Bota në prag të kolapsit? Ndryshimet klimatike rrezikojnë zhdukjen e disa zonave

Shkencëtarët po paralajmërojnë se ngrohja globale e shkaktuar nga emetimet e lëndëve djegëse fosile po përshpejtohet, duke i shtyrë shumë nga ekosistemet më të rëndësishme të Tokës afër pikave të tyre të kthesës.

Ata paralajmërojnë gjithashtu se dëmtimi i shkëmbinjve koralorë dhe pyllit tropikal të Amazonës ishte gati të bëhej i pakthyeshëm. Pjesë të sistemit të qarkullimit të Oqeanit Atlantik, përfshirë rrymën që zbut klimën e Evropës Perëndimore me ujë të ngrohtë nga Karaibet, ishin gati të shemben.

Shkenca më e fundit konfirmon se bota është në rrugën e duhur për të tejkaluar një rritje prej 1.5 gradë Celsius (2.7 gradë Fahrenheit) në temperaturën mesatare të sipërfaqes në vitet e ardhshme, duke rritur frekuencën dhe intensitetin e ngjarjeve ekstreme të motit, tha ai, përpara bisedimeve klimatike COP31 të Kombeve të Bashkuara që fillojnë më 9 nëntor.

Po cilat janë pikat e kthesës për këtë fenomen?

Pikat e kthesës klimatike janë pragje kritike në sistemet e Tokës. Pasi kalohen, ato shkaktojnë ndryshime të mëdha, shpesh të pakthyeshme, që përshpejtojnë ngrohjen globale dhe prishin ekosistemet. Këto ndryshime nxiten nga sythe reagimi vetëpërforcuese, siç është shkrirja e akullit që zvogëlon reflektivitetin e Tokës, duke shkaktuar më shumë thithje të nxehtësisë dhe shkrirje të mëtejshme.

Shkencëtarët paralajmërojnë se po afrohen disa pika kthese, ndërsa temperaturat globale rriten përtej 1.5°C mbi nivelet para-industriale. Rreziqet kryesore përfshijnë shembjen e shtresave të akullit të Groenlandës dhe Antarktidës Perëndimore, e cila do të bllokonte rritjen e nivelit të detit me metra; shkrirjen e ngricës së përhershme të Arktikut që çliron metan, një gaz të fuqishëm serrë; dhe tharjen e pyjeve tropikale të Amazonës për shkak të nxehtësisë dhe shpyllëzimit. Qarkullimi përmbysës Meridional i Atlantikut, një rrymë e madhe oqeanike, mund të ngadalësohet ose të shembet, duke prishur motin dhe sistemet ushqimore në të gjithë botën. Shkëmbinjtë koralorë tashmë kanë kaluar kufijtë termikë, duke kërcënuar biodiversitetin detar.

Kalimi i këtyre pragjeve mund ta riformësojë planetin për shekuj me radhë, duke e bërë veprimin urgjent për klimën kritik.

Në cilat rajone besohet se ato do të ndodhin?

Shkencëtarët kanë identifikuar disa rajone të cenueshme:

Shtresat e akullit të Groenlandës dhe Antarktidës Perëndimore – Shembja do të bllokonte rritjen e nivelit të detit me disa metra.

Ngrica e përhershme arktike – Shkrirja çliron metan, një gaz serrë i fuqishëm.

 
Pyjet tropikale të Amazonës – Rreziku i tharjes për shkak të ngrohjes dhe shpyllëzimit.

Qarkullimi Meridional i Përmbysur i Atlantikut – Një ngadalësim ose kolaps do të prishte sistemet globale të motit dhe ushqimit.