Ambasadori i SHBA-së në OKB, Mike Waltz, tha se “dera është e hapur” që Irani të kthehet në negociata për ...
LIFESTYLE
Miliarderët e teknologjisë po përpiqen të jetojnë përgjithmonë/ Fizikani i njohur: Është humbje kohe
PiranjatPërditësimi i fundit 21 Shtator 2026, 22:20
Nga transfuzionet e plazmës te suplementet, dietat ekstreme dhe injeksionet me peptide, kërkimi për një jetë sa më të gjatë është kthyer në një industri miliardash.
Disa nga njerëzit më të pasur të botës së teknologjisë po investojnë shuma të mëdha në kërkime dhe trajtime që synojnë të ngadalësojnë plakjen dhe, në versionet më radikale, të shtyjnë kufijtë e jetëgjatësisë njerëzore.
Por fizikani britanik Jim Al-Khalili mendon se ka një problem me gjithë këtë përpjekje.
Sipas tij, kërkimi i pavdekësisë është humbje kohe.
Al-Khalili, profesor i fizikës teorike dhe një nga komunikuesit më të njohur të shkencës në Britani, e ka ngritur këtë argument përpara ligjëratave të tij të ardhshme të Royal Institution.
Tema e tyre është koha.
Dhe për një fizikan, koha është shumë më e çuditshme sesa mënyra si e përjetojmë në jetën e përditshme.
Ne mendojmë se koha ecën në mënyrë të barabartë për të gjithë: një sekondë është një sekondë dhe e shkuara ka ikur, e tashmja është këtu, ndërsa e ardhmja nuk ka ndodhur ende.
Por teoria e relativitetit e Albert Einstein e ndryshoi këtë ide.
Koha mund të kalojë me ritme të ndryshme në varësi të shpejtësisë dhe gravitetit.
Një orë që lëviz shumë shpejt ose ndodhet në një fushë gravitacionale të ndryshme nuk mat domosdoshmërisht kohën në të njëjtën mënyrë si një orë tjetër.
Efekti është shumë i vogël në jetën e zakonshme, por është real dhe është matur.
Për Al-Khalili, këto pyetje shkencore lidhen edhe me një pyetje shumë njerëzore: pse kemi kaq shumë frikë nga fakti se koha jonë është e kufizuar?
Ai argumenton se pikërisht kufiri i jetës është një nga gjërat që i jep asaj kuptim.
Nëse koha do të ishte e pafundme, urgjenca për të dashur, krijuar, udhëtuar, mësuar apo kaluar kohë me njerëzit që duam mund të mos kishte të njëjtën peshë.
Kjo nuk do të thotë se shkenca duhet të heqë dorë nga përpjekjet për të zgjatur jetën e shëndetshme.
Ka një ndryshim të madh mes kërkimit për të parandaluar sëmundjet e lidhura me moshën dhe përpjekjes për të jetuar përgjithmonë.
Por obsesioni me pavdekësinë, sipas fizikanit, rrezikon të na largojë nga një realitet shumë më i rëndësishëm: koha që kemi tani.
Në ligjëratat e tij, Al-Khalili do të trajtojë edhe një prej mistereve më të mëdha të fizikës: pse koha duket se ecën vetëm në një drejtim.
Ligjet themelore të fizikës nuk e bëjnë gjithmonë aq të qartë dallimin mes së shkuarës dhe së ardhmes sa përvoja jonë e përditshme.
Megjithatë ne kujtojmë të shkuarën, jo të ardhmen. Një gotë mund të bjerë dhe të thyhet, por nuk shohim copat e saj të bashkohen spontanisht dhe të hidhen përsëri mbi tavolinë.
Kjo njihet si “shigjeta e kohës”.
Al-Khalili ka paralajmëruar se gjatë ligjëratave do të propozojë edhe mënyrën e tij për ta shpjeguar këtë problem.
Do të flasë gjithashtu për udhëtimin në kohë, i cili në disa skenarë matematikorë të fizikës nuk është aq absurd sa tingëllon, edhe pse krijon paradokse të mëdha dhe nuk do të thotë se ekziston një makinë kohe që mund ta përdorim.
Në fund, mes fizikës së Einstein dhe përpjekjeve të miliarderëve për të luftuar plakjen, mesazhi i Al-Khalili është shumë më i thjeshtë:
Në vend që të harxhojmë jetën duke kërkuar mënyrën për të mos vdekur kurrë, mund të ketë më shumë kuptim të kuptojmë dhe vlerësojmë kohën që kemi.
