
Në vitin 1958, në zyrën e Enver Hoxhës mbërriti një letër e pazakontë. Nuk ishte një kërkesë për falje, as një ankesë për vitet e burgut. Ishte letra e At Gjon Shllakut, klerikut katolik që kishte kaluar dhjetë vjet në burg për motive politike dhe që tashmë kërkonte vetëm një gjë: të botohej përkthimi i Iliadës së Homerit.
Dokumenti shoqërues i Komitetit Qendror e përshkruan shkurt historinë e tij. Ishte klerik katolik. Kishte kryer dhjetë vjet burg dhe ishte liruar tre vjet më parë. Prej 17 vitesh merrej me përkthimin e Iliadës. Gjysmën e veprës, 12 librat e parë, i kishte përfunduar dhe ia kishte dorëzuar Ndërmarrjes së Botimeve. Por dorëshkrimi kishte mbetur pa përgjigje.
At Gjon Shllaku i shkruante udhëheqësit të vendit që të ndërhynte personalisht. Nuk kërkonte para, privilegje apo poste. Kërkonte vetëm që puna e tij të mos mbetej në sirtar. Pas 17 vitesh përkushtim, frika e tij më e madhe nuk dukej se ishte burgu që kishte lënë pas, por mundësia që Iliada e përkthyer prej tij të mos shihte kurrë dritën e botimit.
Ajo që e bën letrën edhe më prekëse është gjuha e saj. Në përpjekje për t’u dëgjuar, ai shkruan për ndryshimet që kishte pësuar në botëkuptimin e tij gjatë viteve të pushtetit popullor dhe madje pranon se dënimi që i ishte dhënë kishte qenë i drejtë. Sot është e vështirë të dihet sa ishte bindje dhe sa ishte nevoja për të mbrojtur veprën e jetës së tij. Por pikërisht këtu qëndron drama njerëzore e këtij dokumenti.
Një prift katolik, i dalë nga burgu, nuk shkruan për veten. Nuk flet për padrejtësitë, për vitet e humbura apo për sakrificat. Flet për Homerin. Flet për vargjet që kishte përkthyer me durim për gati dy dekada. Flet për një vepër që dëshironte t’ia linte kulturës shqiptare.
Në atë letër duket sikur përballen dy botë. Nga njëra anë shteti që vendoste fatin e njerëzve dhe të librave. Nga ana tjetër një intelektual që, pas burgut, vazhdonte të besonte se puna e mendjes dhe e shpirtit meritonte të mbijetonte.
Ndoshta kjo është arsyeja pse letra e At Gjon Shllakut mbetet kaq prekëse edhe sot. Ajo nuk është vetëm historia e një përkthimi. Është historia e një njeriu që humbi lirinë, por nuk hoqi dorë nga kultura. E një prifti që, pasi kishte kaluar një dekadë pas hekurave, vazhdonte të luftonte jo për veten, por për Iliadën. Dhe ndoshta kjo është forma më fisnike e qëndresës që mund të imagjinohet.
Artikuj te sugjeruar
AKTUALITET
23 Shtator07:19
Parashikimi i motit për sot, ja sa do të jenë temperaturat
Sot vendi ynë do të ndikohet nga të njëjta kushte atmosferike. Moti parashikohet i kthjellët në të gjithë territorin p...
AKTUALITET
23 Shtator07:09
Cili shtet e përdor më shumë ChatGPT në Ballkan
Përdorimi i inteligjencës artificiale po rritet me shpejtësi në të gjithë botën, por ritmi i përhapjes mbetet shum&eum...
AKTUALITET
22 Shtator23:12
Lala zbardh dosjen e Vlora Hysenit: Informacionet sekrete që i jepte Ergys Agasit
Gazetarja Klodiana Lala ka zbardhur detaje të reja lidhur me akuzat ndaj ish-drejtoreshës së Shërbimit Informativ të Shtetit, Vlora Hys...
AKTUALITET
22 Shtator23:01
Kosova nuk ka linja fluturimi me Azerbajxhanin! Misteri i udhëtimit të Vlora Hysenit
Gazetari Xhemajl Rexha ka bërë të ditur detaje të tjera lidhur me dorëzimin e Vlora Hysenit. Rexha raportoi se Hyseni ka qenë gjat...
AKTUALITET
22 Shtator22:43
Zjarr i madh në autostradën Thumanë-Kashar
Një zjarr i madh ka rënë këtë mbrëmje në 22 shtator pranë autostradës Thumanë-Kashar.
Siç shikohet n&e...
AKTUALITET
22 Shtator22:31
“Pinte kafe çdo javë me Dumanin”/ Urdhër-arresti ndaj Vlora Hysenit, gazetari Qyno: E informonte mbi grupet kriminale, pastaj…
Gazetari Elton Qyno ka komentuar mbrëmjen e sotme në ‘Top Story’ urdhër-arrestin e SPAK për kreun e SHISH, Vlora Hyseni.
Qyno k...
AKTUALITET
22 Shtator22:23
Altin Dumani hetoi edhe ish-shefin e SHISH, Fatos Klosi/ Si përfundoi gjyqi
Altin Dumani, prokuror i SPAK, duket se nuk po përballet për herë të parë me një drejtues të Shërbimit Informativ të...
AKTUALITET
22 Shtator22:19
Gjiri i Lalëzit nën kërcënimin e flakëve, zjarr pranë vilave dhe hoteleve
Një zjarr masiv ka përfshirë mbrëmjen e sotme zonën e Gjirit të Lalëzit.
Flakët janë përhapur duke iu afruar ...
AKTUALITET
22 Shtator22:12
DETAJE/ Vlora Hyseni nuk u ndalua gjatë qëndrimit në Kosovë! Nuk pati direktivë nga Shqipëria për arrestimin e saj
Detaje të reja janë zbardhur këtë mbrëmje pasi Vlora Hyseni u dorëzua tek autoritetet shqiptare në pikën kufitare të...
AKTUALITET
22 Shtator22:10
Gazetarja zbulon detaje nga dosja e Hysenit: Dyshohet për komunikime me Agasin kur ishte në kërkim
Gazetarja Anila Hoxha ka dhënë detaje të reja lidhur me hetimin ndaj ish-drejtoreshës së SHISH, Vlora Hyseni, gjatë një inter...