Prodhuesit paralajmërojnë se pa ulje kostosh dhe politika mbështetëse fiskale, akullorja vendase do ta ketë të vështirë të rrisë praninë në treg. Varësia nga importet, çmimet e larta të lëndëve të para dhe mungesa e fuqisë punëtore mbeten sfidat kryesore të industrisë. Pavarësisht kërkesës në rritje për produkte cilësore, prodhuesit vendas kërkojnë ulje taksash për të konkurruar.
Pas një periudhe të shkurtër rimëkëmbjeje, prodhimi vendas i akullores i është rikthyer tendencës rënëse. Të dhënat e Ministrisë së Bujqësisë tregojnë se në vitin 2025, në vend u prodhuan 643 tonë akullore, një rënie prej 40% krahasuar me një vit më parë.
Në më shumë se një dekadë, tkurrja më e madhe e prodhimit vendas u regjistrua në vitin 2016, kur prodhimi ra me rreth 63% krahasuar me vitin paraardhës. Pas kësaj periudhe, sektori u përball me rënie të vazhdueshme, duke arritur nivelin më të ulët në vitin 2022, me vetëm 590 tonë prodhim.
Megjithatë, në dy vitet e fundit (2023-2024) sektori pati rimëkëmbje. Me prodhimin që arriti në sasinë 1,001 tonë në vitin 2024, pati sinjale për ringjallje të tregut të brendshëm të akullores. Krahasuar me vitin 2023, sasia e akullores së prodhuar u rrit me 9%.
Pesha e prodhimit + importeve në vitet 2013-2025 (%)
Por rënia e prodhimit vendas ka shtuar zgjerimin e peshës së akulloreve të importit në treg.
Të dhënat tregojnë se tregu i akullores në Shqipëri vijon të dominohet nga produktet e importit. Në vitin 2025, akullorja vendase përbënte vetëm 17% të tregut, ndërsa importet zunë 83%, nga 77% që ishte një vit më parë pesha e tyre në treg.
Pesha më e lartë e prodhimit vendas u regjistrua në vitin 2020, me 26%, ndërsa niveli më i ulët u shënua në vitin 2021, kur zbriti në 15%. Edhe pse në vitet 2023 dhe 2024 u vu re rritje e lehtë e prodhimit vendas, me përkatësisht 22% dhe 23% të tregut, importet vijuan të mbizotërojnë me mbi tre të katërtat e konsumit.
Pas vitit 2015 gjithashtu pesha e prodhimit vendas rezulton se ka rënë ndjeshëm, duke qëndruar poshtë nivelit prej 30% deri në vitin 2020.
Në vitin 2016, vetëm 28% e akullores në treg ishte prodhuar në vend, ndërsa 72% vinte nga jashtë. Raporti mbeti i pandryshuar edhe në vitet pasuese, duke dëshmuar varësi të lartë nga importet, veçanërisht në sektorin e akullores industriale.
Përjashtim bën viti 2014, kur prodhimi vendas për herë të vetme mbizotëroi në treg me 55% të peshës, çka lidhet me performancën e lartë të disa prodhuesve lokalë dhe kërkesën më të madhe për produkte artizanale.
Prodhuesit: Mungesa e investimeve dhe kostot e larta po dobësojnë sektorin
Që prej vitit 2015, industria vendase e akullores vijon të hasë vështirësi dhe ka humbur një pjesë të konsiderueshme të tregut. Pavarësisht disa periudhave të rimëkëmbjes, tregu vijon të dominohet nga produktet e importuara.
Prodhuesit e lidhin rënien e sektorit edhe me mungesën e industrializimit të procesit të prodhimit. Megjithatë, ata shprehen se nuk do të heqin dorë nga tradita e prodhimit artizanal.
Akullorja që prodhohet dhe tregtohet në vend vijon të jetë kryesisht artizanale, ndryshe nga produktet e importuara të ambalazhuara, që kanë prani më të madhe në treg.
