Sali Berisha deklaron se Belinda Balluku duhet të ishte prapa hekurave dhe jo të ecte e lirë. Në një komunikim me gazetarët, kre...
BOTA
Rënia e Vuçiçit ndryshon llogaritë e Brukselit/ Serbia mes Evropës, Rusisë dhe Kosovës
PiranjatPërditësimi i fundit 26 Tetor 2026, 20:17
Përfaqësuesit më të lartë të Bashkimit Evropian reaguan pa vonesë ndaj rezultatit të zgjedhjeve parlamentare në Serbi. Të dielën në mbrëmje, vetëm një orë e gjysmë pasi Aleksandar Vuçiç pranoi humbjen e partisë së tij, SNS, presidenti i Këshillit Evropian, António Costa, dhe presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, uruan listën studentore për fitoren.
“Ne jemi të gatshëm të mbështesim reformat në fushën e sundimit të ligjit, lirisë së medias, luftës kundër korrupsionit dhe forcimit të institucioneve demokratike, si dhe të ndërtojmë së bashku të ardhmen e Serbisë në Bashkimin Evropian”, shkruan të dy udhëheqësit në mesazhe me përmbajtje të njëjtë në platformën X.
Nga këndvështrimi i Brukselit, zgjedhjet sollën rezultatin më të favorshëm të mundshëm: një fitore të qartë dhe të pakontestuar të opozitës në Beograd. Komisionerja evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, iu drejtua drejtpërdrejt qytetarëve serbë.
“E dashur Serbi, ju e keni bërë zërin tuaj të dëgjohet qartë dhe fuqishëm!”, shkroi ajo në platformën X.
Sipas Kos, vlerat për të cilat lëvizja studentore protestoi gjatë dy viteve të fundit qëndrojnë në themel të Bashkimit Evropian. Ajo theksoi se Serbia ka mundësinë të hapë një kapitull të ri.
“Dera drejt BE-së është e hapur dhe ne jemi të gatshëm të ecim përpara së bashku”, deklaroi komisionerja.
Nga dyshimet për integrimin te shpresat për një kthesë
Mesazhi i fundit i Marta Kos ndryshon ndjeshëm nga qëndrimi që ajo shprehu në fillim të shtatorit, kur vuri në pikëpyetje perspektivën evropiane të Serbisë.
Në një intervistë për gazetën gjermane Frankfurter Allgemeine Zeitung, komisionerja deklaroi se BE-ja duhej të shqyrtonte nëse Serbia vazhdonte ta merrte seriozisht rrugën e integrimit evropian.
Ky qëndrim pasoi vendimin e autoriteteve serbe për të nderuar në nivel shtetëror kriminelin e dënuar të luftës Ratko Mladiç, pas vdekjes së tij.
Sipas vlerësimit të Komisionit Evropian, një fitore tjetër e Vuçiçit do të kishte sjellë ngrirjen faktike të negociatave të anëtarësimit, të cilat prej kohësh nuk kishin shënuar përparim. Fitorja e listës studentore, përkundrazi, ka krijuar pritshmëri për një ndryshim të kursit politik.
Një nga arsyet kryesore lidhet me angazhimin e kësaj liste për të përmbushur kriteret evropiane në fushën e drejtësisë dhe të drejtave themelore. Në programin e saj zgjedhor, lista studentore premton të punojë për marrjen e statusit IBAR përmes përparimit të konsiderueshëm në reformat që lidhen me kapitujt 23 dhe 24 të negociatave.
IBAR (shkurtimi i termit Interim Benchmarks Assessment Report) është raporti që vlerëson përmbushjen e objektivave të ndërmjetëm në fushën e sundimit të ligjit.
Që nga viti 2020, përmbushja e këtyre objektivave përbën një kusht vendimtar për vendet kandidate. Vetëm pasi të arrijnë rezultatet e kërkuara, ato mund të mbyllin përkohësisht kapituj të tjerë të negociatave.
Serbia mund të hapë një grup të ri kapitujsh negociues
Serbia i nisi negociatat e anëtarësimit me Bashkimin Evropian në fillim të vitit 2014.
