AKTUALITET

Dhjetë vjet burg, shtatëmbëdhjetë vjet me Homerin: Letra prekëse e At Gjon Shllakut për Enver Hoxhën që të shpëtonte Iliadën

Piranjat Përditësimi i fundit 23 Shtator 2026, 07:28

Dhjetë vjet burg, shtatëmbëdhjetë vjet me Homerin: Letra

Në vitin 1958, në zyrën e Enver Hoxhës mbërriti një letër e pazakontë. Nuk ishte një kërkesë për falje, as një ankesë për vitet e burgut. Ishte letra e At Gjon Shllakut, klerikut katolik që kishte kaluar dhjetë vjet në burg për motive politike dhe që tashmë kërkonte vetëm një gjë: të botohej përkthimi i Iliadës së Homerit.

Dokumenti shoqërues i Komitetit Qendror e përshkruan shkurt historinë e tij. Ishte klerik katolik. Kishte kryer dhjetë vjet burg dhe ishte liruar tre vjet më parë. Prej 17 vitesh merrej me përkthimin e Iliadës. Gjysmën e veprës, 12 librat e parë, i kishte përfunduar dhe ia kishte dorëzuar Ndërmarrjes së Botimeve. Por dorëshkrimi kishte mbetur pa përgjigje.

At Gjon Shllaku i shkruante udhëheqësit të vendit që të ndërhynte personalisht. Nuk kërkonte para, privilegje apo poste. Kërkonte vetëm që puna e tij të mos mbetej në sirtar. Pas 17 vitesh përkushtim, frika e tij më e madhe nuk dukej se ishte burgu që kishte lënë pas, por mundësia që Iliada e përkthyer prej tij të mos shihte kurrë dritën e botimit.

Ajo që e bën letrën edhe më prekëse është gjuha e saj. Në përpjekje për t’u dëgjuar, ai shkruan për ndryshimet që kishte pësuar në botëkuptimin e tij gjatë viteve të pushtetit popullor dhe madje pranon se dënimi që i ishte dhënë kishte qenë i drejtë. Sot është e vështirë të dihet sa ishte bindje dhe sa ishte nevoja për të mbrojtur veprën e jetës së tij. Por pikërisht këtu qëndron drama njerëzore e këtij dokumenti.

Një prift katolik, i dalë nga burgu, nuk shkruan për veten. Nuk flet për padrejtësitë, për vitet e humbura apo për sakrificat. Flet për Homerin. Flet për vargjet që kishte përkthyer me durim për gati dy dekada. Flet për një vepër që dëshironte t’ia linte kulturës shqiptare.

Në atë letër duket sikur përballen dy botë. Nga njëra anë shteti që vendoste fatin e njerëzve dhe të librave. Nga ana tjetër një intelektual që, pas burgut, vazhdonte të besonte se puna e mendjes dhe e shpirtit meritonte të mbijetonte.

Ndoshta kjo është arsyeja pse letra e At Gjon Shllakut mbetet kaq prekëse edhe sot. Ajo nuk është vetëm historia e një përkthimi. Është historia e një njeriu që humbi lirinë, por nuk hoqi dorë nga kultura. E një prifti që, pasi kishte kaluar një dekadë pas hekurave, vazhdonte të luftonte jo për veten, por për Iliadën. Dhe ndoshta kjo është forma më fisnike e qëndresës që mund të imagjinohet.

Artikuj te sugjeruar

video

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 1

PIRANJAT SHOW - SEZONI 10 EPISODI 1

“Dua 120 mijë euro”/ Si u zaptua prona në rrugën e Durrësit, zbardhet skema e mashtrimit

Tmerri i 40-vjeçares / Si u shndërrua njohja e re në përndjekje, shantazh dhe denigrim në rrjet

Pesë muaj pa të birin/ Nëna kërkon zbatimin e vendimit të gjykatës

TEC-et lundruese dhe mbetjet e rrezikshme/ KESH paguan edhe për trajtimin e mbetjeve të “Tigrave”

