Nga Reaganizmi te radikalizmi/ Si e djathta “woke” e rrëzoi Partinë Republikane

Humbja e rëndë e Partisë Republikane (GOP) në zgjedhjet e mesmandatit të vitit 2026, që solli kontrollin e demokratëve mbi Dhomën e Përfaqësuesve dhe Senatin, nuk është një zhvillim politik i izoluar. Ajo është pasojë e zgjedhjeve politike dhe ideologjike të udhëheqjes së partisë, e cila është larguar nga parimet tradicionale të Ronald Reaganit dhe familjes Bush, duke përqafuar proteksionizmin, izolacionizmin, nacionalizmin përjashtues dhe filozofi të tjera që bien ndesh me liberalizmin klasik dhe konservatorizmin tradicional.

Ky ndryshim ka qenë aq i thellë, sa strategu veteran republikan Karl Rove deklaroi publikisht se partia e tij kishte rënë nën kontrollin e nazistëve dhe se ai do të votonte për demokratët në këto zgjedhje. Edhe familja me ndikim politik Bush në Teksas mbështeti publikisht demokratin James Talarico përballë republikanit Ken Paxton, duke shprehur shqetësime për kandidaturën e këtij të fundit.

Rezultatet kanë qenë historike. James Talarico u bë demokrati i parë që fiton një mandat në Senat nga Teksasi që prej vitit 1988, ndërsa Gina Hinojosa u bë demokratja e parë që fiton postin e guvernatores së këtij shteti që prej vitit 1990. Kansasi zgjodhi senatorin e parë demokrat që nga viti 1932. Në Ohajo, Amy Acton u bë gruaja e parë që fiton postin e guvernatores, duke mundur Vivek Ramaswamy.

Këto nuk janë rezultate që republikanët duhet t'i prisnin në shtete ku partia kishte fituar vetëm dy vjet më parë.

Kalimi i Partisë Republikane nga liberalizmi klasik drejt konservatorizmit nacional lidhet me forcimin e fraksionit të së djathtës alternative, të njohur edhe si e djathta “woke”. Ndikimi në rritje i këtij krahu, përmes politikave të bazuara te pakënaqësitë identitare, ndërhyrjes së shtetit në ekonomi dhe qëndrimeve radikale kundër emigracionit, ka dobësuar konservatorizmin tradicional dhe ka kontribuar në humbjet elektorale të republikanëve.

Politikat identitare larguan votuesit e moderuar 
Së pari, përqafimi i politikave që ushqehen nga pakënaqësitë shoqërore dhe identitare i ka kushtuar Partisë Republikane mbështetjen e republikanëve të moderuar dhe votuesve të zonave periferike.

E djathta “woke” ka sjellë brenda Partisë Republikane pikërisht politikat identitare që dikur i dënonte te e majta. Kjo qasje ka larguar republikanët e moderuar, votuesit e pavarur dhe banorët e periferive, të cilët nuk kanë durim për provat e vazhdueshme të besnikërisë ideologjike dhe përplasjet e pandërprera kulturore.

Në zonat periferike ku garat për Dhomën e Përfaqësuesve ishin të ngushta, politikat ekstremiste dobësuan mbështetjen republikane mes votuesve të moderuar.

Teksasi ofron një shembull veçanërisht domethënës. Ken Paxton humbi përballë James Talaricos në një shtet që nuk kishte zgjedhur senator demokrat për gati katër dekada. Po kështu, fitorja e Annie Andrews në Karolinën e Jugut tregoi se edhe bastionet tradicionale republikane nuk ishin të paprekshme nga përparimi i demokratëve.

Proteksionizmi dhe ndërhyrja shtetërore në ekonomi

Së dyti, politikat që favorizojnë ndërhyrjen e shtetit në ekonomi, dikur të kufizuara në skajet e Partisë Republikane, tashmë janë bërë pjesë e orientimit të saj kryesor. Ato jo vetëm kanë larguar shumë votues, por kanë shkaktuar edhe një sërë dështimesh politike që u kushtuan republikanëve mandate në këto zgjedhje.

Vendosja e tarifave të përgjithshme doganore, në kundërshtim me parimin e tregtisë së lirë që republikanët mbështesnin tradicionalisht, ka rritur çmimet për të gjithë konsumatorët. Rezulton se proteksionizmi nuk e bën jetesën më të përballueshme.

Pakënaqësia ekonomike rrezikoi mbështetjen republikane edhe në garat për Senatin në Ohajo, Ajova, Kansas dhe Teksas.

Fitorja e Sherrod Brown në Ohajo dhe përparimi historik i demokratëve në Kansas janë veçanërisht domethënëse. Në Ajova, tarifat doganore dhe pasojat e tyre për fermerët u shndërruan në një çështje të rëndësishme të garës ndërmjet Josh Turek dhe Ashley Hinson.

Politikat radikale kundër emigracionit larguan votuesit

Së treti, qëndrimet radikale kundër emigracionit larguan nga Partia Republikane grupe të rëndësishme votuesish, përfshirë votuesit me origjinë hispanike që kishin mbështetur republikanët në vitin 2024.

E djathta “woke” gjithnjë e më shumë nuk arrin të bëjë dallimin ndërmjet emigracionit të paligjshëm dhe atij të ligjshëm.

Mbështetja për sigurinë kufitare është një çështje. Trajtimi i emigrantëve të ligjshëm, punonjësve të huaj të kualifikuar dhe studentëve ndërkombëtarë si kërcënim për vendin është diçka krejt tjetër.

Dëbimet masive dhe kufizimet në rritje ndaj emigracionit të ligjshëm sjellin pasoja që shkojnë përtej vetë emigrantëve. Bizneset amerikane mbështeten te punonjësit e huaj, universitetet tërheqin studentë ndërkombëtarë dhe disa prej kompanive më të suksesshme të vendit janë themeluar nga emigrantë.

E djathta “woke” u kushtoi republikanëve shumicën

Partia Republikane nuk mund t'ia atribuojë të gjithë humbjen dinamikës së zakonshme të zgjedhjeve të mesmandatit.

Politikat e bazuara te pakënaqësitë identitare i kushtuan mbështetjen e republikanëve të moderuar dhe votuesve të pavarur. Proteksionizmi e bëri jetesën më të shtrenjtë, ndërsa qëndrimet radikale kundër emigracionit larguan votues që kishin mbështetur republikanët vetëm dy vjet më parë.