Për sipërmarrësit, të njohur si mjeshtër të krijimit dhe ruajtjes së traditës së akullores artizanale, një nga arsyet kryesore se pse prodhimi vendas mbetet në nivele më të ulëta është pikërisht cilësia e produktit, e cila kërkon kosto më të larta prodhimi.
Sipas tyre, kostot vijojnë të jenë të larta për shkak të përdorimit të qumështit të freskët të lopës, që është një nga lëndët e para kryesore të akullores artizanale.
Nga fermat vendase, prodhuesit furnizohen me qumësht me çmime që variojnë nga 110 lekë për litër deri në 130-150 lekë për litër. Rritje të konsiderueshme të çmimeve kanë shënuar edhe përbërës të tjerë të akullores, të cilët furnizohen kryesisht nga importi.
Sipas prodhuesve vendas, kjo situatë lidhet me mungesën e investimeve në kapacitete prodhuese, kostot e larta të prodhimit për shkak të lëndëve të para të importuara, si dhe pamundësinë financiare për të konkurruar me markat e huaja.
Prodhuesit kërkojnë lehtësim fiskal
Sektori i akullores në Shqipëri ndodhet ende në një fazë të mungesës së konsolidimit, duke ndjekur filozofinë e prodhimit në sasi të kufizuara dhe me cilësi të lartë.
Prodhuesit artizanalë vazhdojnë të mbështeten në parimin “prodho pak dhe me cilësi”, pasi konsumatorët që zgjedhin akulloren artizanale janë gjithnjë e më të orientuar drejt cilësisë, përbërësve natyralë dhe shijes autentike.
Megjithatë, për prodhuesit kryesorë të akullores, politikat mbështetëse të shtetit, veçanërisht lehtësitë fiskale në TVSH dhe mbështetja për prodhimin vendas të qumështit, mbeten thelbësore.
Këto masa janë të domosdoshme për të reduktuar varësinë nga importi i lëndëve të para, për të ulur kostot e prodhimit dhe për të rritur konkurrueshmërinë e prodhuesve lokalë në treg.
Gazmend Hakiki, një nga themeluesit e markës së akullores “Mango”, një biznes familjar i krijuar para viteve ’90 nga gjyshi i tij, i ngjashëm me modelin kroat, thotë se sfida kryesore lidhet me kostot e larta nga barra fiskale.
Kur flet për prodhimin e akullores, z. Hakiki merr si referencë zhvillimi modelin kroat, përfshirë edhe lehtësitë fiskale që zbaton ky shtet ndaj prodhuesve të vegjël. Për sektorin, situata te stabilizimi i kostove do të arrihet vetëm pas anëtarësimit të Shqipërisë në BE, ashtu siç ndodhi edhe në Kroaci, ku pas anëtarësimit, shumë biznese përfituan nga masat lehtësuese, duke sjellë edhe stabilizimin financiar të tyre.
Ai thotë se prodhuesit e akullores në vend janë të rënduar nga barra fiskale e TVSH, krahasuar me vendet e rajonit.
“P.sh., në Maqedoninë e Veriut, TVSH tek akullorja është 18%. Ndërsa zbatohet modeli i diferencuar. Nëse një konsumator blen një akullore në dyqan, por e konsum ‘to go’, TVSH që paguhet është 5%.
Vetëm nëse akullorja konsumohet në lokal zbatohet norma e plotë e taksës. Një model të ngjashëm duhet të zbatojë edhe vendi ynë, me qëllim lehtësimin e prodhuesve. Ndërsa në Kroaci, prodhuesit rimbursohen për TVSH-në”, thekson ai.
Diferenca në taksim ndihet edhe tek importet e përbërësve të akullores. “Nëse një prodhues nga Kroacia importon lëndë për prodhim nga Italia, furnizimet e tij janë pa TVSH, për shkak të anëtarësimit të BE-së.
