I ftuar në emisionin ‘Kafe Shqeto’ në Syri TV, pedagogu Gjok Vuksani ka akuzuar kryeministrin Edi Rama për gjuhën fyese ndaj s...
BOTA
8 marsi/ Analiza: A do të ishte bota më paqësore nëse më shumë gra do të drejtonin
M.B.Përditësimi i fundit 8 Mars 2025, 22:32
Nëse bota ka ndjerë më shumë rrezik kohët e fundit. Numri i konflikteve ka qenë në rritje. Nga Ukraina dhe Rusia, te Izraeli Gaza dhe Sudani – një lidhje e përbashkët që kalon përmes të gjitha këtyre luftërave është se ato janë zhvilluar nga burra. Vetëm 13 nga 193 shtete kanë gra udhëheqëse, sipas të dhënave të tetorit 2024. Nëse do të kishte më shumë, gjërat do të ishin ndryshe, ka thënë më parë ish-presidenti amerikan, Barack Obama.
Do të kishte “më pak luftë, fëmijët do të trajtoheshin më mirë dhe do të kishte një përmirësim të përgjithshëm në standardet e jetesës dhe rezultatet”, ka thënë ai më parë. Ai nuk është i vetmi. Ish-presidentja irlandeze Mary Robinson i tha Sky News para Ditës Ndërkombëtare të Gruas se pasja e më shumë grave në krye ishte “e nevojshme” për një botë më paqësore. Dhe në këtë ditë, 19 vjet më parë, ish-kryetari i Kombeve të Bashkuara, Kofi Annan, tha: “Nuk ka politikë më të rëndësishme për parandalimin e konflikteve” sesa fuqizimi i grave.
Një vështrim nëpër histori sugjeron që gratë udhëheqëse kanë qenë po aq, nëse jo më shumë, “të prirura për të nisur konflikte” sa burrat, sipas Christopher Blair, profesor asistent i politikës në Universitetin Princeton. Ato inkurajohen të veprojnë si “Zonja e Hekurt” pikërisht për të tejkaluar stereotipet gjinore që i paraqesin ato si paqësore dhe “më pak të afta” për sigurinë kombëtare, thotë ai.
Shikoni vetëm Margaret Thatcher: në vitin 1982, kryeministrja e parë grua britanike shkaktoi vdekjen e 323 njerëzve në anijen luftarakë Belgrano të Argjentinës dhe udhëhoqi Britaninë në Luftën e Falklandeve. Ose sekretarja e famshme e shtetit amerikane Hillary Clinton, e cila hezitoi për bisedimet e paqes “sepse kishte frikë se do të perceptohej si e butë në mënyrë stereotipike”, thotë Blair, bazuar në informacionet nga këshilltarët e saj.
Në atë që tani është një “botë shumë më mashkullore”, sipas autorit Joslyn Barnhart, gratë janë nën presion për “të drejtuar më shumë në stereotipet mashkullore të udhëheqjes”. Giorgia Meloni, ylli i djathtë i Italisë dhe kryeministrja e parë grua, zgjodhi të merrte formën mashkullore të titullit të saj, “il Presidente”.
Gratë gjithashtu ndëshkohen më ashpër për tërheqjen nga kërcënimet, thotë kërkimi i Blair, duke i inkurajuar ato të shtojnë më shumë benzinë në zjarr, jo ta shuajnë. Në vitin 2016, gazeta The Sun e lavdëroi Theresa May-n duke thënë se ajo ngjante me “Maggie-n në kulmin e saj”. Dy vjet më vonë, e kritikoi atë për qëndrimin “të butë” ndaj Brexit-it, duke e lënë vendin “NË BREXITIN”.
Njerëzit janë të ndryshëm, prandaj varet nga gruaja – ose burri. Angela Saini, autorja e librit Patriarkët: Si Burrat Erdhën të Sundonin, thotë se nuk është se gratë imitojnë agresivitetin mashkullor, por përkundrazi, ato janë të afta të jenë agresive vetë. Në vitin 1975, kryeministrja indiane Indira Gandhi shpalli gjendjen e jashtëzakonshme dhe shtypi kundërshtarët. Mbretëresha luftëtare Rani e Jhansi udhëhoqi kryengritjen indiane kundër britanikëve në vitin 1857, dhe para saj, ishin Boudica dhe Joan of Arc. Pra, kur pyetet nëse gratë mund ta bëjnë botën më paqësore, Saini thotë: “Cilat gra keni në mendje?”
Ajo shton: “Sepse sinqerisht, nëse është një botë e udhëhequr nga gra si Thatcher dhe Liz Truss ose, duke parë në SHBA, Marjorie Taylor Greene dhe Sarah Palin – ajo nuk është lloji i botës ku do të doja të jetoja.”
Ka kaq shumë gjëra që duhet të ndryshojnë për t’iu përgjigjur kësaj pyetje. Bota ka pasur kaq pak gra udhëheqëse sa që është e vështirë të krahasohen ato me burrat (pavarësisht se një studim zbuloi se mbretëreshat në Evropë nga shekulli i 15 deri në të 20-të ishin më të prira të shkonin në luftë sesa mbretërit). Por vetëm një në tre shtete të Kombeve të Bashkuara ka pasur ndonjëherë një grua në pozitat më të larta.
Shoqëria duhet të ndryshojë kaq shumë “për të na çuar në një botë ku gratë janë në krye, saqë ndjehet e pamundur të nxjerrësh përfundime nga ajo që dimë sot për këtë situatë hipotetike”, thotë psikologia Cordelia Fine, e cila shkroi Patriark Inc. Por ajo që dimë është se dhënia e formave të tjera pushteti grave e bën shoqërinë më paqësore.
“Udhëheqja e grave nuk është thjesht për gratë që janë në krye’”, thotë zonja Robinson, tani anëtare e The Elders, e cila po bën fushatë për një kryetare grua të Kombeve të Bashkuara.
Studimet tregojnë se përfshirja e më shumë grave në proceset e paqes i bën ato të zgjasin më shumë; në parlament çon në shpenzime më të ulëta për mbrojtjen dhe në zgjedhje bën që demokracitë të jenë më paqësore. Dhe janë këto lloje shoqërish që bëjnë hapësirë për lloje të ndryshme liderësh. Në Zelandën e Re – e katërta në renditje për barazinë gjinore – ish-kryeministrja Jacinda Ardern provoi “një model udhëheqjeje shumë më të ndryshme” nga homologët e saj agresivë, thotë Joslyn Barnhart, e cila kërkon për të drejtat e grave në votim.
“Natyrisht, ne e shohim që gjërat po shkojnë shumë në drejtim të kundërt tani, shumë më tepër drejt një rikthimi në zëra mashkullorë, agresivë dhe asertivë,” thotë ajo. Robinson thotë se nuk është se gratë janë më të mira se burrat. Është se “zgjidhja e sfidave më të vështira të botës kërkon të gjitha zërat, jo vetëm ato të gjysmës së popullsisë globale.”/ Sky News
