‘Sektori energjitik në krizë’, Hoti: Buxheti 2027 të financojë reformat, jo vetëm shpenzimet

Projektbuxheti 2027 dhe Paketa Fiskale duhet të financojnë reforma konkrete në sektorin energjetik, në përputhje me kërkesat e integrimit europian.

Deputeti i PD, Kliti Hotikërkon nga Qeveria transparencë mbi fondet për sigurinë energjetike, modernizimin e rrjetit, zhvillimin e energjisë së rinovueshme, konkurrencën në treg dhe mbrojtjen e familjeve në nevojë.

Gjithashtu, Partia Demokratike do propozojë amendamente për Buxhetin 2027, që synojnë, rritjen e eficiencës, integrimin e tregut dhe kontrollin e detyrimeve financiare të ndërmarrjeve publike.

Deklarata

Të nderuar qytetarë,

Projektbuxheti i vitit 2027 dhe Paketa Fiskale që e shoqëron duhet të kishin një objektiv të qartë: përshpejtimin e integrimit europian të Shqipërisë dhe përmirësimin e jetës së qytetarëve.

Por kur analizojmë sektorin energjetik, lind një pyetje themelore: A po financon Qeveria reformat që kërkon Bashkimi Europian, apo po vazhdon të financojë një model energjetik që mbështetet te ndërhyrjet shtetërore, mungesa e konkurrencës dhe vendimmarrja jotransparente?

Raporti i Progresit i Komisionit Europian për vitin 2026 duhet të shërbejë si pikënisje. Qeveria duhet të tregojë në cilat programe dhe me sa fonde po financon përmbushjen e detyrimeve të integrimit.

1. Shqipëria nuk mund të vazhdojë të jetë peng i reshjeve të shiut

Pas dekadash investimesh në energji, siguria e furnizimit mbetet e ndjeshme ndaj kushteve hidrike. Kur reshjet pakësohen, rritet ekspozimi ndaj importeve dhe çmimeve ndërkombëtare.

Ku është programi i financuar për ruajtjen e energjisë? Ku janë investimet për integrimin e energjisë diellore dhe të erës në sistem? Qeveria duhet të paraqesë rezultate të matshme, jo vetëm lista projektesh.

2. Liberalizim në letër, konkurrencë që duhet provuar në praktikë

Liberalizimi nuk është sukses vetëm sepse një biznes del nga tregu i rregulluar. Suksesi matet me konkurrencën reale, mundësinë e zgjedhjes dhe çmimet që paguajnë bizneset.

Kërkojmë të publikohet sa biznese kanë kaluar në tregun e lirë, sa furnizues konkurrues kanë në dispozicion dhe si ka ndryshuar kostoja e energjisë për ta.

3. Energjia e rinovueshme nuk mund të zhvillohet pa rrjet modern

Ndërtimi i centraleve të reja nuk mjafton nëse rrjeti i transmetimit dhe shpërndarjes nuk mund ta përballojë prodhimin.

Sa fonde do të investohen në modernizimin e rrjetit, balancimin dhe ruajtjen e energjisë? Sa do të ulen humbjet dhe ndërprerjet e furnizimit gjatë vitit 2027? Pa këta tregues, qytetarët nuk mund të gjykojnë nëse investimet po japin rezultat.

4. Kush paguan për problemet financiare të sektorit energjetik?

KESH, OSHEE dhe OST administrojnë asete dhe angazhime financiare strategjike. Qytetarët kanë të drejtë të dinë sa janë detyrimet, huamarrja, garancitë shtetërore dhe rreziqet që mund të rëndojnë mbi buxhetin publik.

Kërkojmë që këto të dhëna të paraqiten në Kuvend së bashku me Projektbuxhetin 2027.

5. Paketa Fiskale: A po mbështetet apo po shtrenjtohet tranzicioni energjetik?

Çdo ndryshim i TVSH-së apo i taksave që prek investimet dhe koston e jetesës duhet të shoqërohet me analizë të ndikimit.

Qeveria duhet të shpjegojë nëse politikat fiskale po nxisin investimet në eficiencë energjetike dhe panele diellore. Nuk mund të flasim për tranzicion të gjelbër pa një politikë që e bën atë ekonomikisht të përballueshëm.

6. Familjet në nevojë nuk mund të lihen jashtë reformës energjetike

Integrimi në tregun europian nuk duhet të realizohet në kurriz të familjeve me të ardhura të ulëta. Buxheti 2027 duhet të identifikojë fondet për konsumatorët vulnerabël, izolimin termik të banesave dhe ndihmën e synuar për pagesën e energjisë.

Mbrojtja sociale duhet të ketë fond, përfitues, kritere dhe rezultate të matshme.

7. Pesë amendamente që kërkojmë për Buxhetin 2027

Për këto arsye propozojmë pesë ndërhyrje konkrete gjatë shqyrtimit parlamentar:

Amendamenti i parë – Siguria energjetike. Program për diversifikimin e burimeve dhe uljen e ekspozimit ndaj importeve.

Amendamenti i dytë – Modernizimi i rrjetit. Investime në transmetim, shpërndarje dhe digjitalizim, të lidhura me uljen e humbjeve.

Amendamenti i tretë – Eficienca energjetike. Fond për eficiencën e ndërtesave publike dhe banesave të familjeve në nevojë.

Amendamenti i katërt – Konkurrenca dhe integrimi i tregut. Financim për funksionimin konkurrues të tregut dhe integrimin me tregjet europiane.

Amendamenti i pestë – Transparenca financiare. Raportim periodik në Kuvend për investimet, huamarrjen, garancitë dhe rreziqet fiskale të ndërmarrjeve energjetike.

Këto amendamente duhet të shoqërohen me burime financimi, afate dhe tregues performance.

Përfundim

Të nderuar qytetarë,

Shqipëria nuk mund ta ndërtojë të ardhmen e saj energjetike vetëm mbi premtime për centrale të reja. Ne kemi nevojë për siguri furnizimi, çmime konkurruese, mbrojtje të konsumatorëve dhe ndërmarrje publike të përgjegjshme.

Prandaj sot i kërkojmë Qeverisë tri përgjigje të thjeshta:

Së pari: Sa para konkrete parashikon Buxheti 2027 për përmbushjen e rekomandimeve të Komisionit Europian në sektorin energjetik?

Së dyti: Çfarë përfitimi të matshëm do të kenë qytetarët dhe bizneset nga këto shpenzime?

Së treti: Kush mban përgjegjësi nëse objektivat nuk realizohen?

Pa përgjigje për këto pyetje, integrimi europian rrezikon të mbetet një deklaratë politike dhe jo një program konkret reformash.

Ne kërkojmë një buxhet që financon reformat, jo vetëm shpenzimet; një treg energjetik që krijon konkurrencë, jo vetëm ndryshim tarifash; dhe një politikë energjetike që mbron interesin publik, jo vetëm justifikon investimet.

Faleminderit.