Kryeministrja italiane Giorgia Meloni ka rikonfirmuar qëndrimin e saj ndaj presidentit amerikan Donald Trump, duke deklaruar hapur se nuk ka asnjë ars...
BOTA
Vuçiçi humbi, opozita u shkri! Kush do ta kontrollojë Serbinë e re?
PiranjatPërditësimi i fundit 29 October 2026, 19:51
Zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 25 tetorit kanë prodhuar një ndryshim të rëndësishëm në Serbi. Lëvizja studentore, e cila nisi si protestë kundër korrupsionit dhe mungesës së përgjegjësisë institucionale, ka arritur të mundë koalicionin e Aleksandar Vuçiçit dhe të sigurojë shumicën parlamentare.
Sipas të dhënave paraprake të Komisionit Republikan të Zgjedhjeve, nga 8338 qendra votimi të numëruara në totalin prej 8392, Lista Studentore ka marrë 53,04% të votave, ndërsa koalicioni “Aleksandar Vuçiç, Serbia e Bashkuar” ka siguruar 38,97%.
Në një përllogaritje të mëparshme, Komisioni i kishte dhënë studentëve 140 mandate, koalicionit të Vuçiçit 104 dhe katër listave të pakicave kombëtare gjashtë mandate.
Rezultati ende nuk është përfundimtar, por raporti i forcave tregon se votuesit serbë kanë zgjedhur të ndëshkojnë modelin e qeverisjes që Partia Progresive Serbe, SNS, ndërtoi gjatë viteve në pushtet.
Megjithatë, kjo fitore nuk duhet ngatërruar me lindjen e një sistemi të ri dypartiak. Serbia nuk ka kaluar nga një model shumëpartiak në një model si ai amerikan apo britanik. Ajo ka kaluar nëpër një përplasje elektorale ku qëndrimi ndaj pushtetit të Vuçiçit u bë kriteri kryesor i votës. Dhe pikërisht këtu qëndron edhe problemi i parë politik për fituesit.
Lista Studentore nuk është një parti tradicionale, me një ideologji të përcaktuar dhe një strukturë të konsoliduar drejtuese, shkruan IBNA. Ajo përfaqëson një bashkim individësh dhe grupimesh me prejardhje të ndryshme politike e shoqërore, të cilët deri dje kishin një objektiv të përbashkët: largimin e pushtetit të vjetër.
Lëvizja mori përmasa kombëtare pas shembjes së strehës së stacionit hekurudhor në Novi Sad, në nëntor 2024. Protestat që kërkonin përgjegjësi për tragjedinë u kthyen gradualisht në një lëvizje kundër korrupsionit, kontrollit politik mbi institucionet dhe mënyrës se si qeverisej Serbia.
Studentët arritën të bënin atë që partitë tradicionale opozitare nuk kishin arritur për vite: të bashkonin qytetarë që nuk ndanin domosdoshmërisht të njëjtat bindje politike, por që kërkonin ndryshimin e qeverisë.
Në listën e tyre hynë pedagogë, mjekë, artistë, përfaqësues të nismave qytetare dhe individë nga profesione të ndryshme. Disa parti opozitare vendosën të mos konkurronin me lista më vete, por të mbështesnin lëvizjen studentore.
Kjo formulë funksionoi në zgjedhje. Por a do të funksionojë edhe në qeverisje?
Të bashkohesh për të rrëzuar një pushtet është një gjë. Të marrësh vendime për ekonominë, administratën, drejtësinë, Kosovën dhe marrëdhëniet ndërkombëtare është diçka tjetër.
Deri tani, dallimet politike brenda kampit fitues kanë qëndruar në plan të dytë përballë objektivit të përbashkët. Me formimin e qeverisë, këto dallime do të kërkojnë përgjigje konkrete.
Një pjesë e mbështetësve të Listës Studentore mund të kërkojë reforma të thella institucionale, ndërsa grupe të tjera mund të kenë prioritete të ndryshme ekonomike dhe politike. Për sa kohë nuk ka një program të qartë qeverisës që i pajton këto qëndrime, shumica parlamentare nuk garanton automatikisht stabilitet politik.
Ndërkohë, rezultati ka krijuar një situatë të pazakontë për partitë tradicionale serbe.
Partia Progresive Serbe e Vuçiçit ka humbur zgjedhjet, por nuk është zhdukur politikisht. Me 104 mandate në përllogaritjen paraprake, SNS mbetet forca kryesore opozitare dhe ruan një rrjet të gjerë organizativ, të ndërtuar gjatë viteve të qeverisjes.
Pyetja është nëse ky rrjet do të funksionojë njësoj edhe pa kontrollin mbi qeverinë dhe administratën shtetërore.
