Policia është përplasur me protestuesit e rinj në qendër të Tiranës pasditen e të hënës, ku dhjetëra pers...
BOTA
NATO ridizenjon strategjinë ushtarake, frika nga një sulm rus deri në vitin 2029 vë në lëvizje aleatët
PiranjatPërditësimi i fundit 19 Tetor 2026, 15:57
NATO po hyn në një fazë të rëndësishme rishikimi të strategjisë së saj ushtarake, në një kohë kur rriten shqetësimet për mundësinë e një sulmi rus ndaj një vendi anëtar deri në vitin 2029. Aleanca pritet të përcaktojë nevojat e saj për trupa, armatime dhe sisteme moderne mbrojtjeje, si dhe mënyrën se si do të financohen kapacitetet e reja.
Sipas raportimeve nga mediat e huaja, procesi përfshin të 32 vendet anëtare dhe synon të përcaktojë përgjegjësitë konkrete të secilit shtet në forcimin e mbrojtjes kolektive. Një faktor shtesë pasigurie është mundësia e reduktimit të pranisë ushtarake amerikane në Evropë, çka do t’i detyronte aleatët evropianë të merrnin përsipër një pjesë më të madhe të barrës së sigurisë.
Negociatat do të zhvillohen në kuadër të Procesit të Planifikimit të Mbrojtjes së NATO-s (NDPP), përmes të cilit identifikohen kapacitetet e nevojshme dhe ndahen detyrat mes vendeve anëtare. Pesë çështjet që do të përcaktojnë të ardhmen e NATO-s.
1. Sa trupa dhe armatime i nevojiten Aleancës?
Një nga sfidat kryesore është përcaktimi i numrit të ushtarëve dhe kapaciteteve ushtarake që NATO duhet të ketë në dispozicion për t’iu përgjigjur kërcënimeve. Aleatët do të shqyrtojnë gjithashtu nëse planet aktuale të mbrojtjes duhet të përditësohen më shpejt, për të përballuar zhvillimin e teknologjive të reja, përfshirë inteligjencën artificiale dhe sistemet autonome.
Në diskutim është edhe nevoja për të ruajtur ekuilibrin mes forcave konvencionale dhe kapaciteteve që mbështesin parandalimin bërthamor.
2. Si do të zëvendësohen kapacitetet amerikane në Evropë?
Mundësia e tërheqjes së një pjese të forcave amerikane përbën një nga sfidat më të mëdha për Aleancën. Evropa mund të përballet me mungesa në fusha të rëndësishme, si transporti ajror, furnizimi me karburant i avionëve, raketat me rreze të gjatë veprimi dhe inteligjenca ushtarake.
Kjo situatë do të shtonte presionin mbi buxhetet e mbrojtjes dhe do të kërkonte një ndarje të re të përgjegjësive mes aleatëve. Një alternativë që po shqyrtohet është vendosja e objektivave operacionale, në vend të kërkesave të ngurta për sisteme të caktuara armësh, duke u dhënë vendeve më shumë fleksibilitet për të përmbushur detyrat e tyre.
3. Si do të ndahet vëmendja mes krahëve të NATO-s?
Ndërsa kërcënimi rus mbetet në qendër të vëmendjes, vendet anëtare nuk kanë të njëjtat përparësi gjeografike. Shtetet e Evropës Lindore kërkojnë forcimin e mbrojtjes përballë Rusisë, ndërsa disa aleatë të tjerë kërkojnë më shumë vëmendje ndaj Mesdheut, Detit të Zi dhe krahut jugor e juglindor.
Prania ruse në Libi, aktivitetet detare, sulmet me dronë dhe përdorimi i migracionit si mjet presioni janë ndër shqetësimet që mund të ndikojnë në ndarjen e burimeve ushtarake.
4. Dronët dhe teknologjia e re përballë tankeve dhe artilerisë
Lufta në Ukrainë ka treguar rëndësinë në rritje të dronëve dhe sistemeve pa pilot në operacionet moderne ushtarake. Për këtë arsye, NATO duhet të përcaktojë se sa burime do të investojë në teknologjitë e reja dhe sa do të vazhdojë të mbështetet te armatimet tradicionale.
Franca, Gjermania dhe Mbretëria e Bashkuar kanë ndërmarrë nisma për zgjerimin e përdorimit të sistemeve autonome. Krahas zhvillimeve teknologjike, një tjetër faktor është mungesa e personelit ushtarak dhe plakja e popullsisë në shumë vende evropiane. Sfidë mbetet edhe përshtatja e shpejtë me zhvillimet e kundërshtarëve, pa krijuar kosto të papërballueshme për buxhetet kombëtare.
5. Çfarë duhet të mësojë NATO nga lufta në Ukrainë?
Përvoja ukrainase ka nxjerrë në pah rëndësinë e dronëve, sistemeve të mbrojtjes ajrore, raketave dhe teknologjive që mundësojnë shkëmbimin e shpejtë të informacionit në fushën e betejës.
Për këtë arsye, po shqyrtohen mundësitë për bashkëpunim më të ngushtë me Ukrainën në fushën ushtarake dhe atë industriale. Megjithatë, përvoja e luftës nuk mund të zbatohet plotësisht në doktrinën e NATO-s, e cila mbështetet edhe te superioriteti ajror, manovrimi i shpejtë dhe sulmet precize në distanca të gjata. Aleanca synon të përvetësojë mësimet e vlefshme nga konflikti, pa e kopjuar domosdoshmërisht modelin e luftës së zhvilluar në Ukrainë.
Një provë e rëndësishme për mbrojtjen evropiane
Rishikimi i strategjisë ushtarake të NATO-s do të përcaktojë jo vetëm numrin e trupave dhe llojet e armatimeve që nevojiten, por edhe aftësinë e Evropës për të përballuar më shumë përgjegjësi në rast të një reduktimi të mbështetjes amerikane. Vendimet për financimin, shpërndarjen e kapaciteteve dhe përdorimin e teknologjive të reja do të jenë vendimtare për gatishmërinë e Aleancës përballë kërcënimeve të ardhshme të sigurisë.
Presidenti rus, Vladimir Putin, ka propozuar zhvillimin e një takimi trepalësh me presidentin amerikan, Donald Trump, dhe presidentin kinez, Xi Jinpin...
