Editorial Emisione Investigime Aktualitet Sociale Politikë Kosova Bota Showbiz Lifestyle Sport
TË FUNDIT
Tensione në protestë! Policia shtyn qytetarët te Kryeministria. Efektivët shoqërojnë disa zonja, ndërhyjnë ... Berisha: Mesazhi më i rëndësishëm i uraganit popullor në shesh ishte bashkimi kundër këtij regjimi “Shqiptarët më kanë motivuar”, Vishkulli kthehet nga Italia në Tiranë: S’jam penduar që mora pjesë në prote... Alarm për ndotjen në Laprakë/ Banorët denoncojnë tymin që del nga oxhaku i fabrikës “Edil Centro” EMRI/ Shoferja përplas për vdekje shqiptarin që po punonte në kantierin e autostradës Bordi i Transparencës publikon çmimet e reja të karburanteve Mandati/ Bylykbashi: Kush vjedh, s’e gëzon dot - Duhet ta humbasë jo vetëm deputeti, por edhe partia përkat... 28 Nëntor/ Ftesa e Berishës: Të nderojmë flamurin kombëtar me protestën më të fuqishme që ka parë vendi... Hodhën vezë drejt makinës së Ramës, Gjykata shpall të paligjshëm arrestimin e dy protestuesve “Rama përdor patronazhistët si kamzhik ndaj qytetarëve dhe bizneseve”/ Bylykbashi: Kontrollet selektive dhe... Këlliçi: Sa më shumë prova e pasuri të fshehura, aq më shumë shijon lirinë Balluku! “Sfida ndaj drejtësisë së re, dëm i pa riparueshëm”/ Këlliçi: Balluku sillet sikur ka fituar trofe! Sa më s...
BOTA

Rastësi apo diçka më shumë? Nga Microsoft te NSA dhe gjigantët e medias, bota në alarm nga kaosi teknologjik brenda një jave

Një valë e paprecedentë problemesh teknologjike dhe incidentesh të sigurisë kibernetike ka goditur Shtetet e Bashkuara dhe disa prej kompanive më të mëdha në botë gjatë ditëve të fundit, duke shkaktuar kaos në transportin ajror, ndërprerje të shërbimeve bankare, probleme në platformat e Microsoft dhe deri te paralizimi i një rrjeti sekret komunikimi të Agjencisë Kombëtare të Sigurisë amerikane (NSA)

P
Piranjat17 November 2026, 19:15 · 11 min lexim
Rastësi apo diçka më shumë? Nga Microsoft te NSA dhe

Një valë e paprecedentë problemesh teknologjike dhe incidentesh të sigurisë kibernetike ka goditur Shtetet e Bashkuara dhe disa prej kompanive më të mëdha në botë gjatë ditëve të fundit, duke shkaktuar kaos në transportin ajror, ndërprerje të shërbimeve bankare, probleme në platformat e Microsoft dhe deri te paralizimi i një rrjeti sekret komunikimi të Agjencisë Kombëtare të Sigurisë amerikane (NSA).

Situata është bërë edhe më shqetësuese pas zbulimit të një sulmi kibernetik që ka prekur faqet e internetit të 178 organizatave, mes tyre CNN, BBC, Fox Neës, Zoom, IKEA, HSBC dhe Salesforce. Sulmuesit kanë përdorur kode keqdashëse për të tentuar vjedhjen e kriptomonedhave, të dhënave bankare dhe informacioneve personale të përdoruesve, ndërsa janë identifikuar edhe përpjekje për të shfrytëzuar dobësi sigurie në pajisjet iPhone.

Zhvillimet, të regjistruara pothuajse njëkohësisht, kanë ngritur pikëpyetje mbi sigurinë dhe qëndrueshmërinë e infrastrukturës digjitale amerikane. Megjithatë, autoritetet dhe kompanitë e përfshira nuk kanë identifikuar prova që të gjitha incidentet të jenë të lidhura mes tyre apo të përbëjnë pjesë të një sulmi të koordinuar kibernetik.

Microsoft, ndërprerje për gati 24 orë

Problemet nisën të bëheshin të dukshme më 12 nëntor, kur Microsoft u përball me një ndërprerje të rëndësishme të shërbimeve të platformës Microsoft 365.

Përdoruesit raportuan vështirësi në përdorimin e Outlook, Microsoft Teams, Copilot dhe shërbimeve të tjera të kompanisë. Ndërprerja ndikoi në komunikimin dhe funksionimin e aktiviteteve të përditshme të bizneseve dhe institucioneve që mbështeten te infrastruktura e Microsoft. Problemet zgjatën pothuajse 24 orë, përpara se kompania të njoftonte rikthimin e shërbimeve mëngjesin e 13 nëntorit. Sipas shpjegimeve të Microsoft, incidenti lidhej me një defekt softuerik, rritjen e trafikut dhe kapacitetin e pamjaftueshëm të serverëve. Kompania ka mbi 430 milionë përdorues të Microsoft 365, megjithëse nuk është përcaktuar sa prej tyre u prekën drejtpërdrejt nga ndërprerja.