Ndërsa prodhuesi vendas në Shqipëri nuk përfiton asnjë lehtësi fiskale nëse importon nga një vend i Bashkimit Europian. Për rrjedhojë, e theksoj se vetëm anëtarësimi i vendit do të mund të sjellë oportunitetin për të konkurruar në një treg më të madh, ku do të aplikohen lehtësi fiskale, dhe do të ketë mundësi të prodhohet më tepër dhe me kosto më të lirë”.
Edhe për Ferdinand Bregun, themeluesin e dyqaneve të prodhimit dhe tregtimit të akullores “La Nocciola”, një problem i rëndësishëm mbeten lëndët e para natyrale, të cilat sigurohen kryesisht nga importi. Z. Bregu thotë se prodhuesit kryesorë të akullores artizanale në Shqipëri, “nuk luajnë me cilësinë”.
Ai thotë se veçanërisht prodhimi te punishtja “La Nocciola”, mbështetet mbi cilësinë e përbërësve bio që vijnë nga importi, dhe qumështit të freskët që prodhohet në vend.
“Për këto arsye, kostoja e prodhimit të akullores artizanale do të vijojë të mbetet e lartë, pasi prodhuesi nuk bën kompromis me cilësinë. Akullorja është me shije natyrale. Në kosto ndikojnë edhe lëndët e para që furnizohen nga jashtë.
Për shembull, çmimi i kakaos është dyfishuar, ndërsa çmimi i pistajës është rritur me rreth 50% për shkak të kërkesës së lartë të krijuar nga ëmbëlsira e famshme ‘Dubai’, ku ky përbërës përdoret gjerësisht”, shprehet ai.
Edhe Pëllumb Kurti, themeluesi i pastiçerisë “Insean” në Gjirin e Lalëzit më herët rekomandoi marrjen e masave për miratim të lehtësive fiskale te prodhuesit e qumështit, lënda kryesore për prodhimin e akullores. Zoti Kurti rekomandoi se qeveria duhet të rikthejë skemën e subvencionimit të TVSH te prodhuesit e qumështit, pasi do të sillte çmim më të lirë të qumështit.
Skema që nisi të zbatohet nga viti 2014 deri në 2017, subvenciononte 20% TVSh-në e përpunuesve. Skema e kompensimit të TVSH-së për fermerët u zbatua për herë të parë në vitin 2014, me një normë kompensimi prej 20%, e cila më pas u ndryshua disa herë deri në rikthimin e skemës me normë 10% nga 1 janari 2026.
Në vitet 2014 deri në 2017, skema e rimbursimit të TVSH-së për përpunuesit ishte 20%.
Kjo nënkuptonte se, për çdo blerje nga fermerët me faturë tatimore, përpunuesi mund ta kreditonte këtë vlerë në TVSH-në e zbritshme. Skema e bënte ekonomikisht më të leverdishme blerjen e produkteve me çmime më të larta nga fermerët, duke garantuar njëkohësisht marzh të qëndrueshëm fitimi për industrinë përpunuese.
Nga viti 2019 deri në fund të vitit 2021, skema u ndryshua. TVSH-ja e kreditueshme për blerjet nga fermerët u ul nga 20% dhe arriti në 6%, ndërsa TVSH-ja për shitjen e produkteve të përpunuara mbeti 20%.
Ndërsa nga 1 janari 2022, skema u hoq plotësisht. Ministria e Bujqësisë ka sqaruar se kjo skemë nuk pritet të aplikohet, pasi modele të ngjashme nuk zbatohen edhe në BE, ku vendi ynë po përgatitet të bëjë pjesë.
Akullore me shije natyrale, prodhuesit paralajmërojnë rritje të çmimeve
Prodhuesit kryesorë të akullores në vend paralajmërojnë rritje të çmimit të shitjes së akullore.
