
Reportazhi i gazetarëve Giacomo Zandonini dhe Maite Vermeulen mbi qendrat e emigrantëve në Shëngjin dhe Gjadër fitoi më 21 tetor 2026 çmimin Daphne Caruana Galizia të Parlamentit Evropian. Investigimi 18-mujor ngre pikëpyetje mbi kostot, transparencën dhe respektimin e të drejtave të njeriut në marrëveshjen Itali–Shqipëri.
Qendrat e emigrantëve të ndërtuara nga Italia në Shqipëri janë në qendër të një investigimi gazetaresk që u vlerësua me çmimin Daphne Caruana Galizia 2026 të Parlamentit Evropian. Reportazhi, i realizuar nga gazetari italian Giacomo Zandonini dhe gazetarja holandeze Maite Vermeulen, u publikua në platformën holandeze De Correspondent dhe shqyrton funksionimin e marrëveshjes mes Romës dhe Tiranës, shpenzimet publike dhe vështirësitë për të siguruar informacion mbi strukturat.
Titulli origjinal i investigimit është “Cuffed, caged, cast away: this is Europe’s ‘innovative solution’ for unwanted migrants”, që në shqip përkthehet: “Të prangosur, të mbyllur në kafaz dhe të braktisur: kjo është ‘zgjidhja inovative’ e Evropës për emigrantët e padëshiruar”.
Gjatë 18 muajve të hetimit, gazetarët shqyrtuan origjinën e marrëveshjes dhe mënyrën se si funksionojnë qendrat në Shëngjin dhe Gjadër. Ata analizuan dokumente financiare, intervistuan punonjës, emigrantë, avokatë dhe përfaqësues politikë, si dhe kërkuan informacion nga institucionet italiane dhe evropiane.
Një nga vlerësimet më të forta të investigimit lidhet me pasojat e mundshme të marrëveshjes për të drejtat e njeriut dhe shtetin e së drejtës në Evropë.
“The deal is a blueprint for how to erode human rights, undermine the European rule of law, and normalize far-right views on migration”, shkruajnë autorët (“Marrëveshja është një model për të gërryer të drejtat e njeriut, për të dobësuar shtetin e së drejtës në Evropë dhe për të normalizuar pikëpamjet e ekstremit të djathtë mbi migracionin”).
Ky është një vlerësim kritik i autorëve, të cilët paralajmërojnë se modeli i transferimit të emigrantëve në struktura jashtë territorit të vendit që administron procedurat mund të krijojë probleme për transparencën dhe garantimin e të drejtave themelore.
Investigimi ngre gjithashtu pikëpyetje mbi kostot e projektit. Sipas të dhënave të raportuara nga Euronews, gjatë dy viteve të para të funksionimit të qendrave janë shpenzuar rreth 259 milionë euro, ndërsa në to janë mbajtur 256 persona. Kjo përfaqëson një raport të përafërt prej një milion eurosh për person.
Shifra ka nxitur diskutime mbi raportin mes fondeve publike të përdorura dhe rezultateve të arritura. Megjithatë, ajo paraqet raportin mes shpenzimeve të përgjithshme dhe numrit të personave të mbajtur, jo domosdoshmërisht koston përfundimtare të çdo riatdhesimi.
Maite Vermeulen e ka vënë në pikëpyetje efektivitetin e marrëveshjes, duke deklaruar për Euronews: “It is a big PR operation, more than a policy that would actually expedite returns” (“Është një operacion i madh i marrëdhënieve me publikun, më shumë sesa një politikë që do të përshpejtonte realisht riatdhesimet”).
Një tjetër element i rëndësishëm i investigimit është mungesa e aksesit në informacion. Sipas raportimit, gazetarët paraqitën më shumë se 30 kërkesa për informacion në gjashtë vende evropiane, por hasën pengesa për të siguruar të dhëna mbi funksionimin e strukturave dhe shpenzimet e tyre.
Autorëve iu mohua hyrja në qendrat e administruara nga Italia në Shqipëri. Disa kërkesa për informacion mbetën pa përgjigje, ndërsa personeli kishte nënshkruar marrëveshje konfidencialiteti. Investigimi evidenton gjithashtu përdorimin e procedurave të emergjencës për shpenzimet dhe vështirësitë për të shqyrtuar kontratat.
