U arrestua dhe qëllua me kallashnikov në moshën 16-vjeçare, historia e Gjergj Hanit dhe dy dënimeve në komunizëm

Një fytyrë adoleshenti në një fotografi bardhezi, përballë aparatit fotografik, paçka se pas saj fshihet një histori që nis shumë më herët se vitet e burgut. Është Gjergj Tomor Hani, i fotografuar pas arrestimit të tij të parë, në moshën vetëm 16-vjeçare, pasi tentoi të arratisej nga Shqipëria komuniste.

Një përpjekje për të lënë pas kufijtë e një vendi që nuk e lejonte të largohej, e cila do t’i kushtonte dy dënime politike dhe vite të tëra heqje lirie.

Më 27 maj 1985, rreth orës 23:30, Hani tentoi të kalonte kufirin përmes liqenit të Pogradecit, në zonën e Linit. Por lëvizjet e tij u diktuan nga ndriçimi i postës kufitare. Forcat kufitare hapën zjarr me kallashnikov dhe i riu, pasi arriti t’i mbijetonte të shtënave, u dorëzua për të shmangur rrezikun e vrasjes.

Ajo që pasoi ishte një proces gjyqësor ndaj një 16-vjeçari, i cili nuk kishte arritur të largohej nga vendi. Gjykimi u zhvillua përpara kolektivit të shkollës “Naim Frashëri”, ndërsa ndaj tij u ngrit akuza për tradhti ndaj atdheut, në bazë të nenit 47/gj të Kodit Penal, së bashku me dispozita të tjera.

Më 17 korrik 1985, Gjykata e Rrethit Durrës, me vendimin nr. 77, e shpalli fajtor dhe e dënoi me pesë vjet heqje lirie. Adoleshenti përfundoi në repartin nr. 311, në burgun e Qafë Barit, ku u detyrua të punonte në minierë, në kushte të rënda dhe pavarësisht moshës së tij të mitur.

Një amnisti e përgjithshme i solli lirimin më 13 janar 1986. Por dalja nga burgu nuk shënoi fundin e përndjekjes. Më 24 korrik 1987, Hani u arrestua sërish në Durrës. Këtë herë, sipas dokumenteve të publikuara nga Kastriot Dervishi, ai nuk kishte ndërmarrë asnjë përpjekje tjetër për arratisje.

Megjithatë, mekanizmi i drejtësisë së regjimit u vu sërish në lëvizje ndaj tij. Me vendimin nr. 16, datë 11 nëntor 1987, Gjykata e Rrethit Durrës e shpalli fajtor në bazë të nenit 47/gj të Kodit Penal dhe e dënoi me 11 vjet të tjera heqje lirie.

Edhe këtë herë, destinacioni i tij ishte Qafë Bari. Hani qëndroi në burg deri më 6 shkurt 1991, kur u lirua përmes një amnistie të përgjithshme. Një muaj më vonë, emigroi në Itali.

Gjergj Tomor Hani lindi më 13 maj 1969 dhe u nda nga jeta më 12 nëntor 2026, në moshën 57-vjeçare. Fotografia e tij pas arrestimit të parë, kur ishte ende një 16-vjeçar, mbetet sot një dokument domethënës i një kohe kur edhe dëshira për t’u larguar nga vendi mund të shndërrohej në një akuzë të rëndë penale.

Historia e tij nuk është vetëm ajo e një tentative të dështuar arratisjeje, por edhe e një të riu që u përball dy herë me burgun politik, përpara se të gjente mundësinë për të lënë përfundimisht Shqipërinë.