Abdul Ballout, 21 vjeçari i cili dyshohet se kreu sulmin terrorist në Berlin, është vrarë këtë të diel, 26 korrik, g...
BOTA
Lojërat e Luftës së Putinit në Detin e Veriut/ Si anija spiune teston qëndrueshmërinë e Perëndimit dhe rrit ‘stresin’ gradual të NATO
PiranjatPërditësimi i fundit 20 Nëntor 2025, 18:11
Anija ruse e mbledhjes së inteligjencës "Yandar " (një emër që do të thotë "Qelibar") është gjetur përsëri në buzë të - dhe sipas disa burimeve, brenda - ujërave territoriale britanike në veri të Skocisë. Gjatë një misioni mbikëqyrjeje, avionët e Forcave Ajrore Mbretërore Britanike u shënjestruan me lazer nga anija, sipas Ministrisë së Mbrojtjes së vendit.
Sekretari i Mbrojtjes John Healy foli për një veprim "thellësisht të rrezikshëm", duke e bërë të qartë se Britania ka "opsione ushtarake gati" nëse Yandar lëviz më tej në jug ose shihet si një kërcënim i menjëhershëm. Anija është parë vazhdimisht në zonë këtë vit, me Londrën që flet hapur për një hyrje të dytë në ujërat britanike. Në sipërfaqe, kemi një tjetër episod "ngacmimi". Në thelb, kjo është një krizë e kontrolluar rreth kufijve të sovranitetit, parandalimit dhe infrastrukturës.
"Sistemi nervor" nënujor i Perëndimit
Yandar nuk është një anije luftarake klasike. Ajo i përket shërbimit rus të inteligjencës në det të thellë, ka asete të përparuara nënujore dhe është projektuar për hartëzim dhe, në kohë konflikti, për sabotimin e kabllove nënujore dhe infrastrukturës energjetike. Kabllot e synuara nga anija ruse mbartin të dhëna, flukse financiare, komunikime ushtarake, dhe jo vetëm të Britanisë. Ato janë sistemi nervor i vërtetë i Perëndimit. Mundësia që një anije si "Yandar" të presë ose "ndërhyjë" në kabllot në Detin e Veriut mund të shkaktojë dëme joproporcionale me madhësinë e saj.
Rusia, me praninë e anijes në kufi - ose brenda - ujërave britanike, po kujton - për disa po "bërtet" - se Moska ka aftësinë teknike për t'iu qasur këtij sistemi që është thelbësor për të gjithë Perëndimin. Moska teston gjithashtu nëse Britania do të përballet me kërcënimin si një "detaj teknik" apo si një sfidë strategjike. Kremlini po ndërton hartën e vet të "vijave të kuqe" - po heton dhe dëshiron të dijë - me çdo kusht - se cilat janë kufijtë...
Kufijtë ligjorë
Sipas Ligjit të Detit, anijet e huaja kanë të drejtën e “kalimit të pafajshëm” nëpër ujërat territoriale të një shteti, për sa kohë që ato nuk dëmtojnë sigurinë e tij. Moska do ta përdorë këtë argument… dhe nuk do të hezitojë t’u bëjë thirrje autoriteteve britanike nëse situata del jashtë kontrollit.
Por kur një anije speciale inteligjence lëviz vazhdimisht nëpër të njëjtën zonë të ndjeshme, ndjek trajektore afër kabllove të njohura, drejton lazerë drejt ekuipazheve ushtarake, pastaj zona gri ngushtohet në mënyrë të rrezikshme. Londra mund të argumentojë se ky nuk është më "kalim i pafajshëm", por aktivitet armiqësor me intensitet të ulët. Kjo nuk do të thotë automatikisht përdorimin e forcës. Por do të thotë të drejtën për mbikëqyrje dhe ndërhyrje në mënyrë shumë më agresive.
