Alarmante! Një grua vritet nga partneri ose familjari çdo 10 minuta, 50 mijë viktima në 2024

Të paktën 50 mijë gra dhe vajza u vranë nga partnerët ose të afërmit e tyre gjatë vitit 2024, që do të thotë se në botë një grua ose vajzë humbiste jetën si pasojë e një vrasjeje të tillë, mesatarisht, çdo 10 minuta. Të dhënat janë pjesë e raportit më të fundit global të Organizatës së Kombeve të Bashkuara, të publikuar në nëntor 2025 nga UN Women dhe Zyra e OKB-së për Drogën dhe Krimin (UNODC). Sipas raportit, shifrat tregojnë se fenomeni i femicideve vijon të mbetet i përhapur në të gjithë botën dhe nuk ka shenja të një përmirësimi të ndjeshëm. Në total, rreth 83 mijë gra dhe vajza u vranë qëllimisht në mbarë botën gjatë vitit 2024. Rreth 60% e tyre, ose afërsisht 50 mijë viktima, u vranë nga partneri intim ose nga një anëtar i familjes.

Kjo do të thotë se rreth 137 gra dhe vajza vriteshin çdo ditë, ose afërsisht një viktimë çdo dhjetë minuta. Numri i viktimave të regjistruara në vitin 2024 është më i ulët se ai i vitit 2023, kur u raportuan rreth 51.100 gra dhe vajza të vrara nga partnerët ose familjarët. Megjithatë, OKB-ja thekson se kjo diferencë nuk mund të interpretohet si një rënie reale e fenomenit. Ndryshimi lidhet në masë të madhe me disponueshmërinë e të dhënave dhe mënyrën e ndryshme se si shtetet regjistrojnë dhe raportojnë rastet. Raporti nënvizon se vrasjet e grave dhe vajzave vazhdojnë t’u marrin jetën dhjetëra mijëra viktimave çdo vit, pa pasur prova të qarta për një përmirësim të qëndrueshëm.

Një tjetër element i theksuar në raport është fakti se shtëpia vazhdon të jetë një nga vendet më të rrezikshme për gratë dhe vajzat që rrezikojnë të bien viktima të vrasjeve. Edhe pse gratë përbënin rreth 20% të viktimave të vrasjeve të qëllimshme në botë gjatë vitit 2024, rreth 60% e grave të vrara humbën jetën në një ambient privat. Në rastin e burrave, përqindja e viktimave të vrara në ambiente private ishte dukshëm më e ulët. OKB-ja thekson gjithashtu se asnjë rajon i botës nuk mbetet i paprekur nga fenomeni. Afrika regjistroi sërish numrin më të lartë të grave dhe vajzave të vrara nga partnerët ose anëtarët e familjes.

Sipas ekspertëve të UN Women, femicidet nuk ndodhin gjithmonë si ngjarje të izoluara, por mund të jenë kulmi i një cikli të gjatë dhune. Sarah Hendrix, drejtoreshë e departamentit të politikave të UN Women, ka theksuar se këto vrasje mund të paraprihen nga forma të tjera dhune, përfshirë kontrollin e detyruar, kërcënimet dhe ngacmimet, edhe në hapësirën digjitale. Raporti paralajmëron se zhvillimi i teknologjive të reja mund të krijojë edhe forma të reja të dhunës ndaj grave. Në këtë kategori përfshihen publikimi i imazheve dhe të dhënave personale pa pëlqim, si dhe përdorimi i inteligjencës artificiale për krijimin dhe shpërndarjen e videove të manipuluara, të njohura si “deepfake”.

Ekspertët paralajmërojnë se dhuna në internet nuk mbetet domosdoshmërisht vetëm në hapësirën virtuale. Në disa raste ajo mund të përshkallëzohet në dhunë fizike jashtë internetit dhe, në situatat më ekstreme, të çojë edhe në vrasjen e grave. Të dhënat për vitin 2024 mbeten aktualisht të dhënat më të fundit globale dhe të krahasueshme ndërkombëtarisht të publikuara nga OKB-ja për vrasjet e grave dhe vajzave nga partnerët intimë ose anëtarët e familjes.