Kryetari i Grupit Parlamentar të Partisë Demokratike, Gazment Bardhi, ka akuzuar qeverinë për aferë korruptive lidhur me TEC-et lundr...
BOTA
3 muaj, 21 balena gri të ngordhura/ Pse kaq shumë kufoma balenash po dalin në brigjet e Paqësorit?
PiranjatPërditësimi i fundit 26 Maj 2026, 11:35
Balenat gri të ngordhura dhe të kequshqyera po dalin në brigjet e shtetit të Uashingtonit me një ritëm alarmues gjatë muajve të fundit. Që nga marsi, 21 balena janë gjetur të ngordhura përgjatë vijës bregdetare, sipas biologut kërkimor John Calambokidis.
“Jam i alarmuar”, tha ai.
Calambokidis, themelues i organizatës kërkimore Cascadia Research Collective, ka studiuar balenat gri për dekada. Kjo specie dikur konsiderohej një nga historitë më të suksesshme të rikuperimit dhe ruajtjes së kafshëve në histori, por vitet e fundit situata ka ndryshuar ndjeshëm.
Sipas tij, gjatë shtatë viteve të fundit popullsia e balenave gri ka pësuar një “rënie të menjëhershme dhe të fortë”.
Shumë nga balenat e gjetura të ngordhura dukeshin të dobësuara dhe të uritura. Disa prej tyre kishin shfaqur sjellje të pazakonta para se të ngordhnin, përfshirë probleme me orientimin dhe lundrimin, gjë që mund të ketë ardhur si pasojë e gjendjes së tyre të dobët fizike.
Shkencëtarët thonë se situata e balenave gri është një shembull i qartë i ndikimit të ngrohjes globale. Në këtë rast, shkrirja dhe pakësimi i akullit detar në Arktik po shkakton pasoja të largëta, por me ndikim të madh.
“E dimë që problemi lidhet me furnizimin me ushqim”, tha Calambokidis. “E dimë gjithashtu se Arktiku ka kaluar ndryshime dramatike për shkak të ndryshimeve klimatike.”
Ai dhe studiues të tjerë besojnë se ndryshimet në akullin detar kanë krijuar një zinxhir ngjarjesh që po pakëson ushqimin kryesor të balenave në rajon.
“Ato janë shumë të ndjeshme ndaj këtyre kushteve mjedisore”, tha Josh Stewart, profesor ndihmës në Institutin e Gjitarëve Detarë në Universitetin Shtetëror të Oregonit.
Ai shtoi se nuk mendon se gjatë jetës së tij Arktiku do të jetë sërish në gjendje të mbështesë një popullsi prej 25 mijë balenash gri.
Që nga viti 2019, balena gri të ngordhura janë gjetur vazhdimisht në brigjet e Paqësorit. Në atë kohë, Administrata Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike e SHBA-së (NOAA) i shpalli këto ngordhje si një “ngjarje të pazakontë vdekshmërie”.
Megjithatë, në vitin 2023 pati një rikuperim të përkohshëm, duke bërë që disa shkencëtarë të mendonin se popullsia po kalonte cikle të rritjes dhe rënies. Por kjo rimëkëmbje rezultoi jetëshkurtër.
“Menduam se po shihnim një rikthim të lehtë, por zgjati shumë pak”, tha Calambokidis.
Sipas tij, përshkrimi më i saktë i zhvillimit të popullsisë nuk është më “rritje dhe rënie”, por:
“Rritje, rënie, rënie, rënie.”
Shumica e balenave gri të Paqësorit lindor udhëtojnë çdo pranverë dhe verë drejt Arktikut, ku ushqehen me organizma të vegjël të ngjashëm me karkalecat, të quajtur amfipodë. Në vjeshtë ato kthehen drejt jugut, në lagunat pranë Meksikës, ku shumohen dhe rrisin të vegjlit.
Gjatë qëndrimit në Arktik ato ushqehen për 4–6 muaj, ndërsa më pas kalojnë 6–8 muaj me shumë pak ushqim. Për këtë arsye, zonat e ushqimit në Arktik janë jetike për mbijetesën e tyre.
Shkencëtarët shpjegojnë se më parë algat rriteshin nën akullin detar dhe, pas shkrirjes së tij, binin në fundin e detit duke ushqyer ekosistemin ku jetonin amfipodët.
Sot, akulli po shkrihet më herët. Kjo lejon që drita e diellit të depërtojë më shpejt në ujë dhe favorizon rritjen e fitoplanktonit dhe organizmave të tjerë, të cilët përdorin lëndët ushqyese para se ato të arrijnë në fundin e detit.
Si rezultat, sasia e ushqimit për balenat po zvogëlohet.
Për balenat gri, pasojat e një vere të dobët ushqimore ndihen zakonisht pranverën pasardhëse, kur ato nisen sërish drejt veriut.
“Aktualisht, gjatë migrimit drejt veriut, ato janë në gjendjen më të dobët fizike. Ka kaluar shumë kohë që nga vakti i fundit dhe janë më të rrezikuara nga uria”, tha Stewart.
Calambokidis tregoi se disa balena janë shfaqur në vende të pazakonta këtë sezon. Njëra prej tyre hyri në lumin Willapa në Uashington dhe ngordhi, ndoshta duke kërkuar ushqim për të përfunduar udhëtimin.
“Sapo këto kafshë kequshqehen, bëhen më të dëshpëruara, humbasin orientimin dhe ndjesinë e drejtimit”, tha ai.
Sipas vlerësimeve më të fundit të NOAA-së, popullsia e balenave gri ka rënë nga 27,430 individë para një dekade në vetëm 12,950 verën e kaluar.
Megjithatë, jo të gjitha balenat gri varen plotësisht nga Arktiku. Ekzistojnë grupe më të vogla që ushqehen në zona të tjera bregdetare, si në veri të Seattle-it, përgjatë Kalifornisë Veriore, Oregonit, Uashingtonit dhe jugut të Kanadasë.
Këto grupe të vogla kanë treguar qëndrueshmëri më të madhe.
Kjo jep shpresë se disa balena mund të përshtaten me mënyra të reja ushqimi për t’u përballur me ndryshimet klimatike afatgjata.
Në shekullin XIX dhe fillimin e shekullit XX, balenat gri të Paqësorit lindor u shkatërruan pothuajse nga gjuetia komerciale. Numri i tyre kishte rënë deri në rreth 1,000 individë, ose edhe më pak.
Por pas vendosjes së kufizimeve për gjuetinë dhe mbrojtjes ligjore, ato u rikuperuan me shpejtësi dhe në vitin 1994 u hoqën nga lista e specieve të rrezikuara.
Megjithatë, studiuesit paralajmërojnë se përparimi i arritur po zbehet.
“Ne jemi dukshëm më poshtë se niveli i popullsisë kur kjo specie u hoq nga lista e rrezikut. Tani ndodhemi në një territor të panjohur sa i përket rikuperimit të saj”, përfundoi Stewart./Përktheu Piranjat News
