Abdul Ballout, 21 vjeçari i cili dyshohet se kreu sulmin terrorist në Berlin, është vrarë këtë të diel, 26 korrik, g...
BOTA
Çfarë është Kratomi, kërcënimi i ri i padukshëm. Rastet janë rritur 65 herë, efektet
PiranjatPërditësimi i fundit 23 Prill 2026, 19:41
I heshtur, por në zgjerim të shpejtë, fenomeni i kratom po shfaqet si një nga sfidat e reja shëndetësore në Shtetet e Bashkuara. I ndihmuar nga lehtësia e aksesit dhe perceptimi si një substancë natyrale, pra më pak e rrezikshme, përdorimi i tij është përhapur përtej grupeve fillestare. Por pas kësaj pamjeje të padëmshme fshihet një realitet shumë më kompleks: mes boshllëqeve ligjore, mungesës së informacionit dhe rreziqeve konkrete klinike, kratomi po shqetëson gjithnjë e më shumë mjekët, studiuesit dhe autoritetet shëndetësore.
Çfarë është kratomi dhe pse shqetëson?
Kratomi është një substancë me origjinë bimore që ka veti psikoaktive, por efektet që mund të shkaktojë e bëjnë gjithçka tjetër përveçse të padëmshme. Përbërësit e tij aktivë (sidomos mitraginina dhe 7-hidroksimitraginina) veprojnë në trurin e njeriut në mënyrë të ngjashme me opioidët, edhe pse teknikisht nuk klasifikohet si i tillë.
Ai nxirret nga gjethet e një bime tropikale, Mitragyna speciosa, e cila rritet kryesisht në vende si Tajlanda, Indonezia dhe Malajzia. Kur merret në doza të larta, kratomi ndikon në sistemin nervor dhe mund të krijojë rreziqe të konsiderueshme për shëndetin. Doza është faktor kyç për efektet: në sasi të vogla, kratomi mund të ketë efekt stimulues dhe energjizues, ndërsa në doza të larta shndërrohet në një analgjezik dhe qetësues të fuqishëm. Në Shtetet e Bashkuara, përdorimi i tij është rritur me shpejtësi, duke e kthyer nga një fenomen marginal në një shqetësim në rritje për shëndetin publik.
Sa është rritur përdorimi vitet e fundit?
Shifrat janë shumë të qarta: sipas një studimi të publikuar në revistën shkencore Addiction, rastet e raportuara në qendrat amerikane të helmimeve janë rritur nga vetëm 19 në vitin 2010 në 1.242 në vitin 2023. Kjo përfaqëson një rritje prej rreth 6.500%, ose afërsisht 65 herë më shumë brenda pak më shumë se një dekade. Një përshkallëzim që studiuesit e cilësojnë si “marramendës”, duke theksuar se paralelisht është rritur edhe numri i rasteve më të rënda.
Cilat janë rreziqet konkrete për shëndetin?
Pasojat mjekësore të lidhura me kratomin nuk janë të papërfillshme. Ndër efektet e raportuara përfshihen konvulsionet, aritmitë kardiake, dëmtimet e mëlçisë dhe problemet me frymëmarrjen.
Në rastet e analizuara, pothuajse një në shtatë pacientë ka pasur nevojë për shtrim në spital, ndërsa një në gjashtëmbëdhjetë është transferuar në terapi intensive.
Këto të dhëna nënvizojnë rrezikshmërinë potenciale të kësaj substance, veçanërisht kur përdoret pa kontroll.
Çfarë ndodh kur kombinohet me substanca të tjera?
Rreziku rritet ndjeshëm kur kratomi merret së bashku me droga apo barna të tjera. Ai mund të ndërhyjë në proceset metabolike të organizmit, duke fuqizuar efektet toksike dhe duke i bërë reagimet më të paparashikueshme. Sipas ekspertëve, kjo është një situatë e shpeshtë që kontribuon në rritjen e rasteve me pasoja të rënda.
Cila është situata ligjore në Shtetet e Bashkuara?
Kratomi ndodhet në një “zonë gri” ligjore. Ai nuk është i përfshirë në listën e substancave të kontrolluara në nivel federal dhe nuk është i miratuar për përdorim mjekësor, duke u lënë shteteve të veçanta lirinë për ta rregulluar ose jo përdorimin e tij. Studimet tregojnë se shtetet pa rregullim kanë rezultate më të këqija sa i përket ekspozimit dhe pasojave shëndetësore, krahasuar me ato që e kanë ndaluar.
Pse debati politik mbetet i hapur?
Pavarësisht të dhënave shqetësuese, rregullimi i kratomit vazhdon të jetë objekt diskutimi. Mungesa e studimeve të thelluara dhe përfundimtare e bën të vështirë vendosjen e politikave të përbashkëta. Ligjvënësit janë të ndarë mes qasjeve kufizuese dhe strategjive për mbrojtjen e konsumatorëve, ndërsa ekspertët kërkojnë kërkime më rigoroze për të orientuar vendimmarrjen.
A është një problem që pritet të rritet?
Sipas studiuesve, po. Rritja e përdorimit dhe përhapja e kësaj substance sugjerojnë se fenomeni nuk do të zhduket në një periudhë të shkurtër. Pa ndërhyrje të qarta dhe të bazuara në prova shkencore, kratomi rrezikon të konsolidohet si një emergjencë e re shëndetësore, e vështirë për t’u kontrolluar dhe ende pak e kuptuar. /PiranjatNews/
