Edhe pse landfilli i Fushë-Krujës është përfshirë nga flakët, denoncimet e banorëve tregojnë se në zonë...
AKTUALITET
Rrezikohet qëndrueshmëria fiskale/ Ja çfarë paralajmëron FMN-ja për ekonominë e vendit
PiranjatPërditësimi i fundit 24 Dhjetor 2025, 16:59
Marrëveshja e “Paqes Fiskale”, e cila ofron anulimin e borxhit dhe rivlerësimin preferencial të pasqyrave financiare, rrezikon të minojë progresin e mëparshëm në administrimin dhe pajtueshmërinë tatimore, vlerësoi Fondi Monetar Ndërkombëtare në deklaratën përmbyllëse pas konsultimit e marrëveshjes me Shqipërinë. Fondi vlerësoi se, reformat e brendshme në kohë janë thelbësore për të ruajtur stabilitetin makroekonomik dhe për të mbyllur boshllëqet reformuese me BE-në.
Çelësi për këtë do të jetë ruajtja e amortizatorëve fiskalë përmes mobilizimit të qëndrueshëm të të ardhurave, ruajtja e stabilitetit të çmimeve dhe atij financiar përmes politikës monetare fleksibile dhe përmirësimit të mëtejshëm të mjeteve prudenciale, si dhe avancimi i reformave gjithëpërfshirëse në kapitalin njerëzor, tregjet e punës dhe qeverisjen.
Rritja e nxitur nga turizmi dhe perspektivat makroekonomike të Shqipërisë pritet të mbeten të forta. Pas një mesatareje prej 4.3 për qind në periudhën pas pandemisë, PBB-ja reale parashikohet të rritet me 3.5 për qind në vitin 2025, kryesisht e nxitur nga konsumi privat, dhe 3.6 për qind në vitin 2026, duke reflektuar një përshpejtim modest të rritjes në partnerët kryesorë tregtarë të zonës së euros.
Rreziqet për perspektivën janë zhvendosur në rënie për shkak të një mjedisi të jashtëm më të paqëndrueshëm. Tensionet gjeopolitike, përshkallëzimi i masave tregtare, paqëndrueshmëria e çmimeve të mallrave dhe pasiguria e zgjatur mund të ndikojnë te partnerët kryesorë tregtarë të Shqipërisë dhe të dobësojnë kërkesën e jashtme.
Nëse qeveria shqiptare nuk tregohet e kujdesshme me shpenzimet publike, vendi përballet me sfida fiskale nga ndryshimet demografike, shpenzimet për mbrojtjen dhe shpenzimet që lidhen me klimën, veçanërisht përtej vitit 2030, lajmëroi FMN.
Për të ruajtur amortizatorët fiskalë, stafi rekomandon reforma të të ardhurave që favorizojnë rritjen, duke përmirësuar shpenzimet tatimore, duke modernizuar sistemet e taksës së pronës dhe duke përmirësuar administrimin tatimor. Këto ndërhyrje duhet të shoqërohen me përmirësime në cilësinë e shpenzimeve dhe transparencën fiskale, argumenton Fondi.
Fondi cilësoi se, Banka e Shqipërisë duhet të jetë e gatshme të reagojë shpejt ndaj kushteve në zhvillim të tregut, ndërsa blerjet e valutave duhet të kufizohen në adresimin e luhatjeve jo-themelore.
Me pritjet për inflacionin dhe inflacionin bazë afër objektivit, norma aktuale e politikës monetare prej 2.5 për qind dhe qëndrimi i politikës monetare afër neutralit janë të përshtatshme.
Megjithatë, BSH-ja duhet të përshtasë shpejt qëndrimin e saj monetar, duke përfshirë edhe nëse efektet e raundit të dytë nga rritja e pagave janë më të forta se sa pritej. Meqenëse mbiçmimi i qëndrueshëm i kursit të këmbimit nxitet kryesisht nga themelet, BSH-ja duhet të lejojë fleksibilitet më të madh dhe të mbështetet në normat e interesit për stabilitetin e çmimeve. Objektivat e linjës së kreditit të subvencionuar nga banka qendrore mund të arrihen më mirë përmes politikave fiskale të synuara dhe duke trajtuar çështjet themelore strukturore.
Dobësitë nga ekspozimet ndaj huamarrësve të mëdhenj, ekspozimet ndaj valutave dhe sovranëve, si dhe rritja e shpejtë e kreditimit për pasuri të paluajtshme kërkojnë monitorim vigjilent dhe hartim politikash proaktive dhe prudenciale.
FMN sugjeroi se nevojiten reforma gjithëpërfshirëse për të ringjallur produktivitetin dhe për të nxitur konvergjencën e të ardhurave me BE-në. Politikat duhet të përqendrohen në përmirësimin e aftësive përmes mbulimit më të gjerë të trajnimeve dhe cilësisë së arsimit, krijimin e vendeve të punës me cilësi të lartë, rritjen e produktivitetit të përgjithshëm të firmave dhe përmirësimin e mjedisit të biznesit përmes reformave të mëtejshme të qeverisjes. Legjislacioni më i fortë parandalues dhe monitorimi i përmirësuar i administratës publike janë thelbësore për përpjekjet kundër korrupsionit, ndërsa pavarësia operacionale dhe burimet e SPAK-ut duhet të mbrohen.