Një ditë më vonë, më 13 nëntor, probleme pati edhe platforma Workday, e specializuar në menaxhimin e burimeve njerëzore dhe pagesave të punonjësve. Ndërprerja pengoi disa punonjës dhe administratorë të hynin në sistemet e tyre. Platforma u shërben rreth 11 500 organizatave në mbarë botën.

Paralizohet trafiku ajror amerikan, mbi 12 mijë fluturime të anuluara

Ndërsa kompanitë teknologjike përpiqeshin të rikthenin shërbimet, një incident shumë më i rëndë goditi transportin ajror amerikan. Më 13 nëntor, Administrata Federale e Aviacionit (FAA) urdhëroi ndalimin e përkohshëm të të gjitha nisjeve të fluturimeve në territorin e Shteteve të Bashkuara, pasi një problem në sistemet e komunikimit dhe radarëve rrezikonte funksionimin normal të kontrollit të trafikut ajror. Problemet nisën rreth orës 15:30, ndërsa ndalimi i fluturimeve u vendos në orën 15:54 dhe u hoq vetëm në orën 20:15, sipas orës lokale të bregut lindor amerikan. Sipas të dhënave zyrtare, gjatë 13 nëntorit u anuluan rreth 12 462 fluturime, përfshirë 9 082 fluturime të kompanive kryesore ajrore.

FAA sqaroi se jo të gjitha anulimet kishin lidhje të drejtpërdrejtë me ndërprerjen kombëtare. Mijëra pasagjerë mbetën të bllokuar në aeroporte, ndërsa kompanitë ajrore u përballën me vështirësi për të riorganizuar avionët, ekuipazhet dhe oraret e fluturimeve. Problemet vazhduan edhe gjatë fundjavës, pavarësisht rikthimit gradual të sistemit.

Hetimet paraprake zbuluan se pajisjet e vjetruara të rrjetit të FAA-së ishin mbingarkuar nga një fluks jashtëzakonisht i lartë të dhënash, me rreth 1 000 tentativa lidhjeje çdo katër deri në pesë sekonda.

Probleme në bankat amerikane dhe United Airlines

Vala e ndërprerjeve vazhdoi më 16 nëntor, kur klientët e disa prej bankave më të mëdha amerikane raportuan probleme me shërbimet bankare në internet. Mes institucioneve të përmendura ishin JPMorgan Chase, Bank of America dhe Ëells Fargo. Përdoruesit raportuan vonesa në transaksione dhe vështirësi në aksesimin e disa shërbimeve.

JPMorgan Chase shpjegoi se problemet ishin shkaktuar nga një defekt softuerik që ndikoi në sistemet e brendshme të bankës, duke ngadalësuar përpunimin e disa transaksioneve. Ndërprerja ndikoi edhe në disa pagesa që përfshinin klientët e Chase përmes rrjetit Zelle, megjithëse operatori i këtij shërbimi deklaroi se platforma e pagesave kishte vazhduar të funksiononte normalisht.

Po më 16 nëntor, United Airlines u përball me një problem teknik që zgjati mbi 90 minuta dhe ndikoi në operacionet e kompanisë.

Incidentet shtuan shqetësimin publik, veçanërisht pasi ndodhën vetëm pak ditë pas kaosit në transportin ajror amerikan. Megjithatë, kompanitë këmbëngulën se problemet e identifikuara nuk përbënin prova të një sulmi të përbashkët kibernetik.

Bie rrjeti sekret i komunikimeve të NSA-së

Një tjetër zhvillim shqetësues u raportua më 17 nëntor, këtë herë brenda një prej institucioneve më të rëndësishme të inteligjencës amerikane. Rrjeti i klasifikuar i komunikimeve të brendshme të Agjencisë Kombëtare të Sigurisë, i njohur si NSA Net, pësoi një ndërprerje të rëndë, duke penguar shkëmbimin normal të informacioneve mes punonjësve të agjencisë. NSA Net është një rrjet i brendshëm i sigurisë së lartë, që përdoret për komunikimin dhe shkëmbimin e informacioneve të klasifikuara brenda agjencisë amerikane.

Drejtuesit e NSA-së vendosën orare të ndryshme mbërritjeje për personelin, ndërsa specialistët përpiqeshin të përcaktonin përmasat e ndërprerjes dhe të rikthenin funksionimin e rrjetit. Incidenti tërhoqi vëmendje të veçantë për shkak të rolit që NSA luan në mbledhjen e informacioneve të inteligjencës dhe mbrojtjen e komunikimeve të ndjeshme të Shteteve të Bashkuara.

