Pasi kanë kapur mat në rrugët e Tiranës Belinda Ballukun dhe Taulant Ballën, protestuesit këtë herë janë për...
BOTA
Kthimi në Hënë si një pikë referimi për në Mars? Ja pse misioni Artemis II i NASA-s është kaq i rëndësishëm
PiranjatPërditësimi i fundit 8 Prill 2026, 08:58
Njerëzimi po hyn në një kapitull të ri të eksplorimit hapësinor, duke rikthyer vëmendjen tek Hëna për herë të parë pas më shumë se pesë dekadash. Me misionin Artemis II, NASA po synon jo vetëm një rikthim simbolik, por ndërtimin e një pranie të qëndrueshme njerëzore jashtë Tokës.
I nisur më 1 prill, ky mision shënon fluturimin e parë me astronautë drejt hapësirës së thellë që nga programi Apollo në vitin 1972. Katër astronautë – tre amerikanë dhe një kanadez – udhëtuan me anijen Orion, duke orbituar Hënën dhe duke testuar sisteme kritike për misionet e ardhshme.
Një nga momentet më të veçanta ishte kalimi pas anës së padukshme të Hënës për rreth 40 minuta, duke rikthyer të njëjtin “errësim komunikimi” të përjetuar në epokën Apollo. Gjatë këtij segmenti, ekuipazhi regjistroi edhe një eklips diellor spektakolar që zgjati mbi 50 minuta – një pamje e pamundur për t’u parë nga Toka.
Misioni ka hyrë tashmë në fazën e kthimit, pasi Orion ka kryer manovrat kritike për rihyrje në atmosferë, një nga momentet më të rrezikshme të udhëtimit.
Një hap drejt kthimit të përhershëm në Hënë
Sipas ekspertëve, Artemis II është një “provë gjenerale” për uljet e ardhshme në Hënë. Loukas Zaheilas, doktor i astronomisë dhe president i Shoqërisë së Astronomisë dhe Hapësirës, thekson se misioni ka vlerë të madhe shkencore.
“Është një arritje e rëndësishme që hap rrugën për studimin sistematik të Hënës,” shprehet ai.
Ndryshe nga programi Apollo, strategjia e NASA-s është më graduale. Pas misionit robotik Artemis I, vendosja e astronautëve në Artemis II shënon një hap të guximshëm drejt fazave më komplekse.
Hapi i radhës pritet të jetë Artemis III, që do të testojë lidhjen mes Orion dhe anijeve komerciale nga kompani si SpaceX dhe Blue Origin, të nevojshme për uljen në sipërfaqen hënore.
Sipas planit, kthimi i njerëzve në Hënë mund të ndodhë rreth vitit 2028 me misionin Artemis IV, me synim zbarkimin në Polin e Jugut hënor – një zonë e pasur me akull, burim kyç për misione afatgjata.
Ambicia nuk ndalet në Hënë. Qëllimi strategjik është përdorimi i saj si një bazë për misione drejt Mars.
Graviteti më i ulët i Hënës e bën më të lehtë nisjen e raketave drejt destinacioneve të largëta, duke reduktuar ndjeshëm kostot dhe kompleksitetin. Për këtë arsye, ndërtimi i infrastrukturës – “bazat e para njerëzore” – është pjesë thelbësore e planit.
Megjithatë, siç thekson Zaheilas, një mision në Mars mbetet ende sfidë e madhe teknologjike dhe financiare, pavarësisht interesit të aktorëve privatë si Elon Musk.
