Të dielën në darkë, sheshi kryesor i Beogradit u kthye në një arenë gëzimi për mijëra të rinj dhe qytet...
BOTA
Sfida e korrupsionit në Evropë shkon përtej një ndarjeje Lindje-Perëndim
PiranjatPërditësimi i fundit 1 Janar 2026, 10:51
Ryshfeti i vogël mund të jetë më i rrallë në Evropën Perëndimore, por ndikimi, lobimi dhe kapja rregullatore mbeten të fuqishme - dhe shpesh të minimizuara.
Korrupsioni shpesh diskutohet si një problem i përqendruar përtej Evropës Perëndimore, veçanërisht në Evropën Lindore, në demokracitë e brishta ose në vendet në zhvillim.
Ndërsa hulumtimet e kanë sfiduar prej kohësh këtë pikëpamje, ato vazhdojnë të ndikojnë në debatin publik dhe, ndonjëherë, në vendimet politike - duke përfshirë diskutimet rreth mbështetjes për Ukrainën.
“Në debatin akademik dhe shkencor, supozimi se korrupsioni është ekskluzivitet vetëm për vendet e Evropës Lindore ose ato në zhvillim është zhdukur prej kohësh”, tha për Euronews Mihály Fazekas, drejtor i Institutit të Transparencës Qeveritare dhe profesor në Universitetin e Evropës Qendrore.
Ndërsa Ukraina vazhdon të kërkojë mbështetje të qëndrueshme financiare dhe ushtarake nga partnerët e saj evropianë, shqetësimet rreth korrupsionit ngrihen shpesh në diskutimet politike në disa shtete anëtare të BE-së.
Në Hungari, Ministri i Jashtëm Péter Szijjártó ka përmendur shqetësime për korrupsion kur argumentoi kundër vazhdimit të financimit të BE-së për Ukrainën, duke bërë thirrje që mbështetja të ndërpritet pas raportimeve për keqpërdorim. Ai më parë e ka akuzuar Kievin për drejtimin e një “mafie lufte” që devijon fondet perëndimore. Argumente të tilla përfshihen në një debat më të gjerë rreth mënyrës sesi kuptohet dhe krahasohet korrupsioni në të gjithë Evropën.
Narrativat rreth korrupsionit
Ndërsa kërkimet akademike e shohin gjithnjë e më shumë korrupsionin si një rrezik sistemik të pranishëm në të gjitha ekonomitë e përparuara dhe ato në zhvillim, narrativat politike në disa pjesë të Evropës Perëndimore shpesh e kanë paraqitur atë si të kufizuar ose të jashtëzakonshëm.
Rastet e korrupsionit të profilit të lartë vazhdojnë të shfaqen në vende të tilla si Franca, Gjermania dhe Mbretëria e Bashkuar, por ato shpesh trajtohen si incidente të izoluara dhe jo si simptoma të dobësive më të thella strukturore. Megjithatë, opinioni publik duket më skeptik ndaj një ndarjeje të mprehtë Lindje-Perëndim.
“Nëse shikoni anketat, për shembull, nëse njerëzit mendojnë se korrupsioni është problem, ekziston një perceptim i përhapur se njerëzit besojnë se është [po aq i zakonshëm] në vende si Franca ose Mbretëria e Bashkuar”, shpjegoi Fazekas.
"Shumë më pak në Danimarkë dhe Suedi, por në shumë nga shtetet anëtare kryesore të zhvilluara të BE-së, korrupsioni është një shqetësim i rëndësishëm në të gjithë popullsinë", vazhdoi ai.
Në Evropën Perëndimore, korrupsioni shoqërohet gjithnjë e më shumë me çështje të tilla si financimi politik, lobimi, praktikat e prokurimit dhe kapja rregullatore, në vend të formave më të dukshme të ryshfetit që shpesh shoqërohen me Evropën Lindore. Një sondazh i Eurobarometrit i vitit 2024 i kryer nga Komisioni Evropian zbuloi se, ndërsa 61% e evropianëve e konsiderojnë korrupsionin të papranueshëm, 68% besojnë se ai është i përhapur në vendin e tyre. Rreth 27% thanë se ndiheshin personalisht të prekur nga korrupsioni në jetën e tyre të përditshme.
Boshllëku i dukshmërisë
“Një pjesë e hendekut të perceptimeve është se këto forma të përditshme, shumë të dukshme të korrupsionit mungojnë shumë në vendet e Evropës Perëndimore dhe janë ende të pranishme në shumë vende të Evropës Lindore.
Megjithatë, kur bëhet fjalë për korrupsionin në prokurimin publik ose korrupsionin në rregullore dhe ligjvënie, [ai] nuk mungon aspak në Evropën Perëndimore”, tha Fazekas. "Ndoshta madhësia është më e vogël, por këto rrjete informale janë të pranishme edhe në Evropën Perëndimore", vazhdoi ai.
Këto ndryshime në dukshmëri kanë rëndësi. Korrupsioni i vogël- siç janë ryshfetet e vogla për shërbimet e përditshme-njihet menjëherë dhe dënohet gjerësisht.
Format më komplekse të ndikimit, duke përfshirë lobimin jo transparent ose emërimet me derë rrotulluese, janë më të vështira për t’u zbuluar dhe shqyrtuar, edhe kur rreziqet financiare mund të jenë më të larta.
“Ka disa aspekte të përbashkëta në korrupsionin në Evropën Lindore, dhe njëra prej tyre janë dobësitë në kontrollet dhe balancat midis institucioneve të ndryshme shtetërore, si burokracia që kontrollon politikanët dhe gjyqësori që kontrollon burokratët”, shpjegoi Fazekas.
Në disa vende post-komuniste, kalimi nga qeverisja shumë e centralizuar në autoritetin institucional të shpërndarë dobësoi mekanizmat e mbikëqyrjes. Rrjetet informale që shtrihen përgjatë kufijve zyrtarë institucionalë kanë mbetur me ndikim.
“Ato mund të anashkalojnë pavarësinë formale të institucioneve ose pavarësinë formale të një firme ofertuese nga blerësi”, vazhdoi ai. “Rrjetet informale janë arsyeja kryesore për korrupsionin në Evropën Lindore.”
