Në fund të vitit 2025, numri i mjeteve rrugore të regjistruara (me status aktiv ose të çregjistruara përkohësisht) arriti n...
LIFESTYLE
Si mund ta kontrollojnë hormonet mendjen tuaj
PiranjatPërditësimi i fundit 18 Tetor 2025, 09:06
Hormonet luajnë një rol jetësor në funksionimin e duhur të trupit tonë. Por ato gjithashtu mund të kenë një efekt të fuqishëm - dhe nganjëherë negativ - në humorin dhe shëndetin tonë mendor.
Të gjithëve na pëlqen të mendojmë se ndjenjat dhe emocionet tona janë nën kontrollin tonë, por a janë vërtet kështu? Shkencëtarët e dinë prej kohësh se lajmëtarët kimikë të quajtur neurotransmetues ushtrojnë një ndikim të madh në trurin tonë. Megjithatë, ndërsa shkencëtarët mësojnë më shumë, ata po zbulojnë se edhe hormonet mund të na ngatërrojnë mendjet në mënyra të papritura. Tani, disa po përpiqen ta shfrytëzojnë këtë njohuri për të gjetur trajtime të reja për gjendje si depresioni dhe ankthi.
Hormonet janë lajmëtarë kimikë të lëshuar nga gjëndra, organe dhe inde të caktuara. Ato hyjnë në qarkullimin e gjakut dhe udhëtojnë nëpër trup, përpara se të lidhen me receptorët në një vend të caktuar. Lidhja vepron si një lloj "shtrëngimi duarsh" biologjik që i thotë trupit të bëjë diçka. Për shembull, hormoni insulinë u thotë qelizave të mëlçisë dhe muskujve të thithin glukozën e tepërt nga gjaku dhe ta ruajnë atë si glikogjen.
Kontrolli i padukshëm i hormoneve
Shkencëtarët kanë identifikuar deri më tani më shumë se 50 hormone në trupin e njeriut. Së bashku ato menaxhojnë qindra procese trupore, duke përfshirë rritjen dhe zhvillimin e një personi, funksionin seksual, riprodhimin, ciklin gjumë-zgjim dhe - më e rëndësishmja - mirëqenien e tyre mendore. "Hormonet ndikojnë vërtet në humorin dhe emocionet tona", thotë Nafissa Ismail, profesoreshë e psikologjisë në Universitetin e Otavës, Kanada.
"Ata e bëjnë këtë duke bashkëvepruar me neurotransmetuesit që prodhohen dhe çlirohen në rajone specifike të trurit, por edhe duke ndikuar në procese si vdekja qelizore ose neurogjeneza - kur krijohen ose lindin neurone të reja." Prevalenca e çrregullimeve të shëndetit mendor, siç janë depresioni, ankthi dhe çrregullimi i stresit post-traumatik (PTSD) është më e lartë gjatë tranzicioneve të mëdha hormonale.
Kjo është veçanërisht e vërtetë për gratë. Shkalla e depresionit është në thelb e barabartë midis djemve dhe vajzave gjatë fëmijërisë, por në adoleshencë, vajzat kanë dy herë më shumë gjasa se djemtë të jenë në depresion - një ndryshim që vazhdon gjatë gjithë jetës.
Pra, a mund të jenë hormonet fajtore? Mund të mos jetë surprizë të mësosh se, nëse je grua, hormonet seksuale ushtrojnë një ndikim të madh në humor. Në ditët dhe javët para ciklit të një gruaje, nivelet e estrogjenit dhe progesteronit bien, duke përkuar me ndjenja nervozizmi, lodhjeje, trishtimi dhe ankthi për disa, por jo për të gjitha.
Disa gra madje mund të përjetojnë çrregullim disforik paramenstrual (PMDD ), një çrregullim të rëndë të humorit që lidhet me hormonet, i karakterizuar nga luhatje ekstreme të humorit, ankth, depresion dhe nganjëherë mendime vetëvrasëse gjatë dy javëve para menstruacioneve.
