Hetuesit e ngjarjes së ndodhur në stacionin e karburantit “EIDA” në zonën e Brrylit në Tiranë nuk kanë ende nj&...
AKTUALITET
Ja pse Rama dhe Belinda na dërgoi 2000 vite mbrapa!
PiranjatPërditësimi i fundit 25 Shkurt 2026, 18:24
Kur aksi kryesor Librazhd u bllokua, zgjidhja e qeverisë ishte e thjeshtë, le të përdoren segmentet e vjetra të Rrugës Egnatia një rrugë 2000-vjeçare, trashëgimi e jashtëzakonshme historike, tani kthyer në shteg për automjete të përditshme.
Jo vetëm që kjo vendos qytetarët në rrezik, por është edhe një turp për ata që kanë përgjegjësi direkte për infrastrukturën dhe trashëgiminë kulturore. Në vend që të investojnë në zgjidhje serioze, prioritet duket të jetë “qarkullimi i menjëhershëm”, ndërsa pasuritë historike dhe stabiliteti i territorit i lihen fatit.
Rruga Egnatia nuk është thjesht një rrugë; ajo ka lidhur dikur Romën me Konstandinopojën dhe ka shërbyer si korridor ushtarak, tregtar dhe kulturor për disa shekuj. Në të kanë kaluar legjione romake, karroca me mallra dhe kultura të ndryshme të Ballkanit, duke e bërë atë një nga arteriet më të rëndësishme të botës antike.
Sot, përdorimi i saj për automjete moderne rrezikon seriozisht integritetin arkeologjik, si dhe sigurinë e qytetarëve. Për të kuptuar më mirë gjendjen e rrugës, rreziqet dhe pasojat e përdorimit të saj, arkeologu Apollon Baçe, jep për Piranjat.news një panoramë të qartë mbi historikun, ndërtimin teknik, rreziqet dhe përgjegjësitë lidhur me këtë pasuri të rrallë.
"Rruga Egnatia është një pasuri historike që ka mbijetuar më shumë se 2000 vjet. Përdorimi i saj si rrugë emergjente është jo vetëm i rrezikshëm për njerëzit, por edhe një kërcënim për integritetin e saj historik dhe arkeologjik," thotë Baçe.
Zoti Baçe, pse Rruga Egnatia konsiderohet një nga pasuritë më të çmuara historike në Shqipëri?
Baçe: Rruga Egnatia është një arterie që ka lidhur Romën me Konstandinopojën për më shumë se 2000 vjet. Ajo nuk ka qenë thjesht një rrugë; ka shërbyer si korridor ushtarak, tregtar dhe kulturor. Përmes saj Kanë lëvizur legjionet romake, por edhe mallrat dhe kulturat që formuan Ballkanin. Në të vërtetë, është një nga tri rrugët kryesore të botës antike që lidhnin Perëndimin me Lindjen.
Teknikisht, si është ndërtuar kjo rrugë dhe çfarë e bën të qëndrueshme?
Baçe: Rruga ka një shtrat rreth 50 cm të thellë. Ndërtimi fillonte me tokë të ngjeshur, pastaj shtresa e zhavorrit, më pas shtresa e gurëve dhe në fund pllakat e sipërfaqes. Në terrene të hapura, rruga vijonte drejt Durrës-Peqin dhe më tej në Spathare, duke shmangur lumenjtë dhe duke u ngjitur mbi kodra për të evituar përmbytjet. Urat dhe veprat e artit të rrugës janë pjesë e kompleksit dhe kanë siguruar kalime të qëndrueshme për shekuj me radhë.
Sot, disa automjete po kalojnë aty. A mund të përdoret kjo rrugë?
Baçe: Absolutisht jo. Segmentet e vjetra nuk janë projektuar për automjete moderne, aq më pak për ato të rënda. Çdo presion i tillë shkakton zhvendosje të shtresave të gurëve, dëmtim të pllakave origjinale dhe rrezik për jetën e përdoruesve. Nuk ka rrugë osmane, italiane apo e periudhës komuniste që të jetë ndërtuar mbi këtë segment; struktura origjinale është e brishtë.
Çfarë pasoja mund të ketë përdorimi i saj për trashëgiminë dhe sigurinë?
Baçe: Dëmi është i pakthyeshëm. Përdorimi i saj si rrugë emergjente mund të shkatërrojë një pasuri 2000-vjeçare. Përveç rrezikut për trashëgiminë, ndikon në shtratin e lumit dhe stabilitetin e zonës.
Rikthimi natyror i ekuilibrit të shtratit të lumit mund të kërkojë qindra vjet. Kjo nuk është thjesht një çështje infrastrukture, por një katastrofë kulturore dhe ekonomike.
Kush mban përgjegjësi për këtë situatëBaçe: Ata që japin leje për ndërhyrje në shtratin e lumit dhe kolaudatorët e qeverisë, si Arben Meçe, kanë përgjegjësi direkte. Nuk është çështje thjesht historike; mbrojtja e trashëgimisë nuk mund të cenohet nga nevoja emergjente për qarkullim.
Cila është zgjidhja e mundshme?
Baçe: Duhet të gjendet një rrugë alternative për qarkullimin e automjeteve. Segmentet antike duhet të ndalohen menjëherë nga përdorimi. Është e domosdoshme të hartohet një projekt serioz me ekspertë vendas dhe të huaj, i cili të sigurojë mbrojtjen e trashëgimisë dhe stabilitetin infrastrukturor. Vetëm kështu mund të shmangim humbjen e një pasurie të pakthyeshme kombëtare.
Një mesazh për qytetarët?
Baçe: Rruga Egnatia nuk është rrugë alternative; është trashëgimi që nuk mund të zëvendësohet. Çdo kalim i paautorizuar mund të shkatërrojë një pjesë të historisë tonë. Duhet respekt dhe ndërgjegjësim për të ardhmen e saj./piranjat.news