Aktualisht, çmimi i akullores varion nga 80 lekë kupa për zonat periferike deri në 100, 150, 170 lekë/kupa në zonat qendrore. Ndërsa në zonat bregdetare Qerret dhe Golem, çmimi i akullores është 150 lekë/kupa. Çmimet kanë mbetur thuajse të pandryshuara krahasuar me vjet.
Prodhuesit paralajmërojnë se vitin e ardhshëm pritet që çmimi për 1 kupë akullore të arrijë nga 170 lekë deri në 200 lekë. Rritja e çmimit varion nga 18 deri në 70%. Çmimi për 1 kg akullore varion nga 1 mijë deri në 2,200 lekë për kg. Prodhuesit paralajmërojnë se çmimi maksimal pritet të arrijë deri në 2,400 lekë për kg.
Shkak, sipas tyre, mbetet kostoja e lartë e prodhimit, përfshirë çmimin e lartë të qumështit të lopës si lëndë e parë që përdorin nga furnizimet e fermave. Edhe çmimet e lëndëve nga importi mbeten të larta.
Kush konsumon më tepër në vend, turistët apo vendasit
“La Nocciola” është një rrjet pastiçerie që operon në Tiranë prej vitit 2016, i specializuar në prodhimin dhe shitjen e akullores artizanale, të përgatitur pa ngjyrues dhe me përbërës natyralë, veçanërisht fruta të ndryshme.
Kompania ka aktualisht 5 pika shitjeje, në zonat kryesore qendrore të kryeqytetit.
Sipas themeluesit Ferdinand Bregu, kërkesa për akullore është rritur ndjeshëm krahasuar me vitet e mëparshme. Ai thotë se konsumatori kryesor për markën “La Nocciola” mbetet ai vendas, i cili e konsumon akulloren qoftë në lokal, apo gjatë shëtitjeve në qytet.
Gazmend Hakiki, i dyqaneve “Mango”, thotë se akullorja konsumohet kryesisht nga turistët. “Më pëlqen akullorja dhe çmimi juaj” është një nga shprehjet më të shpeshta që dëgjoj nga konsumatori i huaj, që ulet në lokalet tona. Konsumi dominohet nga turistët e huaj”, pohon z. Hakiki.
Sfidë, gjetja e punonjësve
Ashtu si shumë sektorë të tjerë prodhues në vend, edhe industria e akullores po përballet me sfidën e mungesës së fuqisë punëtore, veçanërisht të profesionistëve të specializuar në prodhim.
Për prodhuesin e akullores Ferdinand Bregu, i cili ka gjithashtu përvojë të gjatë në fushën e rekrutimit të stafit për sektorë si telekomunikacioni dhe call center-at, një ndër arsyet kryesore të mungesës së pastiçerëve profesionistë është mungesa e interesit dhe dëshirës së të rinjve për të ndjekur këtë profesion.
“Nuk ka më punonjës. Nuk ka më njerëz të gatshëm të mësojnë, të përkushtohen dhe të ndërtojnë një profesion. Kjo lidhet edhe me vështirësitë që shoqëria shqiptare ka kaluar gjatë periudhës së tranzicionit dhe ndryshimit të sistemeve, kur shumë të rinj në vitet ‘90 u larguan jashtë vendit.
Edhe sot, emigrimi i të rinjve mbetet një faktor ndikues. Nevojitet një punë e madhe për të ndryshuar këtë mentalitet, për t’i nxitur të rinjtë të punojnë, të zhvillohen profesionalisht dhe të kontribuojnë në vendin e tyre”.
Përveç prodhimit, në vitin 2025 ka pasur rënie edhe për importet. Sipas të dhënave të Doganave, në këtë vit u importua një sasi prej rreth 3,250 tonë akullore. Krahasuar me vitin paraardhës, importi ra me rreth 6%.
Por gjatë vitit 2026, ecuria me importet i është kthyer tendencës rritëse. Sipas të dhënave për periudhën janar-qershor u importua një sasi prej 2,100 tonë. Krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, rritja është me 18%.
