Jan-Niklas Hustedt kujton se shkonte në festa tekno në mensën e braktisur të një fabrike pompash që ishte zvogëluar në...
BOTA
Për dekada, çmimet e pajisjeve teknologjike ishin në rënie. Inteligjenca artificiale ndryshoi kursin
PiranjatPërditësimi i fundit 29 Qershor 2026, 10:46
Pas dekadash gjatë të cilave çmimet e pajisjeve elektronike kanë rënë vazhdimisht, kompjuterët, konsolat e lojërave dhe pajisje të tjera teknologjike po bëhen më të shtrenjta. Shkaku kryesor është bumi i inteligjencës artificiale (AI), i cili ka krijuar mungesë globale të çipave të memories dhe të ruajtjes së të dhënave.
"Shumica dërrmuese e çipave po shkon për zhvillimin e inteligjencës artificiale dhe ndërtimin e qendrave të të dhënave që po shohim sot," tha për CBS News analisti i Wedbush Securities, Dan Ives. "Kjo do të thotë se mbeten më pak çipa për pajisjet e zakonshme të konsumatorëve, duke çuar në rritjen e çmimeve."
Të enjten, Apple dhe Microsoft njoftuan se do të rrisin çmimet e disa prej produkteve të tyre kryesore, përfshirë iPad-et, disa modele MacBook dhe konsolat Xbox, pasi kërkesa e lartë për çipa ka rritur koston e komponentëve elektronikë. Sipas analistëve të kompanisë kërkimore IDC, Apple mund të rrisë edhe çmimin e iPhone-ve për të kompensuar kostot më të larta të prodhimit.
Analistja e IDC-së, Nabila Popal, tha se rritjet e çmimeve nga Apple ishin më të larta nga sa pritej. Sipas saj, modelet iPhone Pro dhe Pro Max mund të shtrenjtohen deri në 200 dollarë.
"Mendoj se koha kur çmimet rriteshin vetëm me 50 dollarë ka marrë fund," u shpreh ajo. Rritja e çmimeve të pajisjeve elektronike është e pazakontë, pasi që nga vitet 1980 kompjuterët personalë dhe pajisjet e tjera teknologjike janë bërë vazhdimisht më të lira. Të dhënat më të fundit mbi inflacionin tregojnë se çmimet e softuerëve dhe aksesorëve kompjuterikë janë rritur me më shumë se 14% gjatë vitit të fundit, ndërsa kompjuterët personalë, tabletët, pajisjet inteligjente për shtëpi dhe komponentët kompjuterikë janë shtrenjtuar me 1.3%.
Pse ka mungesë çipash?
Tre prodhuesit më të mëdhenj të çipave të memories – Micron Technology, Samsung Electronics dhe SK Hynix – tradicionalisht prodhonin gjysmëpërçues për telefona inteligjentë, kompjuterë, automjete dhe pajisje të tjera elektronike.
Sot, megjithatë, ata po përpiqen të përmbushin kërkesën gjithnjë e më të madhe të gjigantëve të teknologjisë si Alphabet, Amazon, Meta dhe Oracle, të cilët po ndërtojnë mijëra qendra të të dhënave për shërbimet e inteligjencës artificiale.
"Në thelb, këto kompani filluan të blinin pothuajse të gjithë kapacitetin prodhues të furnitorëve, madje duke paguar çmime shumë më të larta," tha Francisco Jeronimo, nënkryetar për të dhënat dhe analizat në IDC.
Deri tani, shumica e prodhimit të Micron, Samsung dhe SK Hynix ishte e përqendruar në çipat standardë DRAM dhe NAND, që përdoren në telefonat inteligjentë dhe kompjuterët personalë. Tani prodhuesit po investojnë gjithnjë e më shumë në prodhimin e çipave HBM (High Bandwidth Memory), të cilët përdoren në qendrat e të dhënave për inteligjencën artificiale.
Sipas Jeronimos, këta çipa janë shumë më fitimprurës sesa ata për pajisjet e zakonshme. "Prodhuesit po mendojnë: Pse të vazhdojmë të prodhojmë çipa për telefona apo kompjuterë, kur kemi një mundësi shumë më fitimprurëse që do të zgjasë për vite?" tha ai.
Vitin e kaluar, Micron Technology, me seli në Idaho, ndaloi plotësisht prodhimin e çipave për tregun e konsumatorëve për t'u fokusuar në kërkesën në rritje për inteligjencën artificiale.
Çmimet e çipave janë dyfishuar
Ndërsa furnizimi me çipa është pakësuar dhe kërkesa për AI është rritur, çmimet e tyre janë rritur ndjeshëm. Kjo ka detyruar kompani si Apple dhe Microsoft t'ua kalojnë këto kosto konsumatorëve.
Jeronimo e cilësoi mungesën aktuale të çipave si "shumë më të rëndë" sesa problemet e furnizimit gjatë pandemisë. "Nuk ka më rezerva. Çdo çip memorieje që blihet sot kushton nga 100% deri në 200% më shumë sesa gjashtë ose dymbëdhjetë muaj më parë," tha ai.
Sipas Wedbush Securities, kërkesa e kompanive teknologjike për çipa memorieje është 15 herë më e madhe sesa sasia që mund të furnizohet. Ndërkohë, rritja e prodhimit nuk është e lehtë. Ndërtimi i një fabrike të re për prodhimin e gjysmëpërçuesve mund të kushtojë rreth 10 miliardë dollarë dhe të zgjasë deri në pesë vjet.
"Nuk mund të prodhosh më shumë çipa thjesht me një të rënë të gishtave," tha Dan Ives.
Sa do të zgjasë kjo situatë?
Analistët e teknologjisë dhe ekonomistët parashikojnë se mungesa e çipave do të vazhdojë të paktën deri në vitin 2027, ndoshta edhe më gjatë, pasi zgjerimi ose ndërtimi i fabrikave të reja kërkon shumë kohë.
Ndërkohë, konsumatorët duhet të përgatiten për rritje të mëtejshme të çmimeve. Sipas kompanisë kërkimore Gartner, gjatë këtij viti çmimet e kompjuterëve personalë mund të rriten me 17%, ndërsa ato të telefonave inteligjentë me 13%, krahasuar me nivelet e vitit 2025.
Rritja e çmimeve mund t'i shtyjë konsumatorët t'i mbajnë pajisjet e tyre për më gjatë, duke ulur shitjet e telefonave inteligjentë.
Dan Ives këshillon konsumatorët që të blejnë pajisjen e tyre të ardhshme elektronike sa më shpejt. "Do të vazhdojmë të shohim rritje çmimesh, veçanërisht ndërsa afrohet sezoni i festave," tha ai./Përktheu Piranjat News, marrë nga CBS News
