Presidenti Bajram Begaj ka përkujtuar 25-vjetorin e sulmeve terroriste të 11 shtatorit 2001 në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, duke ...
BOTA
Raporti i NASA-s nxjerr në pah gabimin e Boeing që la dy astronautë të bllokuar në hapësirë
PiranjatPërditësimi i fundit 20 Shkurt 2026, 11:18
Të enjten, NASA publikoi rezultatet e hetimit të saj mbi fluturimin e dështuar të Boeing në vitin 2024 drejt Stacionit Ndërkombëtar të Hapësirës, i cili la dy astronautë atje për disa muaj.
Gjetjet ishin shumë kritike ndaj Boeing, duke përshkruar testime të pamjaftueshme, dështime në komunikim dhe probleme të udhëheqjes nga të dyja palët.
Raporti klasifikoi ngjarjen si një “gabim i tipit A”, kategorizimi më i rëndë i NASA-s, i rezervuar për incidente që shkaktojnë humbje të konsiderueshme financiare ose rrezik serioz për ekuipazhin, përfshirë edhe mundësinë e vdekjes.
Humbja e shoqërueses së hapësirës Columbia dhe e ekuipazhit të saj prej shtatë personash në vitin 2003 mori të njëjtin status.
“Ne e kthyem ekuipazhin në mënyrë të sigurt, por rruga që ndoqëm nuk pasqyronte NASA-n në nivelin e saj më të mirë,” tha të enjten Administratori i NASA-s, Jared Isaacman, në një konferencë për media, duke shtuar se incidenti krijoi një “kulturë mosbesimi”. Isaacman, i cili mori detyrën në dhjetor, nuk udhëhoqi agjencinë kur ndodhi dështimi.
Misioni Starliner ishte planifikuar të zgjasë rreth tetë ditë dhe të demonstronte se anija kozmike Starliner e Boeing ishte e gatshme për të nisur astronautët e NASA-s drejt dhe nga Stacioni Ndërkombëtar i Hapësirës.
Në atë që konsiderohej një fluturim provë, Starliner u nis në qershor 2024 me dy astronautë të NASA-s, Butch Wilmore dhe Suni Williams.
Megjithatë, pak pas nisjes, menaxherët e misionit zbuluan rrjedhje heliumi në sistemin e propulsimit të kapsulës, dhe më pas disa thruster-e nuk funksionuan siç duhet gjatë përpjekjes për të ankoruar tek stacioni hapësinor.
Pas disa javësh testimesh, NASA vendosi të kthente kapsulën Starliner në Tokë pa askënd brenda. Wilmore dhe Williams mbetën në Stacionin Ndërkombëtar të Hapësirës për më shumë se nëntë muaj, duke pritur mundësinë për t’u kthyer në një anije tjetër kozmike.
Raporti kritik i NASA-s përshkroi një situatë dramatike me rritje të mosbesimit midis NASA-s dhe Boeing, “orare takimesh kaotike” gjatë misionit dhe perceptime të menaxherëve të të dyja palëve si “të gatshëm të rrezikonin shumë dhe të injoronin mendime kundërshtuese”.
Gjetjet përqendrohen kryesisht tek mangësitë e Boeing në ndërtimin dhe testimin e Starliner, megjithëse Isaacman tha se NASA dhe Programi i Ekuipazheve Komerciale gjithashtu mbajnë pjesë të përgjegjësisë.
“Ndërsa Boeing ndërtoi Starliner, NASA e pranoi atë dhe dërgoi dy astronautë në hapësirë,” tha ai në një deklaratë, duke shtuar se agjencia duhet “të pranojë gabimet tona dhe të sigurojë që ato të mos ndodhin më kurrë”. Zëvendës-administratori i NASA-s, Amit Kshatriya, shkoi edhe më tej, duke thënë se veprimet e NASA-s dhe Boeing rrezikuan Wilmore dhe Williams.
“Agjencia dështoi ndaj tyre,” tha Kshatriya në konferencë për media. “Edhe pse ata nuk do ta pranojnë, ne duhet ta themi. Duhet ta njohim se përgjegjësia jonë është ndaj tyre dhe ndaj të gjithë ekuipazheve që do të vijnë.”
Boeing në një deklaratë tha: “Jemi mirënjohës ndaj NASA-s për hetimin e saj të plotë dhe mundësinë për të kontribuar. Në 18 muajt që pasuan fluturimin tonë provë, Boeing ka bërë përparime të konsiderueshme në zbatimin e masave korrigjuese për sfidat teknike dhe ka sjellë ndryshime të mëdha kulturore në ekip, në përputhje të drejtpërdrejtë me gjetjet e raportit.”
Për të kthyer Williams dhe Wilmore në Tokë, NASA kërkoi ndihmën e SpaceX, e cila i transportoi ata me një nga kapsulat e saj Dragon, së bashku me astronautin e NASA-s, Nick Hague, dhe kosmonautin rus Aleksandr Gorbunov, të cilët po përfundonin një mision rreth gjashtë mujor në ISS.
Grupi u ul në Tokë në mars, pa asnjë incident./Marrë nga NBC, përshtati në shqip Piranjat News
