Ato që ishin planifikuar si pushime familjare për vëlla e motër, bashkë me partnerët e tyre, shqiptarë që jetonin në...
BOTA
“Pluhuri i majmunit”/ Substanca sintetike shkatërruese që “përshpejton trurin”
PiranjatPërditësimi i fundit 27 Shtator 2026, 19:18
Monkey Dust, dhe më saktësisht MDPHP, është përmendur në një nga ngjarjet kriminale më shqetësuese të javëve të fundit: rasti i Fabio Colapietro, 39-vjeçarit që u vra dhe u copëtua pas një feste që kishte nisur më 20 shtator në një apartament në Torino.
Sipas asaj që një prej personave nën hetim u ka deklaruar hetuesve, për disa ditë në grup janë konsumuar substanca të ndryshme: crack, LSD, kërpudha halucinante, kanabis, alkool dhe MDPHP.
Tani u takon hetuesve të përcaktojnë me saktësi se çfarë ka ndodhur dhe çfarë roli ka pasur secila prej substancave. Por rasti ka rikthyer vëmendjen te një drogë sintetike relativisht pak e njohur për publikun e gjerë, e cila prej kohësh është monitoruar nga autoritetet shëndetësore për shkak të efekteve të saj halucinogjene dhe jo vetëm: e ashtuquajtura “pluhuri i majmunit” (Monkey Dust).
Çfarë është në të vërtetë pluhuri i majmunit?
Keqkuptimi i parë që duhet sqaruar lidhet pikërisht me emrin. Monkey Dust, e quajtur edhe “pluhuri i majmunit”, nuk i referohet domosdoshmërisht një molekule të vetme. Është një term i përdorur në rrugë për produkte që mund të përmbajnë katinone të ndryshme sintetike, veçanërisht MDPHP, por edhe substanca të tjera.
Analizat e kryera mbi mostra produktesh të shitura si Monkey Dust kanë zbuluar gjithashtu α-PiHP dhe α-PHP, si dhe kafeinë dhe, në disa raste, droga të tjera.
MDPHP, shkurtim i methylenedioxy-α-pyrrolidinohexiophenone, i përket familjes së katinoneve sintetike, substanca të prodhuara në laborator që imitojnë efektet e stimuluesve si kokaina, amfetaminat ose MDMA-ja. Ato janë droga relativisht të reja në tregun e paligjshëm. Katinonet sintetike nisën të përhapen në Evropë kryesisht gjatë viteve 2000, ndërsa tregu i paligjshëm ka vazhduar të ndryshojë formulat dhe molekulat për të prodhuar substanca të reja psikoaktive.
Një drogë që “përshpejton trurin”
MDPHP është një stimulues i sistemit nervor qendror. Problemi është se nuk shkakton thjesht eufori ose rritje të energjisë.
Në rastet e intoksikimit të përshkruara në literaturën mjekësore janë vërejtur takikardi, tension shumë i lartë i gjakut, dhimbje gjoksi, agjitacion, paranojë, halucinacione, konfuzion, delir dhe sjellje agresive.
Janë vërejtur gjithashtu konvulsione, koma, hipertermi dhe rabdomiolizë, pra një dëmtim i rëndë i indit muskulor që mund të dëmtojë veshkat.
Kështu, truri mund të kalojë shpejt nga një gjendje stimulimi në një çrregullim të thellë të perceptimit dhe sjelljes.
Dhe pikërisht ky është një nga aspektet më të rrezikshme: nuk ekziston një reagim i vetëm dhe i parashikueshëm. Produkti i blerë në tregun e zi mund të ketë përqendrime të ndryshme dhe mund të përmbajë edhe substanca të tjera.
Rreziku rritet më tej kur konsumohet së bashku me stimulues të tjerë, alkool ose droga halucinogjene.
Në rastin e Torinos, sipas të dhënave të bëra publike deri tani, nuk bëhej fjalë për konsumimin e MDPHP-së në mënyrë të izoluar, por për një “koktej” substancash të ndryshme, të konsumuar për disa ditë.