E ardhmja për sektorin…
Industria e akullores në Shqipëri mbetet një sektor me potencial zhvillimi, por përballë saj qëndrojnë disa sfida strukturore: varësia nga importet, kostot e larta të lëndëve të para, mungesa e fuqisë punëtore të specializuar dhe mungesa e investimeve në kapacitete prodhuese.
Prodhuesit vendas argumentojnë se ruajtja e traditës artizanale duhet të shoqërohet me politika mbështetëse për ulje të taksave apo duke zbatuar modele të diferencuara te TVSH-ja, në mënyrë që akullorja shqiptare të fitojë më shumë hapësirë në tregun vendas.
Sipas tyre, e ardhmja e sektorit varet nga ulja e kostove dhe fuqizimi i prodhimit vendas./Monitor.al
Artikuj te sugjeruar
AKTUALITET
30 Gusht09:13
Lëkundje tërmeti në jug të Shqipërisë, magnituda 4.5 e shkallës Rihter
Një lëkundje tërmeti me magnitudë 4.5 është regjistruar gjatë orëve të natës në jug të Shqipë...
AKTUALITET
30 Gusht09:09
A ia vlen të blesh një shtëpi për ta dhënë me qira
Tregu shqiptar i pasurive të paluajtshme në përgjithësi ofron kthime modeste nga blerja e pronave për qiradhënie. Megjithës...
AKTUALITET
30 Gusht09:02
Vodhi Audin Q5 dhe u përplas me disa makina gjatë arratisjes, arrestohet italiani në Tiranë
Një shtetas italian është arrestuar në Tiranë nga efektivët e Komisariatit Nr. 6 dhe ata të Policisë Rrugore, pasi kis...
AKTUALITET
30 Gusht08:58
Dashuria, paratë, karriera, horoskopi për ditën e sotme, 30 Gusht 2026
Dashi Ti jeton në një botë fantazish dhe tani për tani ndihesh i tradhtuar nga fantazitë e tua. Ëndrrat e tua nuk po të &cced...
AKTUALITET
30 Gusht08:57
Vranësira dhe reshje shiu/ Parashikimi i motit për sot, 30 gusht 2026
Për ditën e Diel vendi ynë do të ndikohet nga kushte atmosferike kryesisht të qëndrueshme. Moti parashikohet kryesisht i kthjell&e...
AKTUALITET
29 Gusht22:56
Këta janë dy personat që humbën jetën në Vaun e Dejës
Janë publikuar fotot e dy personave që humbën jetën pas kontaktit me rrymën elektrike në fshatin Karmë të Vaut t&eu...
AKTUALITET
29 Gusht22:08
Shpërthimi brenda banesës në Lezhë/ 40-vjeçari niset me urgjencë drejt Traumës, reagon policia
Një shpërthim i dyshuar i një bombole gazi ka ndodhur mbrëmjen e sotme në një banesë në fshatin Markatomaj të Lezh&...
AKTUALITET
29 Gusht21:38
Rëndohet bilanci në Vaun e Dejës! Pas rojës së lokalit, humb jetën edhe elektricisti
Rëndohet bilanci i ngjarjes së rëndë të ndodhur në fshatin Karmë të Vaut të Dejës. Mësohet se, elektri&cc...
AKTUALITET
29 Gusht21:32
VIDEO- Patos/ Pusi i vjetër i gazit hapet nga fqinji. Denoncimi: Është një tmerr, kemi tre ditë të mbytur nga era
Banorët e një lagjeje në Patos, denoncojnë rrjedhjen e gazit pranë banesave të tyre, pasi një pus është rihapur s&e...
AKTUALITET
29 Gusht21:12
Pesë vatra zjarri aktive në Shqipëri, Ministria e Mbrojtjes tregon zonat ku flakët po përpijnë masive me pyje
Ministria e Mbrojtjes ka bërë përditësimin e fundit për situatën e zjarreve në vend, ku deri në orën 20:00 të ...