Liria nuk burgoset, as në Hagë, as në Beograd

“Ministrja kopjace”/ Klodiana Spahiu në krye të Shëndetësisë, punimi i diplomës rezulton plagjiaturë

“Nuk duam të ikim nga Shqipëria, por nga ju”/ Monologu i një brezi që nuk ju ka frikë

Flamingot që “zgjuan” një popull kundër qeverisë/ Revolta më e madhe qytetare në 30 vite

E premte | ? 20:45 | ???? Syri TV

Çdo të premte | ? 20:45 | ???? Syri TV

Si u tentua të shantazhohej me 100 mijë euro shefi i kabinetit të Përparim Ramës përmes mediave

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 16

Gruaja me dy identitete që premton “shërim” me ujin e kufomave në Pejë

A ka Shqipëria një Nicola Gratteri?

Katër nëna në kërkim të fëmijeve/ Bisedat që zbuluan rrjetin e errët

Flamur Gjuzi, i dënuar për"shpërdorim detyre" sot drejtor i Policisë Bashkiake, sërish shkel ligjin?

Pallatet u zhytën“Durrës Marina" dhe Autoriteti Portual bëjnë veprimin e papritur përballë skandalit

Ekskluzive/ Nicola Gratteri çmonton skemën e pastrimit të parave të ndërtimit në Tiranë

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 15

Enkel Demi duke luftuar paragjykimet për shqiptarët. (kamera e fshehtë)

Milva Ekonomi i firmosi miliona euro Vilma Nushit, kjo e fundit i investoi te kulla e Ervin Matës

Ajo çfarë mund të na mësojë Kosova.

Laboratorë “copy-paste”/ I njëjti mjek firmos analiza në disa pika, skema që ngre pikëpyetje

Rrjeti i ‘errët’ i vajzave të zhdukura! Bisedat tronditëse si funksiononte grupi.

Bleu 300 m2 tokë në vitin 2004, kthehet nga emigrimi dhe gjen aty vilë 3-katëshe.

“Na detyruan nga Dubai”/ Konstruktori i Durrës Marina zbulon pse u zhytën pallatet

Drejtori që tregon sjellje të pahijshme me nxënësen: Jam i fortë edhe në parti

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 14

Turisti zemërgjerë nga Italia dhe patatinat falas

Aksidentet “pushtojnë” oborrin e familjes në Klos, banori: Një ditë do ndodhë tragjedi

Lidhja jashtëmartesore që përfundoi në makth /32-vjeçarja rrëfen shantazhin me video intime

Sherr në terminalin e Peshkopisë, shoferi: Mos më vidh pasagjerët! Shko ha bukë te pjesa jote

Artisti dhe Frika

Si u kthye në urrejtje dashuria mes ish-bashkëshortëve dhe ‘lufta’ për 200 mijë euro!

14-vjeçare me dr*gë dhepro*titucion, rrjeti i errët i minoreneve të zhdukura

Zhytja e pallateve te Alabarit/ IKMT pranon anomalitë në “Durrës Marina”: Janë zhytur 28 cm

"Ederlezi", festa e veçantë e komunitetit rom.

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 13

Do t’i fus duart edhe nëse bërtet, motra e 13 vjeçares rrëfen tmerrin e mesazheve që mësuesi ia çon

“Inspektori gjobëvënës” i bashkisë terrorizon qytetarët

Pagat e mohura të druvarëve në Navaricë! Miliona lekë për të marrë dhe kërcënime

Rruga Thumanë–Kashar/ 1 miliard euro dhe “5 lekëshi” që po merret nga xhepat e qytetarëve

Me viza turistike ose kontrata futbolli drejt Europës/ Kush fshihet pas skemës së trafikimit?

Nënat denoncojnë ikjet nga shtëpia dhe jetën e dyshimtë të adoleshentëve

Për mediat dhe fëmijët

PIRANJAT SHOW - SEZONI 9 EPISODI 12

Muzikanti i rruges “vjedh” koleget. Banka e fundit

Dajak për 50 metra rrugë në Dibër, kushërinjtë në ’luftë’ për pronën.

Fisnik Syla, “BAMIRËS” apo shantazhues