Paranoja, halucinacionet, agresiviteti – Efektet psikiatrike janë ndër ato që kanë tërhequr më shumë vëmendjen e specialistëve. Në një seri italiane prej 45 rastesh intoksikimi nga MDPHP, të mbledhura gjatë periudhës 2010–2023, agjitacioni u konstatua në 89,1% të rasteve; sjellje paranojake në 32,6%, halucinacione dëgjimore ose pamore në 28,3%, agresivitet në 21,7% dhe konfuzion në 17,4%. Te disa pacientë u shfaqën gjithashtu deliri dhe sjellje e dhunshme. Këto shifra shpjegojnë pse substanca konsiderohet veçanërisht problematike për sa i përket sjelljes. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se kushdo që e konsumon këtë substancë bëhet automatikisht i dhunshëm: dhuna nuk është një efekt i pashmangshëm i drogës dhe, në rastin e Torinos, dinamika e vrasjes është ende nën hetim.
Alarmi në Itali
Çështja nuk lidhet vetëm me Torinon. Një studim i publikuar në Journal of Analytical Toxicology ka evidentuar rritjen e pranisë së MDPHP në tregun italian të substancave të reja psikoaktive. Sipas të dhënave të Sistemit Kombëtar të Paralajmërimit të Hershëm, sekuestrimet janë rritur gjatë periudhës 2021–2024. Rastet e intoksikimit të lidhura me këtë substancë arritën kulmin në vitin 2023, me 47 raste, duke përfshirë si përdorimin e MDPHP më vete, ashtu edhe rastet kur ajo u zbulua së bashku me droga të tjera; në vitin 2024 u regjistrua një rënie e lehtë. Studimi evidenton gjithashtu dy vdekje të lidhura me MDPHP në Itali.
Ky fenomen duhet parë në kontekstin më të gjerë të substancave të reja psikoaktive, një treg jashtëzakonisht i ndryshueshëm, ku shfaqen vazhdimisht molekula të ndryshme. Në vitin 2024, katinonet sintetike përbënin klasën e dytë më të përfaqësuar ndër substancat e reja psikoaktive. Në Evropë, sekuestrimet e katinoneve sintetike janë rritur ndjeshëm gjatë viteve të fundit.
Pse është kaq e vështirë të identifikohet? – Ekziston edhe një problem praktik: këto substanca mund t’u shpëtojnë testeve të zakonshme të shpejta. MDPHP kërkon teknika të avancuara analitike për t’u identifikuar me siguri. Në një studim të kryer mbi 17 raste intoksikimi të konstatuara në Firence gjatë viteve 2022–2023, substanca u identifikua përmes analizave specifike toksikologjike.
Në shumë prej pacientëve, ajo ishte e pranishme së bashku me droga të tjera, duke e bërë edhe më të vështirë përcaktimin e efekteve të molekulës së vetme. Kjo është një karakteristikë tipike e një tregu të paligjshëm që ecën më shpejt se kontrollet: molekula të reja, emra të rrugës, produkte me përbërje të pasigurt dhe konsumatorë që shpesh nuk e dinë saktësisht se çfarë po marrin.
Nuk është një “drogë feste” si të tjerat – Emri kurioz, forma pluhur dhe mundësia që të shitet së bashku me substanca të tjera mund ta bëjnë të duket si një nga drogat e zakonshme të festave. Por nuk është kështu.
MDPHP mund të prekë njëkohësisht trurin, zemrën, frymëmarrjen dhe muskujt, duke shkaktuar në disa raste gjendje që kërkojnë trajtim në terapi intensive. Pasiguria mbi përbërjen e substancës së blerë në tregun ilegal shton edhe një nivel tjetër rreziku.
Në Torino, deri tani, ngjarja lidhet me një përzierje drogash, ditë të tëra konsumi, alkool, çrregullime psikike dhe një dinamikë vrasjeje që duhet të rindërtohet nga hetuesit. Por MDPHP shoqërohet me një fakt tashmë të dokumentuar: nuk është një drogë e padëmshme dhe as një variant i thjeshtë i substancave që përdoren nëpër diskoteka. Është një stimulues sintetik me rrezik të lartë, pjesë e një tregu të drogave të reja që në Itali po shfaq shenja rritjeje. /PiranjatNews/
