkak se tani ka më shumë se 850,000 domene .ai, nga më pak se 50,000 që ishin në vitin 2020.
Anguilla është nën sovranitetin e Mbretërisë së Bashkuar, por me një nivel të lartë të vetëqeverisjes së brendshme. Mbretëria e Bashkuar ka ndikim të rëndësishëm mbi mbrojtjen dhe sigurinë e ishullit dhe ka ofruar ndihmë financiare në kohë krize. Pasi Uragani Irma shkaktoi dëme të rënda në vitin 2017, Mbretëria e Bashkuar i dha Anguillas 68 milionë euro gjatë pesë viteve për të ndihmuar në mbulimin e kostos së rimëkëmbjes.
Për të menaxhuar të ardhurat në rritje nga emrat e domeneve, në tetor 2024, Anguilla nënshkroi një marrëveshje pesëvjeçare me kompaninë amerikane të teknologjisë Identity Digital, e cila specializohet në regjistrat e emrave të domeneve në internet. Më herët këtë vit, Identity Digital njoftoi se po zhvendoste të gjitha domenet “.ai” nga serverat e Anguillas në rrjetin e saj global të serverëve. Kjo u bë për të shmangur çdo ndërprerje për shkak të uraganeve të ardhshme ose çdo rreziku tjetër për infrastrukturën e ishullit, siç janë ndërprerjet e energjisë elektrike.
Kostoja e saktë e adresave “.ai” nuk është bërë publike, por çmimet e regjistrimit variojnë nga afërsisht 130 deri në 170 euro. Tarifat e rinovimit janë afërsisht të njëjtat shuma çdo dy vjet. Në të njëjtën kohë, emrat e domeneve më të kërkuar shiten në ankand, me disa që arrijnë qindra mijëra dollarë amerikanë. Pronarët e tyre duhet të paguajnë të njëjtat tarifa të vogla rinovimi si të gjithë të tjerët.
Në të gjitha rastet, qeveria e Anguillas merr të ardhurat nga shitjet, ndërsa Identity Digital merr një pjesë që thuhet se është rreth 10%. Blerja më e shtrenjtë e emrit të domenit .ai është ” you.ai ” i Shah, një entuziast i vetëshpallur i inteligjencës artificiale dhe bashkëthemelues i kompanisë amerikane të softuerëve Hubspot, i cili zotëron disa emra të tjerë domenesh .ai,. Në javët e fundit, ankandet “.ai” kanë parë shitje të konsiderueshme me gjashtë shifra. Në korrik, “cloud.ai” u shit për 518,000 € dhe “law.ai” u shit për 302,000 € në fillim të këtij muaji.
