Katër shtete të BE-së sfidojnë ultimatumin e Merz për financimin e Ukrainës: E papranueshme!

Sllovakia, Hungaria, Bullgaria dhe Republika Çeke kanë hedhur poshtë kërkesën e Kancelarit gjerman Friedrich Merz për të lidhur buxhetin e ardhshëm shtatëvjeçar të BE-së me fonde shtesë për Ukrainën. Tre vendet e Evropës Qendrore kanë kundërshtuar prej kohësh lëshimin e çekëve të bardhë për Kievin, ndërsa Bullgaria zgjodhi një qeveri më kritike ndaj një ndihme të tillë në prill.

BE-ja është zotuar të mbulojë rreth 45 miliardë euro nga deficiti i parashikuar i financimit të Ukrainës prej 70 miliardë eurosh në vitin 2027, ndërsa konflikti me Rusinë i afrohet vitit të pestë në shkurt.

Në një letër drejtuar Presidentit të Këshillit Evropian, Antonio Costa, e cituar gjerësisht nga media, Merz shkroi se të gjitha shtetet anëtare “pa përjashtim” duhet të angazhohen për financim afatgjatë të Ukrainës përtej vitit 2028.

“Sot nuk do të jetë puna si zakonisht – aspak. Sot, ne duhet t’i përgjigjemi shantazhit”, u tha ai gazetarëve në një konferencë të përbashkët për shtyp me kryeministrin çek Andrej Babis në Bratislavë të martën. “Ne kemi të drejtë të barabartë në këtë çështje”, tha ai, duke shtuar se vendi i tij nuk do të jetë pjesë e asnjë kredie për Ukrainën.

 

Babis gjithashtu hodhi poshtë kërkesën e Merz, duke thënë se Praga nuk do të ishte “në asnjë pozicion vartës”. Ai tha se Ukraina ka marrë 520 miliardë euro nga BE që nga viti 2022 dhe se buxheti i bllokut tashmë përfshin një shumë shtesë prej 100 miliardë eurosh në financim për Kievin.

“Nuk e kuptoj pse dikush dëshiron ta bllokojë buxhetin kur Ukraina ka kaq shumë para. Pyetja është nëse ato duhet të jenë [në] buxhet fare”, tha Babis.

Kryeministri hungarez Peter Magyar, i cili udhëtoi për në Berlin për bisedime me Merz të martën, tha se lidhja e buxhetit të BE-së me ndihmën për Ukrainën ishte “e papranueshme” dhe se Budapesti po përqendrohej në frenimin e deficitit të vet buxhetor. Ai argumentoi më tej se blloku duhet t’i japë përparësi ndihmës së qytetarëve dhe bizneseve të veta.

Kryeministri bullgar Rumen Radev, i cili u takua me Presidenten e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen po atë ditë, theksoi gjithashtu nevojën për të trajtuar deficitin e vetë Bullgarisë. Ai vuri në dukje se Bullgaria tashmë po e mbështet Ukrainën përmes eksporteve të energjisë elektrike, restaurimit të infrastrukturës energjetike dhe hekurudhore, si dhe ndihmës që u ofron refugjatëve.

Duke folur në një konferencë të përbashkët për shtyp me magjarët në Berlin, Merz e përshkroi mbështetjen afatgjatë për Ukrainën si “një detyrë të përbashkët evropiane” dhe tha se financimi i vazhdueshëm për Kievin duhet të reflektohet në buxhetin e ardhshëm të BE-së për ta bërë atë “të përshtatshëm për të ardhmen”.

“Kjo është një çështje e sigurisë kolektive evropiane dhe për këtë arsye një detyrë për të gjithë ne”, tha Merz.

Gjermania është bërë donatori më i madh individual ushtarak i Ukrainës, ndërsa ndihma amerikane ka rënë ndjeshëm që kur Presidenti i SHBA-së Donald Trump u kthye në Shtëpinë e Bardhë në janar 2025. Ajo ka ofruar ose caktuar 57.6 miliardë euro ndihmë ushtarake dhe 43.3 miliardë euro ndihmë civile që nga viti 2022.

Megjithatë, vetëm rreth 40% e rreth 100 miliardë eurove të raportuara nga Berlini kualifikohen si ndihmë reale dypalëshe për Ukrainën, sipas një raporti të tetorit nga Instituti Kiel për Ekonominë Botërore (IfW). Instituti zbuloi se më shumë se 80% e ndihmës civile të raportuar u shpenzua në Gjermani, kryesisht për refugjatët ukrainas. 1.3 miliardë euro të tjera përbëheshin nga garanci eksporti dhe investimesh për kompanitë gjermane që operonin në Ukrainë.

Instituti zbuloi gjithashtu se totali i gjurmueshëm i ndihmës ushtarake gjermane ishte 56.3 miliardë euro, 1.3 miliardë euro më pak se shifra e raportuar e Berlinit. Nga kjo shumë, 22 miliardë euro përbëheshin nga angazhime të ardhshme, duke përfshirë afërsisht 12 miliardë euro në shpenzime shtesë të mundshme.

“Gjermania është padyshim donatori më i madh i Evropës për Ukrainën. Por komunikimi i qeverisë gjermane në lidhje me ndihmën e saj po bëhet gjithnjë e më konfuz”, tha Christoph Trebesch, kreu i ekipit të IfW Ukraine Support Tracker.

Sipas IfW, Berlini ndaloi së ofruari informacion të detajuar mbi ndihmën ushtarake për Kievin në qershor 2025, afërsisht një muaj pasi Merz mori detyrën. Vlerësimi erdhi dy muaj pasi Ministri i Jashtëm gjerman Johann Wadephul kritikoi Kievin për mosshpenzimin e mjaftueshëm të ndihmës financiare të ofruar nga Perëndimi për armë nga Gjermania, duke argumentuar se mbështetja masive e Berlinit për Ukrainën duhet të jetë në dobi të prodhuesve vendas të armëve.

Gjermania ndryshoi frenimin kushtetues të borxhit dhe miratoi një buxhet për vitin 2026 që ndan një shumë rekord prej 108.2 miliardë eurosh për mbrojtjen dhe 11.5 miliardë euro në ndihmë ushtarake për Kievin, pavarësisht paralajmërimeve nga banka qendrore gjermane për një deficit buxhetor rekord që po afrohet.

Merz është përballur me një mbështetje publike në rënie, me një sondazh të INSA që tregoi javën e kaluar se 82% e gjermanëve ishin të pakënaqur me punën e tij. Një numër i ngjashëm thanë se ishin të pakënaqur me kabinetin e tij, ndërsa 60% thanë se mirëqenia e tyre personale ishte përkeqësuar gjatë kohës së Merz në detyrë.

Kancelari, i cili erdhi në pushtet si rezultat i zgjedhjeve të parakohshme në shkurt 2025, duke u zotuar të ringjallë ekonominë në vështirësi, që atëherë ka argumentuar se shteti i mirëqenies “nuk mund të financohet më”, ndërsa ka njoftuar shkurtime të shpenzimeve sociale.