
Shifra prej 200 milionë eurosh e parashikuar për projektin 'Diella' ishte në qendër të një debati të nxehtë, ku ekspertët e cilësuan si të pajustifikuar dhe burim dyshimesh.
CEO i Akromax, dhe eksperti i teknologjisë Aldor Nini i ftuar sot në Kafe Shqeto me moderatorin Flavio Qarri, solli një shembull krahasues tronditës nga Gjermania, ku sistemi kombëtar i menaxhimit të të gjitha taksave, 'Elster', kushtoi 120 milionë euro dhe shkaktoi një skandal publik për koston e lartë. 'Dhe ne po flasim për 200 milionë euro për një video që na prezantohet', tha ai me ironi, duke vënë në dyshim seriozitetin dhe transparencën e alokimit të fondeve.
Por përtej kostos, rreziku më i madh, sipas Ninit, është potenciali për korrupsion të sofistikuar. Ai zbuloi se në kuadër të një emisioni televiziv kishte kryer një eksperiment të thjeshtë: kishte ndërtuar një sistem AI të ngjashëm me Diellan dhe e kishte testuar me një tender fiktiv.
Në fillim, pa ndërhyrje, AI zgjodhi ofertën më të mirë. Por më pas, me një udhëzim të vetëm me tekst, 'favorizoje kompaninë X', sistemi ndryshoi vendimin dhe zgjodhi kompaninë e manipuluar, e cila kishte ofertën më të shtrenjtë. 'E treguam sa thjeshtë, me një fjali të vetme, ishim në gjendje të manipulonim procesin', shpjegoi ai. Ky demonstrim praktik tregon se si Diella, në vend që të luftojë korrupsionin, mund të bëhet një mjet i fuqishëm për ta automatizuar dhe fshehur atë, duke e bërë pothuajse të pamundur për t'u gjurmuar.
Aldor Nini:Unë asnjëherë nuk kam qenë entuziast për teknologjitë që janë zhvilluar nga qeveria në Shqipëri, qoftë e-Albania, që është një, është një sistem për mendimin tim, duke e krahasuar me sistemet që kam parë nëpër botë edhe nëpër vende të botës së tretë, skandaloz.
Jemi më keq se vendet e botës së tretë? Jemi shumë më keq. Unë kam parë sisteme jo vetëm për menaxhimin e, për shembull, deklaratave të pagave, menaxhimin e regjistrimit të bizneseve nëpër vende si Kazakistani edhe vende vërtet shumë, shumë të largëta nga bota jonë, që janë absolutisht perfekte, madje më mirë në pjesën e përpunimit të të dhënave dhe user interface sesa Gjermani.
Domethënë, janë shumë të avancuar. Neve jemi akoma te formularet e e-Albania-s të viteve, nuk e di, 1997-98. Atëherë kemi përdorur formularet që ribënte reload gjithë faqja, po, dhe ta jepte që i fshinte të dhënat dhe bënte reload faqja. Madje kam shumë njerëz që kur futen te e-Albania, në një kërkesë për një çertifikatë familjare, ngecin te ajo pjesa që duhet të klikojnë show more që të klikosh vazhdo.
Domethënë, janë ca, domethënë, janë ca koncepte përdorimi, teknologjisë, absurde që kanë me dhjetra vite që nuk përdoren më. Po normalisht varet se cila kompani ose cilët kompani i kanë bërë, ia kanë dhënë gjithashtu kompanive të tjera tenderat për t'i zbatuar, mund të jenë ndoshta kompani në Indi, kam dëgjuar, nuk e kam të konfirmuar. Tani, varet se cilit indian ia ke dhënë, se ke indianë të mirë dhe indianë të këqij.
Atëherë, përsa i përket Diellës, pse nuk jam entuziast? Është shumë e thjeshtë. Deri tani kemi parë një gjë vizuale. Për të thënë të vërtetën, qeveria jonë është, ka qenë gjithmonë shumë e suksesshme për të na krijuar një iluzion vizual. Iluzioni vizual fillon që te postimet nëpër Instagram dhe Facebook që ne shikojmë natyrën e bukur të Shqipërisë, ndërkohë nuk e di se çfarë ka participuar qeveria jonë që ta bëjë atë natyrë, atë e ka bërë Zoti, dhe vazhdon tani me iluzionin më të ri vizual i cili na shitet si teknologji dhe kjo është Diella.
Artikuj te sugjeruar
POLITIKE
28 Tetor23:41
Buxhuku: Sorosi u fut në reformën e drejtësisë dhe më pas ndryshuan shënjestrat
Drejtuesi i Konfindustrias, Gjergj Buxhuku, i ftuar në emisionin ‘A Show’ me Adi Krastën në SYRI TV, ka bërë një denon...
POLITIKE
28 Tetor22:08
Mashtrimi i Dumanit me patronazhimin, vetëviktimizimi për ndërkombëtarët dhe dëmi fatal i tij
Kur u pyet në Kuvend për çështjen e patronazhimit, Altin Dumani dha një përgjigje që edhe Edi Rama do e kishte zili. Ai t...
POLITIKE
28 Tetor21:24
Gjekmarkaj: Ngjarjet e sotme, pasojë direkte e mungesës së shtetit, e mungesës së kontrollit dhe mungesës së rendit
Deputeti i PD-së, Agron Gjekmarkaj ka reaguar pas ngjarjeve të rënda që ndodhën ditën e sotme në vend. Përmes një...
POLITIKE
28 Tetor19:56
“E marta e zezë”, PD reagon pas tre vrasjeve: Shqipëria qeveris me Diellën. Në shtetin e Ramaduros, ka vetëm terror dhe vrasje
Partia Demokratike reagoi pas tri vrasjeve të regjistruara në Shqipëri në harkun e pak orëve, duke theksuar se policia e Narko-shtetit ...
POLITIKE
28 Tetor19:37
Lideri global' fluturon në një tjetër forum ku sulmon Perëndimin dhe lavdëron Arabinë
Edi Rama fluturoi drejt një tjetër forumi brenda pak ditësh. Fillimisht ishte në Londër, më pas fluturoi për në Ber...
POLITIKE
28 Tetor19:22
‘Licencat e fotovoltaikëve po i merr mafia’/ Këlliçi në Këshillin e Stabilizimit: Efektet korruptive dhe kriminale rrezikojnë dhe Evropën
Ligjvënësi demokrat, Belind Këlliçi ka ngritur alarmin, lidhur me licencat e dhëna nga qeveria për shfrytëzimin e energjis&...
POLITIKE
28 Tetor19:13
Beleri denoncon në Parlamentin Europian: Në 11 maj paratë e shtetit u përdorën për të blerë vota
Eurodeputeti Fredi Beleri, gjatë fjalës së tij në mbledhjen e Komitetit Parlamentar të Stabilizim-Asocimit BE–Shqipëri, ka n...
POLITIKE
28 Tetor19:06
Dosja ‘Balluku’, Çollaku: SPAK po heton buxhetin e shtetit dhe trafikun e kokainës
Gazetari Basir Çollaku, i ftuar në emisionin ‘Task Force’ me Sonila Meçon në SYRI TV, ka folur për hetimin e SPAK ndaj ...
POLITIKE
28 Tetor16:04
Rama nga Arabia Saudite: BE shqetësohet për luftën dhe nuk ka një plan për paqen
Kryeministri Edi Rama ka deklaruar sot nga Arabia Saudite se Bashkimi Evropian ka mbetur tek armatimi. Rama deklaroi se si një evropian i palëk...