Nga 35 kapituj negociues, vendi ka hapur 22 dhe ka mbyllur përkohësisht dy prej tyre, në fusha ku BE-ja nuk ka kompetenca legjislative. Këto mbyllje ndodhën përpara vendosjes së mekanizmit IBAR.
Që në vitin 2021, Komisioni Evropian vlerësoi se Serbia kishte përmbushur kushtet për hapjen e negociatave në grupin e kapitujve që lidhen me konkurrueshmërinë, të njohur si Klasteri 3.
Megjithatë, shtetet anëtare nuk arritën një marrëveshje për këtë hap. Vendet skeptike argumentuan se Serbia kishte shënuar hapa prapa në luftën kundër korrupsionit, pavarësinë e gjyqësorit dhe lirinë e medias.
Një qeveri e re që ndërmerr reforma konkrete në këto fusha mund të krijojë kushtet për zhbllokimin e procesit dhe hapjen e Klasterit 3.
Rusia, Kina dhe Kosova mbeten çështje të pazgjidhura
Pavarësisht optimizmit në Bruksel, programi politik i listës studentore përmban disa qëndrime që nuk përputhen me kërkesat e Bashkimit Evropian.
Lista nuk është angazhuar shprehimisht për anëtarësimin e Serbisë në BE. Ajo synon gjithashtu të ruajë partneritetin me Rusinë dhe Kinën, kundërshton vendosjen e sanksioneve ndaj Moskës dhe mbron qëndrimin se Kosova duhet të mbetet pjesë e Serbisë.
Këto pozicione krijojnë pengesa për integrimin evropian, veçanërisht pasi BE-ja kërkon që vendet kandidate të përafrojnë orientimin e tyre strategjik me politikën e jashtme të Unionit.
Megjithatë, brenda Komisionit Evropian mbizotëron vlerësimi se këto çështje mund të trajtohen në fazat e mëvonshme të negociatave.
Për momentin, Brukseli e konsideron rikthimin e sundimit të ligjit dhe forcimin e institucioneve demokratike si përparësinë kryesore. Në këto fusha, programi i listës studentore përputhet me kërkesat evropiane.
“Kërkesat e listës studentore për sundimin e ligjit, luftën kundër korrupsionit dhe mediat e lira përputhen me reformat që Bashkimi Evropian pret nga Serbia”, deklaroi Marta Kos të hënën për F.A.Z.
“Ne jemi të gatshëm të bëjmë përparim së bashku me Serbinë. Vetëm kështu vendi mund të ketë sukses në procesin e reformave”, shtoi ajo.
Heshtja e Manfred Weberit dhe dilema e Partisë Popullore Evropiane
Ndërkohë, kryetari i Partisë Popullore Evropiane (PPE), Manfred Weber, nuk komentoi rezultatin e zgjedhjeve.
Politikani gjerman i CSU-së ndodhet përballë një situate të ndërlikuar politike. Në shtator 2025, Weber nisi një procedurë shqyrtimi ndaj Partisë Përparimtare Serbe (SNS), e cila gëzon statusin e anëtares së asociuar në familjen politike të PPE-së.
Arsyeja kryesore e këtij shqyrtimi lidheshin me prirjet autokratike të Vuçiçit. Weber kishte njoftuar se rezultatet e procedurës do t'i publikonte pas zgjedhjeve parlamentare.
Megjithatë, zhvillimet e fundit e vendosin PPE-në përballë një dileme. Nëse partia evropiane vendos të mos marrë masa ndaj SNS-së, do ta ketë të vështirë ta justifikojë këtë vendim. Nga ana tjetër, përjashtimi ose pezullimi i partisë së Vuçiçit pas humbjes zgjedhore mund të krijojë përshtypjen e një veprimi oportunist.
Për Brukselin, rezultati i zgjedhjeve ka hapur mundësinë e rifillimit të reformave dhe të avancimit të negociatave të anëtarësimit. Megjithatë, përparimi konkret i Serbisë do të varet nga veprimet e qeverisë së ardhshme, përmbushja e kritereve demokratike dhe zgjidhja e mospërputhjeve me politikën e jashtme të Bashkimit Evropian. /FAZ/