Këto gjetje ngrenë pyetje mbi kontrollin publik të një projekti që përfshin fonde të konsiderueshme dhe kufizimin e lirisë së personave. Mungesa e transparencës nuk provon vetvetiu çdo pretendim për shkelje, por vështirëson verifikimin e pavarur të mënyrës se si funksionon sistemi.
Marrëveshja Itali–Shqipëri ka rëndësi edhe përtej marrëdhënieve mes dy vendeve. Disa qeveri evropiane kanë shqyrtuar modele të ngjashme për menaxhimin e migracionit dhe organizimin e kthimeve jashtë territorit të Bashkimit Evropian. Për këtë arsye, përvoja shqiptare është bërë pjesë e debatit mbi të ardhmen e politikave evropiane të migracionit.
Çmimi Daphne Caruana Galizia u dha pas përzgjedhjes së fituesit mes 344 kandidaturave. Ai mban emrin e gazetares investigative malteze të vrarë në vitin 2017 dhe synon të nderojë gazetarinë që mbron lirinë e shtypit, demokracinë dhe shtetin e së drejtës. Çmimi i vitit 2026 ka vlerën prej 20 mijë eurosh.
Vlerësimi i Parlamentit Evropian e vendos investigimin mbi qendrat e emigrantëve në Shqipëri në qendër të vëmendjes ndërkombëtare.
Artikuj te sugjeruar
AKTUALITET
23 Tetor12:16
Përlotet studenti i mjekësisë: Kam humbur nënën nga kanceri, nuk bëra maksimumin, ka mungesa në trajtime!
Një student i Mjekësisë, i cili sapo eshte diplomuar është përlotur gjatë protestës, teksa ka rrëfyer dhimbjen p&...
AKTUALITET
23 Tetor11:54
Gjykata vendos “detyrim paraqitjeje” për 13 protestues, mes tyre edhe një 14-vjeçar
Gjykata Penale e Tiranës ka caktuar masën e sigurisë “detyrim paraqitjeje” për 12 protestues.
Gjatë shqyrtimit të &...
AKTUALITET
23 Tetor11:44
Capital T sfidon presionin e policisë së Ramës: Nuk hesht për dhunën ndaj studentëve, më keni gjithmonë në krah!
Reperi i njohur Capital T ka reaguar përmes një videomesazhi, duke shprehur mbështetjen e tij për protestat studentore në Shqipë...
AKTUALITET
23 Tetor11:41
E paprecedentë!/ “Më akuzoi për shitje droge, unë jam student me mesatare 10!”/ Ekselenti i përgjigjet Ramës nga protesta: Përpjekjet e fundit të diktatorit!
Studenti i Mjekësisë, Jon Sinoimeri reaguar ashpër ndaj kryeministrit Edi Rama, duke deklaruar se kreu i qeverisë ka publikuar fotografin&...
AKTUALITET
23 Tetor11:31
Lista e plotë/ "Fshesa" në Administratë! Ja kush janë 20 drejtuesit që largohen me “një të rënë të lapsit”
Në mes të protestave studentore, administrata shtetërore po përfshihet në një valë ndryshimesh në drejtimin e instituc...
AKTUALITET
23 Tetor11:08
Vijon bojkoti në Universitetin e Korçës, studentët edhe sot në protestë
“Solidarizohemi me studentët”, “Duam një të ardhme më të sigurt” dhe “Studentët bashkohen, shteti ...
AKTUALITET
23 Tetor11:04
Një ditë pas urdhrit të Ramës, dorëhiqet drejtori i Hekurudhave, Ergys Verdho
Pas urdhrit të kryeministrit Edi Rama që të jepnin dorëheqjen të gjithë drejtorët e institucioneve, për shkak të ...
AKTUALITET
23 Tetor10:54
Të rinjtë e Korçës në këmbë kundër Ramës, solidaritet me protestën: Studentët bashkohen, shteti rrëzohet
Studentët e Universitetit të Korçës janë mbledhur në ambientet e universitetit, duke iu bashkuar protestës studentore p&e...
AKTUALITET
23 Tetor10:35
Pjesë e dosjes “Balluku”/ Ergys Verdho paraqitet në SPAK
Drejtori i Hekurudhës Shqiptare Ergys Verdho është paraqitur këtë të premte në Prokurorinë e Posaçme.
Deri m&e...