Vuçiçi dhe partia e tij do të duhet të përballen me një realitet të ri, ku nuk do të jenë më ata që përcaktojnë vendimet e qeverisë. Kalimi në opozitë do të testojë unitetin e SNS-së dhe aftësinë e saj për të mbajtur të bashkuar strukturat që deri tani kishin funksionuar si pjesë e një force në pushtet.
Por humbësit më të mëdhenj të këtyre zgjedhjeve, përveç koalicionit qeverisës, janë partitë e tjera që vendosën të garojnë më vete.
Partia Socialiste e Serbisë, SPS, e drejtuar nga Ivica Daçiç, ka marrë vetëm 2,13% të votave, duke mbetur poshtë pragut elektoral prej 3%. Edhe grupimi i Millosh Jovanoviçit dhe forcat e tjera opozitare që konkurruan veçmas nuk kanë arritur të sigurojnë përfaqësim parlamentar.
Këto parti tani duhet të vendosin nëse do të vazhdojnë të mbijetojnë si organizata të veçanta apo do të kërkojnë aleanca të reja. Ndryshe qëndron puna me Partinë Demokratike, DS, Frontin e Gjelbër të Majtë, ZLF, dhe grupimet e tjera që mbështetën studentët, pa paraqitur lista konkurruese.
Ato shmangën një humbje të drejtpërdrejtë elektorale, por nuk kanë siguruar automatikisht një rol në pushtetin e ri. Për të rifituar ndikimin politik, duhet të krijojnë një profil të dallueshëm nga Lista Studentore. Në fakt, mungesa e këtyre partive nga parlamenti nuk do të thotë se kanë pushuar së ekzistuari dallimet ideologjike që ato përfaqësojnë.
E majta, e djathta, liberalët, konservatorët dhe grupimet qytetare nuk janë shkrirë në një ideologji të vetme. Ato kanë votuar ose kanë mbështetur të njëjtën listë, sepse në këto zgjedhje përparësi kishte largimi i Vuçiçit.
Kjo është edhe arsyeja pse krahasimi me sistemin dypartiak të Shteteve të Bashkuara apo Britanisë së Madhe nuk qëndron. Serbia ka një sistem proporcional, me prag elektoral prej 3% për listat që nuk përfaqësojnë pakicat kombëtare. Ky mekanizëm u jep mundësi partive më të vogla të hyjnë në parlament, nëse arrijnë mbështetjen e nevojshme.
Përqendrimi i votës te dy blloqe nuk erdhi nga ndryshimi i sistemit zgjedhor, por nga rrethanat politike që i paraprinë votimit. Prandaj, nuk ka asnjë garanci që në zgjedhjet e ardhshme votuesit do të ndahen sërish në të njëjtën mënyrë.
Madje, prova më e vështirë për Listën Studentore mund të vijë nga çështjet që nuk lidhen drejtpërdrejt me korrupsionin apo reformimin e institucioneve.
Kosova është njëra prej tyre.
Një qeveri e re në Beograd do të duhet të përcaktojë qëndrimin e saj ndaj dialogut me Prishtinën, marrëveshjeve të arritura me ndërmjetësimin e Bashkimit Europian dhe detyrimeve që rrjedhin prej tyre. Në këtë pikë, bashkimi kundër Vuçiçit nuk mjafton për të përcaktuar një politikë të përbashkët.
E njëjta gjë vlen për marrëdhëniet me Rusinë dhe Kinën, si dhe për procesin e integrimit europian. Qeveria e ardhshme do të duhet të vendosë nëse do të vazhdojë politikën e balancimit mes partnerëve ndërkombëtarë apo do të ndryshojë orientimin e Beogradit.
Këto vendime do të tregojnë edhe sa e qëndrueshme është shumica që studentët kanë fituar në parlament.
Sepse Lista Studentore ka arritur të bashkojë një shumicë kundër mënyrës së qeverisjes së mëparshme, por ende nuk ka provuar se mund ta mbajë të bashkuar këtë shumicë për një program të plotë qeverisës.
Nëse ia del, ajo mund të kthehet në një forcë politike afatgjatë dhe të ndryshojë strukturën e partive në Serbi. Nëse dallimet e brendshme dalin në sipërfaqe, mund të krijojë hapësirë për formimin e partive të reja ose rikthimin e atyre që sot kanë mbetur jashtë parlamentit.
Pra, zgjedhjet e 25 tetorit kanë përcaktuar fituesin dhe humbësin e një përballjeje politike, por jo domosdoshmërisht sistemin partiak të Serbisë për vitet e ardhshme.
Studentët kanë fituar shumicën për të qeverisur. Tani duhet të tregojnë nëse bashkimi që rrëzoi Vuçiçin mund të mbijetojë edhe pasi objektivi i përbashkët është arritur.
