Në tregun e këmbimit valutor shqiptar, një dollar amerikan do të blihet sot me 80.4 lekë dhe do shitet me 81.4 lekë.
Ndërk...
BOTA
Nga tragjedia e Novi Sadit te rrëzimi i Vuçiçit, si studentët arritën të ndryshojnë historinë politike të Serbisë
PiranjatPërditësimi i fundit 25 Tetor 2026, 23:37
Më 1 nëntor 2024, studentët dolën për të kërkuar drejtësi për 16 njerëz që humbën jetën në Novi Sad. Gati dy vjet më vonë, lëvizja e tyre arriti të ndryshojë raportin e forcave në politikën serbe. Nga rrënojat e një stacioni hekurudhor te dyert e parlamentit në Beograd, studentët përshkuan një rrugë që pak kush mund ta kishte parashikuar. Tani mbetet të shihet nëse ata që arritën të ndryshojnë pushtetin do të arrijnë të ndryshojnë edhe mënyrën se si ushtrohet ai...
Gjithçka nisi me një tragjedi që mori 16 jetë në Novi Sad. Ajo që fillimisht ishte një kërkesë studentore për drejtësi dhe përgjegjësi, u shndërrua në një lëvizje që mbushi rrugët e Serbisë dhe, gati dy vjet më vonë, arriti të mposhtte në zgjedhje Aleksandar Vuçiçin, politikanin që kishte dominuar vendin për më shumë se një dekadë.
Në krye të listës që mundi Aleksandar Vuçiçin nuk qëndron një politikan tradicional, por Ilija Srdanoviç, profesor i kardiologjisë në Novi Sad. Përkrah tij janë emra të njohur për publikun serb: legjenda e basketbollit Dejan Bodiroga, aktori Tihomir Staniç dhe ish-guvernatori i Bankës Kombëtare të Serbisë, Dejan Shoshkiç.
Një profesor, një sportist, një aktor dhe një ekonomist. Njerëz që vijnë nga botë të ndryshme, por që u bashkuan në një projekt politik të lindur jo në zyrat e partive, por në auditorët e universiteteve dhe në rrugët e Serbisë.
Por si arritën studentët dhe njerëzit që ata përzgjodhën të mposhtnin një nga politikanët më jetëgjatë në pushtet në Ballkan, Aleksandar Vuçiçin, i cili ka drejtuar Serbinë si kryeministër ose president që prej vitit 2014?
Për të kuptuar këtë ndryshim, duhet të kthehemi më 1 nëntor 2024.
Atë ditë, shembja e strehës së stacionit hekurudhor në Novi Sad u mori jetën 16 personave. Tragjedia tronditi Serbinë, por ajo që pasoi e shndërroi dhimbjen në zemërim publik. Studentët kërkuan të dinin kush ishte përgjegjës dhe përse një objekt i rindërtuar kishte përfunduar në një katastrofë të tillë.
Kritikët e qeverisë e lidhën ngjarjen me korrupsionin, mungesën e transparencës dhe dyshimet për parregullsi në punimet e rindërtimit. Për studentët, kërkesa ishte e qartë: institucionet duhej të jepnin përgjigje dhe përgjegjësit të përballeshin me drejtësinë.
Protestat nisën në universitete, por shpejt u përhapën në të gjithë vendin. Studentëve iu bashkuan fermerë, aktorë, profesorë, përfaqësues të sistemit të drejtësisë dhe mijëra qytetarë që kërkonin ndryshim.
Në mars 2025, rrugët e Beogradit u mbushën nga një prej protestave më të mëdha që kishte parë kryeqyteti serb. Ajo që kishte nisur si revoltë kundër mungesës së përgjegjësisë për një tragjedi, tashmë ishte kthyer në një lëvizje të gjerë kundër mënyrës se si qeverisej Serbia.
Por studentët bënë diçka që i dalloi nga opozita tradicionale: nuk zgjodhën një lider.
Nuk kishte një figurë të vetme që fliste në emër të të gjithëve, as një kryetar që merrte vendimet. Studentët organizoheshin përmes asambleve universitare, diskutonin dhe vendosnin së bashku. Përballë një pushteti të përqendruar prej vitesh rreth figurës së Vuçiçit, ata ndërtuan një lëvizje që nuk varej nga një individ.
