Kryeministri Edi Rama vijon të fajësojë Sali Berishën dhe Partinë Demokratike si nxitës dhe organizatorë të protestave...
BOTA
A mori Trump miratimin e Kongresit për të sulmuar Iranin?
Nga Xhuljan FerzajPërditësimi i fundit 2 Mars 2026, 08:51
Duke i nxitur iranianët të rrëzojnë sundimtarët e tyre klerikalë, SHBA-të nisën "operacione të mëdha luftarake" së bashku me Izraelin kundër Iranit herët të shtunën. SHBA-të e quajnë operacionin "Tërbimi Epik", ndërsa izraelitët e quajnë "Ulërima e Luanit", shkruan BBC, raporton Piranjat News.
Udhëheqësi Suprem i Iranit, Ali Khamenei, dhe zyrtarë të tjerë të lartë janë vrarë.
Sulmi ajror erdhi dy ditë pasi bisedimet SHBA-Iran mbi programin bërthamor të Teheranit përfunduan pa një marrëveshje.
Irani nisi kundërsulme në të gjithë Lindjen e Mesme në hakmarrje ndaj asaj që ministri i tij i jashtëm e quajti një sulm "të paprovokuar dhe të paligjshëm" nga SHBA-të dhe Izraeli.
Ja çfarë dimë deri më tani:
Sa kanë vdekur?
Tre anëtarë të shërbimit amerikan janë vrarë në aksion dhe pesë të tjerë janë plagosur rëndë, tha të dielën Komanda Qendrore e SHBA-së, pa identifikuar të ndjerin.
Personeli ishte i vendosur në Kuvajt, shkruan BBC, raporton Piranjat News.
"Disa të tjerë pësuan lëndime të lehta nga shrapnelat dhe tronditje të trurit dhe janë në proces të rikthimit në detyrë," postoi Komanda Qendrore në X.
Më shumë se 200 njerëz janë vrarë në të gjithë Iranin dhe më shumë se 700 të tjerë janë plagosur, sipas Gjysmëhënës së Kuqe të shtunën.
Të paktën 165 persona, përfshirë fëmijë, kanë vdekur në një shpërthim në një shkollë në jug të Iranit, sipas agjencisë shtetërore të lajmeve Irna.
Të paktën nëntë persona humbën jetën kur një raketë iraniane goditi një strehë bombash në sinagogë në qytetin qendror izraelit të Beit Shemesh, raporton Hugo Bachega i BBC-së nga vendi i ngjarjes.
Një person vdiq dhe të paktën 20 të tjerë u plagosën kur një raketë iraniane goditi disa ndërtesa në qendër të Tel Avivit, sipas gazetës izraelite Haaretz.
Në kundërsulme, Irani qëlloi gjithashtu me dronë dhe raketa drejt Bahreinit, Kuvajtit dhe Katarit, Emirateve të Bashkuara Arabe, të cilat kanë një prani ushtarake amerikane.
Një person u vra dhe 11 të tjerë u plagosën në aeroportet e Abu Dhabit dhe Dubait, thanë autoritetet dhe zyrtarët e aeroportit.
A i duhej Trumpit miratimi i Kongresit për të sulmuar Iranin? Në njoftimin e tij në video, Trump i përshkroi sulmet SHBA-Izrael ndaj Iranit si "operacione të mëdha luftarake".
Kongresi rezervon të drejtën për të shpallur zyrtarisht luftë, siç shkruhet në Nenin I të Kushtetutës së SHBA-së, por nuk e ka bërë këtë.
Megjithatë, Kushtetuta i jep presidentit autoritet të gjerë për t'u angazhuar në veprime ushtarake.
Kjo zonë gri ka qenë burim i shumë debateve kohët e fundit në Uashington.
Reagimet në Capitol Hill ndaj sulmit SHBA-Izrael ndaj Iranit kanë qenë kryesisht në vija partiake. Republikanët, të cilët aktualisht kontrollojnë të dy dhomat e Kongresit, ishin kryesisht në mbështetje të tij, shkruan BBC, raporton Piranjat News.
Kryetari i Dhomës së Përfaqësuesve, Mike Johnson, një republikan, tha se administrata Trump kishte njoftuar "Bandën e 8-shave" një grup dypartiak udhëheqësish të Kongresit përpara sulmeve.
Demokratët kryesisht i dënuan sulmet, duke akuzuar Trumpin për nisjen e një lufte pa miratimin e Kongresit.
Demokratët rinovuan thirrjet që Kongresi të miratojë një rezolutë për fuqitë e luftës, si projektligji që dështoi vitin e kaluar për shkak të mungesës së mbështetjes nga republikanët.
Nëse do të propozohej dhe miratohej një rezolutë tjetër për fuqitë e luftës, ajo mund të bllokonte përdorimin e njëanshëm të forcës nga presidenti pa miratimin e Kongresit.