Mesazhi i Moskës
Nga pala ruse, Yandar funksionon si një mjet presioni në nivele të shumëfishta. Së pari, ai vë në provë vendosmërinë e Britanisë. Sa larg do të shkojë Londra për të mbrojtur infrastrukturën e padukshme, por kritike? Së dyti, i dërgon një mesazh NATO-s. Rusia mund të provokojë pa një shkelje të qartë të Nenit 5. Lazerët mbi pilotët janë ngacmim serioz, por jo një sulm i armatosur i hapur. Së treti, ai synon lidhjet e dobëta.
Kursi pranë Skocisë dhe lëvizja e mundshme drejt Irlandës dhe Detit të Veriut tregojnë interes në vendet dhe zonat detare që varen nga disa kabllo dhe platforma të cenueshme. Që nga viti 2022, vendet e NATO-s kanë raportuar një prani në rritje të anijeve dhe nëndetëseve ruse në qasjet veriore të detit , me monitorim sistematik nga Marina Mbretërore dhe aleatët. “Yandar” është manifestimi më “i qartë” - i dukshëm i një ndryshimi: nga lufta klasike kontinentale në Ukrainë, në luftën nënujore dhe hibride rreth kabllove, platformave dhe rrjeteve.
Për NATO-n, pyetja është nëse do t'i përballojë këto episode me përgjigje kombëtare, të fragmentuara apo me një politikë koherente dhe të përbashkët të pengimit për kërcënimet nënujore. Rusia ka zgjedhur infrastrukturën si zonën e saj kryesore të presionit. “Yandar” është një mjet frikësimi strategjik, jo një platformë e thjeshtë spiunazhi. Britania po teston një model të ri pengimi. Ajo ul rregullat e angazhimit, i dërgon mesazhe publike Vladimir Putinit, por shmang një vijë të qartë që do të çonte në konflikt ushtarak.
Çdo “hyrje” pasuese në ujërat territoriale do të veprojë si një test stresi për NATO-n, pasi do ta detyrojë Aleancën të vendosë nëse do të përgjigjet me të shtëna paralajmëruese, me ndërhyrje fizike, me hakmarrje kibernetike apo me një kombinim të tyre. Për median ndërkombëtare, këndi thelbësor nuk është nëse anija e kaloi vijën 12 nm me disa qindra metra, por si po ndryshon perceptimi i Perëndimit për sigurinë në epokën e infrastrukturës kritike nënujore.
“Yandar” pranë Skocisë është, në fakt, një pasqyrë e një epoke të re. Ku lufta nuk shihet në harta me shigjeta dhe divizione, por në lëvizjet delikate të anijeve, në lazerët që i verbojnë pilotët dhe në kabllot që mund të priten brenda natës me pasoja asimetrike. Moska po luan në një fushë ku përshkallëzimi është gradual, i vështirë për t'u zbuluar dhe i vështirë për t'u "shitur" si një casus belli brenda demokracive perëndimore.
Përgjigja e Londrës
Përgjigja britanike me sa duket do të ketë tre nivele. Së pari, operative. Një fregatë e Marinës Mbretërore dhe një avion mbikëqyrës po shoqërojnë Yandar-in. Rregullat e angazhimit po zbuten në mënyrë që media britanike të mund të afrohet, të regjistrojë, të dërgojë një sinjal se "ne shohim se çfarë po bëni".
Së dyti, industriale. John Healy e lidh drejtpërdrejt incidentin me nevojën për rritje të shpenzimeve të mbrojtjes, fabrika të reja municionesh dhe investime në mbrojtjen e infrastrukturës. Kriza po bëhet një argument për një kalim në më shumë "fuqi të fortë".
Së treti, politike. Qeveria e "lidh" anijen ruse me një narrativë më të gjerë: Ukraina, sulmet kibernetike nga Kina, paqëndrueshmëria në Lindjen e Mesme, lëvizjet e shtuara ruse rreth hapësirës ajrore evropiane. Kështu, Yandar nuk paraqitet si një incident i izoluar, por si pjesë e një "epoke të re kërcënimesh". /Piranjat.al/