Sulm kibernetik ndaj 178 organizatave, mes tyre CNN, BBC, Fox News dhe IKEA

Paralelisht me problemet që goditën infrastrukturën amerikane, më 16 nëntor u zbulua një operacion i gjerë kibernetik që kishte prekur faqet e internetit të disa prej kompanive dhe institucioneve më të njohura në botë. Sipas Reuters dhe studiuesve të sigurisë kibernetike, sulmi kishte në shënjestër 178 organizata të sektorëve të ndryshëm, përfshirë median, teknologjinë, financat, transportin dhe tregtinë.

Mes emrave të identifikuar ishin CNN, BBC, Fox News, Zoom, IKEA, HSBC, Equifax, Salesforce, GitLab, KLM dhe Ledger. Sulmi u zbulua nga studiuesi i sigurisë Scott Helme, i cili identifikoi 188 skedarë JavaScript të infektuar, të lidhur me 178 organizata, pas analizimit të 1 611 skedarëve të përdorur nga platforma Optimizely. Optimizely është një platformë që përdoret nga kompani të mëdha për optimizimin, personalizimin dhe testimin e faqeve të internetit. Hakerët kishin shfrytëzuar një dobësi në procesin e regjistrimit të llogarive të shërbimit Experimentation të Optimizely, duke futur kod keqdashës në projekte të klientëve. Si rezultat, faqet që përdornin këto projekte mund të ngarkonin kodin e infektuar gjatë vizitave të përdoruesve.

Ky mekanizëm njihet si sulm ndaj zinxhirit të furnizimit të softuerit, pasi sulmuesit komprometojnë një shërbim të përbashkët për të arritur një numër të madh organizatash njëkohësisht. Kodi keqdashës ishte projektuar për të kryer disa veprime: zëvendësimin e adresave të portofolave të kriptomonedhave me adresa të kontrolluara nga sulmuesit, mbledhjen e numrave të kartave bankare dhe kodeve të sigurisë, vjedhjen e të dhënave të sesioneve të përdoruesve dhe pamjeve të ekranit, si dhe përpjekje për të shfrytëzuar dobësi në pajisjet me sistemin operativ iOS.

A qëndron një sulm i koordinuar pas gjithë këtyre incidenteve?

Përplasja në kohë e kaq shumë incidenteve ka ngritur shqetësime mbi varësinë e institucioneve dhe ekonomisë moderne nga infrastruktura digjitale. Brenda vetëm pak ditësh, problemet prekën shërbimet e komunikimit të Microsoft, sistemin kombëtar të kontrollit të trafikut ajror amerikan, operacionet e një kompanie të madhe ajrore, transaksionet bankare, një rrjet të klasifikuar të inteligjencës amerikane dhe faqet e internetit të dhjetëra kompanive ndërkombëtare.

Megjithatë, ekziston një dallim thelbësor mes incidenteve.

Ndërsa sulmi përmes Optimizely është konfirmuar si një ndërhyrje keqdashëse, problemet në sistemet e FAA-së, Microsoft dhe JPMorgan Chase janë lidhur nga hetimet paraprake me defekte teknike dhe jo me veprimtari të qëllimshme të hakerëve. Edhe për ndërprerjen e rrjetit NSA Net nuk janë raportuar prova të një sulmi kibernetik. Për rrjedhojë, deri tani nuk ka prova publike që të gjitha këto ngjarje të jenë pjesë e një operacioni të vetëm. Por incidentet kanë nxjerrë në pah dy dobësi të rëndësishme: vjetërsimin e disa sistemeve kritike të komunikimit dhe rrezikun që krijohet kur një platformë e vetme teknologjike përdoret nga qindra organizata.

Në rastin e FAA-së, një problem në rrjetin e komunikimeve ishte i mjaftueshëm për të ndalur për disa orë nisjen e avionëve në të gjithë Shtetet e Bashkuara. Ndërsa në rastin e Optimizely, komprometimi i një shërbimi të përbashkët ekspozoi ndaj kodit keqdashës faqet e internetit të disa prej emrave më të mëdhenj të ekonomisë dhe medias botërore.

Kështu, edhe pse lidhja mes incidenteve nuk është provuar, vala e problemeve të nëntorit ka rikthyer në qendër të debatit një çështje të sigurisë kombëtare dhe ekonomike: sa të mbrojtura janë sistemet nga të cilat varen komunikimet, transporti, financat dhe funksionimi i institucioneve më të rëndësishme të shtetit?

SHPËRNDAJE

Lexo edhe

BOTA

Me rëndësi

Ndiqni Piranjat kudo.

Investigime, denoncime dhe satirë — zëri që nuk hesht.