Analisti Enton Abilekaj ka reaguar për marrëveshjen që pritet të shqyrtohet në Kuvend, duke paralajmëruar se miratimi i saj pa u...
BOTA
Nga ulja në terren te ndërtimi i bazës/ Çfarë e pret NASA-n pas fluturimit të Artemis II pranë Hënës?
PiranjatPërditësimi i fundit 14 Prill 2026, 12:07
Artemis II i dërgoi njerëzit në distancën më të largët që kanë shkuar ndonjëherë rreth Hënës, por NASA tashmë po shikon përpara për misionet e ardhshme. Me kapsulën Orion që mezi ka dalë nga Paqësori, NASA tashmë po planifikon kapitullin tjetër të programit të saj Artemis.
Anija Artemis II ofroi pamje të papara më parë të anës së largët të Hënës, një eklips diellor të parë nga orbita hënore dhe një distancë rekord të re për njerëzit në hapësirë.
Misioni është i fundit në një seri planesh të NASA-s që përfundimisht do t’i kthejë njerëzit në Hënë dhe do të krijojë një bazë të përhershme atje.
“Misioni tjetër është shumë afër”, tha drejtori i fluturimit hyrës, Rick Henfling, pas uljes së ekuipazhit në aeroplan të premten.
Muajin e kaluar, NASA njoftoi një plan me faza për të ndërtuar një bazë të përhershme në Hënë, me misionet Artemis III dhe IV që luajnë një rol kyç.
Përgatitjet për uljen në Hënë
Fillimisht, Artemis III duhej të ishte misioni i uljes në Hënë, por në mars, NASA njoftoi se do të bëhej një mision demonstrues për të testuar anijet kozmike të uljes nga SpaceX i Elon Musk dhe Blue Origin i Jeff Bezos.
Artemis III i ri, i planifikuar për vitin e ardhshëm, do të shohë astronautët të lidhin kapsulën e tyre Orion me një anije uljeje hënore në orbitën e ulët të Tokës për të certifikuar automjetet përpara një uljeje me ekuipazh.
SpaceX dhe Blue Origin po garojnë që të kenë gati të parët anijet e tyre të uljes. Blue Origin synon një lançim prove pa pilot të anijes së saj të uljes Blue Moon më vonë këtë vit, ndërsa anijet e uljes me bazë në Starship të SpaceX janë përballur me vonesa, me arritje të rëndësishme ende të pazgjidhura.
Pas Artemis III, NASA tha se planifikon të dërgojë një mision në Hënë çdo vit. Artemis IV, i planifikuar për në fillim të vitit 2028, do të shohë astronautët të transferohen nga Orion në një anije komerciale hënore që do t’i çojë ata në sipërfaqe.
‘Planet për një bazë në Hënë’
Në planet e saj për bazën në Hënë, NASA tha se misionet fillestare do të dërgojnë rover, instrumente dhe teknologji në sipërfaqen hënore për të studiuar se si mund të gjenerohet energjia, si mund të funksionojnë komunikimet dhe si të lundrohet në terren.
Faza tjetër do të jetë ndërtimi i strukturave pjesërisht të banueshme dhe vendosja e furnizimeve të rregullta, duke përfshirë një bashkëpunim me Agjencinë Japoneze të Eksplorimit Hapësinor (JAXA), e cila po zhvillon një rover me presion për eksplorimin sipërfaqësor me ekuipazh.
Faza përfundimtare do të shohë transferime më të mëdha pajisjesh dhe përfundimisht një prani të vazhdueshme njerëzore, duke u larguar nga vizitat e shkurtra në një bazë të përhershme.
NASA ka nënshkruar tashmë partneritete me Italinë dhe Kanadanë dhe planifikon të shtojë kontribute të mëtejshme që mbulojnë banimin, lëvizshmërinë sipërfaqësore dhe logjistikën.
Agjencia njoftoi ndryshimet për të përafruar punën e saj me Politikën Kombëtare Hapësinore të SHBA-së, të publikuar dhjetorin e kaluar, e cila i drejtoi NASA-s të kthente astronautët në Hënë, të reformonte rolin e vendit në operacionet komerciale hapësinore dhe të udhëheqte botën në eksplorimin e hapësirës.