Kur vendosën të hynin në zgjedhje, studentët ndërmorën një tjetër hap të pazakontë. Në vend që të kandidonin vetë, përzgjodhën personalitete nga fusha të ndryshme, njerëz që gëzonin njohje publike dhe që mund të përfaqësonin kërkesat e lëvizjes.
Kështu lindi Lista Studentore, e cila bashkoi emra të njohur të akademisë, sportit, kulturës dhe ekonomisë.
Edhe programi politik u ndërtua mbi kërkesat që i kishin nxjerrë studentët në rrugë. Në 11 pika, ata kërkuan luftë kundër korrupsionit, përgjegjësi për shkeljet e ligjit, krijimin e një njësie të posaçme policore për arrestimin e personave përgjegjës, largimin e zyrtarëve të përfshirë në abuzime ndaj protestuesve dhe ndryshime në drejtimin e mediave publike dhe ndërmarrjeve shtetërore.
Një tjetër vendim i rëndësishëm ishte distancimi nga partitë tradicionale opozitare. Studentët nuk pranuan të shkriheshin në koalicione me to, ndërsa disa parti opozitare vendosën të tërhiqeshin nga gara për t'i mbështetur. Në këtë mënyrë, lëvizja arriti të paraqitej si një alternativë e re politike, pa trashëguar drejtpërdrejt përplasjet dhe rivalitetet e opozitës së vjetër. Dhe më 25 tetor 2026, pas gati dy vitesh protestash, erdhi përballja në kutitë e votimit.
Tani sipas rezultateve paraprake, Lista Studentore siguroi 51.47 për qind të votave, ndërsa lista e Aleksandar Vuçiçit mori 40.42 për qind.
Vetë Vuçiç doli përpara publikut dhe pranoi humbjen. Sipas vlerësimeve që ai paraqiti, studentët pritet të sigurojnë nga 135 deri në 140 mandate në parlamentin me 250 deputetë, duke marrë shumicën e nevojshme për të qeverisur.
Në selinë e Listës Studentore shpërthyen festimet. Kandidatët dhe mbështetësit kënduan së bashku “Srbija se budi”, “Serbia po zgjohet”, një këngë që për ta simbolizonte fundin e një beteje të gjatë politike.
Për Aleksandar Vuçiçin, i cili kishte ndërtuar pushtetin e tij për më shumë se një dekadë, rezultati përfaqëson një humbje të rëndësishme politike. Për studentët, ishte përfundimi i një rrugëtimi që kishte nisur me protesta, bllokime universitetesh dhe kërkesa për drejtësi.
Por historia ka edhe një tjetër dimension. Studentët nuk arritën ta sfidonin pushtetin përmes një partie të krijuar sipas modelit tradicional. Ata e ndërtuan mbështetjen duke u nisur nga një tragjedi konkrete dhe duke e kthyer kërkesën për përgjegjësi në një çështje kombëtare. Tani, njerëzit që deri dje kërkonin përgjigje nga institucionet do të kenë mundësinë të drejtojnë pikërisht ato institucione. Dhe kjo është ndoshta prova më e vështirë që i pret.
Sepse një gjë është të bashkosh qytetarët kundër korrupsionit dhe abuzimit me pushtetin, dhe një tjetër është të ndërtosh një qeverisje që u përgjigjet pritshmërive të tyre.
Më 1 nëntor 2024, studentët dolën për të kërkuar drejtësi për 16 njerëz që humbën jetën në Novi Sad. Gati dy vjet më vonë, lëvizja e tyre arriti të ndryshojë raportin e forcave në politikën serbe. Nga rrënojat e një stacioni hekurudhor te dyert e parlamentit në Beograd, studentët përshkuan një rrugë që pak kush mund ta kishte parashikuar. Tani mbetet të shihet nëse ata që arritën të ndryshojnë pushtetin do të arrijnë të ndryshojnë edhe mënyrën se si ushtrohet ai.