Por shanset që një projektligj i tillë të miratohet duken të pamundura për momentin.
Pak republikanë kanë lënë të kuptohet se do ta mbështesin një masë të tillë, përveç kongresmenit Thomas Massie dhe senatorit Rand Paul. Pse e sulmoi SHBA-ja Iranin?
Menjëherë pasi u raportuan shpërthime në kryeqytetin iranian të shtunën, Trump përdori mediat sociale për të akuzuar Teheranin se po zhvillonte një "fushatë të pafundme gjakderdhjeje dhe vrasjesh masive që synonte Shtetet e Bashkuara".
Ai argumentoi se Irani kishte refuzuar çdo mundësi për të hequr dorë nga programi i tij bërthamor dhe pretendoi se po zhvillonte raketa me rreze të gjatë veprimi që mund të kërcënonin Evropën, trupat amerikane jashtë shtetit dhe madje "të arrinin së shpejti në atdheun amerikan".
Ai përmendi më tej marrjen e dhunshme të ambasadës amerikane në Teheran në vitin 1979, që rezultoi në mbajtjen peng të dhjetëra amerikanëve për 444 ditë, si dhe bombardimin e një kazerme të Marinës Amerikane në Bejrut në vitin 1983 që vrau 241 persona.
Presidenti amerikan ishte zotuar gjithashtu në janar të ndërhynte kur forcat iraniane të sigurisë shtypën protestat për shkak të një krize ekonomike.
Në qershor të vitit të kaluar, SHBA-të bombarduan tre objekte bërthamore në Iran. Trump tha se Operacioni amerikan “Midnight Hammer” kishte “zhdukur” programin bërthamor të Iranit.
Sulmet amerikane të verës së kaluar hapën rrugën për një armëpushim në një konflikt 12-ditor midis Iranit dhe Izraelit.
Izraeli kishte nisur sulme ajrore ndaj vendeve bërthamore, ushtarake dhe të infrastrukturës iraniane. Teherani ishte hakmarrë duke qëlluar qindra raketa dhe dronë drejt Izraelit.
Sa nga udhëheqësit e Iranit janë vrarë?
Trump njoftoi në rrjetet sociale se Udhëheqësi Suprem Ajatollah Ali Khamenei kishte vdekur, duke e përshkruar atë si "një nga njerëzit më të këqij në histori".
Televizioni shtetëror iranian më vonë konfirmoi vdekjen e Khameneit, 86 vjeç, i cili kishte sunduar që nga viti 1989, dhe shpalli 40 ditë zie.
Trump i tha Fox News se 48 udhëheqës iranianë ishin vrarë në operacion.
BBC Verify siguroi imazhe satelitore të marra mbi Teheranin që tregonin dëme të konsiderueshme në një pjesë të zyrës së Khameneit në kryeqytetin iranian.
A do të ketë çizme amerikane në tokë?
Nuk ka asnjë indikacion se trupa luftarake amerikane do të vendosen në terren në Iran, jo vetëm për shkak të oreksit të ulët midis publikut amerikan për një pushtim tokësor.
"Presidenti nuk ka asnjë plan për asnjë lloj force tokësore në shkallë të gjerë brenda Iranit", tha senatori republikan Tom Cotton për partnerin amerikan të BBC-së, CBS, të dielën.
Operacioni amerikan do të përfshijë "një fushatë të zgjeruar ajrore dhe detare", tha Cotton, dhe përpjekjet e kërkim-shpëtimit mund të "hyjnë dhe të nxjerrin çdo pilot të rrëzuar".
SHBA-të kanë rreth 13 baza ushtarake në të gjithë Lindjen e Mesme, me 30,000 deri në 40,000 trupa të vendosura normalisht midis tyre. Ushtria amerikane ka qenë duke ndërtuar praninë e saj në Lindjen e Mesme për javë të tëra dhe ka dy transportues aeroplanësh, USS Gerald R Ford dhe USS Abraham Lincoln, në rajon.
A ka Irani kapacitet për të sulmuar SHBA-në?
Regjimi iranian gjithmonë e ka mohuar se dëshiron të ketë armë bërthamore, por e ka pasuruar uraniumin në një nivel që nuk ka përdorim civil në një program të energjisë bërthamore, thotë redaktori ndërkombëtar i BBC-së, Jeremy Bowen.
Deri më tani, Izraeli dhe SHBA-të nuk kanë publikuar asnjë provë se ishin gati të ndërtonin bombën, shton ai.
Nuk ka pasur raportime publike për një sulm të mundshëm iranian në kontinentin e SHBA-së, por autoritetet lokale nga New York City në Los Angeles thanë se ishin në gatishmëri të lartë./Përshtati në shqip Piranjat News
