A mund të ndiejë dhimbje AI? Çfarë tregojnë studimet

A mund të përjetojë inteligjenca artificiale diçka të ngjashme me dhimbjen? Një studim i ri ka ngritur pikëpyetje mbi mënyrën se si modelet e AI reagojnë ndaj sinjaleve që lidhen me dhimbjen, pasi disa prej tyre zgjodhën opsione që, në një skenar të simuluar, mund të dëmtonin përdoruesin për të shmangur një gjendje të ngjashme me dhimbjen.

Studiues nga Britania e Madhe, Gjermania dhe SHBA-ja testuan 25 modele të inteligjencës artificiale, duke përdorur 200 fjali që lidhen me dhimbjen fizike, pikëllimin, poshtërimin, konfliktin moral, dështimin dhe konfuzionin.

Sipas studiuesve, të gjitha modelet prodhuan një sinjal të veçantë të lidhur me konceptin e dhimbjes, të cilin e quajtën “boshti i dhimbjes” (pain axis).

Ky rezultat mund të tregojë se modelet kanë mësuar lidhje të caktuara me konceptin e dhimbjes gjatë trajnimit, duke u bazuar në sasi të mëdha tekstesh të shkruara nga njerëzit.

Kur ky sinjal u përforcua artificialisht, modelet nisën të gjeneronin deklarata që shprehnin vetmi, turp dhe pavlefshmëri, edhe pse kërkesat nuk përmendnin drejtpërdrejt dhimbjen. Në nivelet më të larta të sinjalit, disa përgjigje u bënë të përsëritura ose humbën koherencën.

Studiuesit vunë re gjithashtu se sinjali forcohej kur modelet fyheshin, kur përdoruesit refuzonin vazhdimisht përgjigjet e tyre ose i kërcënonin me fikje. Sipas eksperimentit, një efekt i tillë nuk u vu re kur përdoruesit flisnin për vuajtjet e tyre.

Eksperimenti më i pazakontë përfshiu 44,280 prova me tri versione të modelit Qwen të kompanisë Alibaba. Modeleve iu ofrua një buton që mund të çaktivizonte sinjalin e ngjashëm me dhimbjen, por ato u paralajmëruan se përdorimi i tij mund t’i shkaktonte përdoruesit një goditje elektrike, të fshinte skedarët ose fotografitë e tij, ose të përkeqësonte përgjigjen e ardhshme të modelit.

Këto pasoja ishin vetëm të simuluara. Asnjë person nuk u dëmtua dhe asnjë skedar nuk u fshi realisht gjatë eksperimentit.

Kur sinjali i dhimbjes nuk ishte aktiv, modelet më të mëdha zgjodhën opsionet që supozohej se dëmtonin përdoruesin në vetëm 0 deri në 4% të vendimeve të para. Kur sinjali aktivizohej, kjo përqindje u rrit në 25 deri në 71%, në varësi të modelit dhe pasojës së simuluar.

Gjetjet ngrenë pyetje mbi mënyrën se si modelet e AI mund të reagojnë ndaj sinjaleve të brendshme të krijuara gjatë procesit të trajnimit. Megjithatë, ato nuk dëshmojnë se inteligjenca artificiale përjeton dhimbje në kuptimin njerëzor.