Tranzicioni energjetik në Ballkanin Perëndimor nuk do të ndryshojë vetëm mënyrën se si prodhohet energjia, por edhe profesi...
SOCIALE
Nga elektricisti te inteligjenca artificiale, tranzicioni energjetik po ndryshon profesionet që do t’i duhen Ballkanit
PiranjatPërditësimi i fundit 8 Tetor 2026, 08:59
Tranzicioni energjetik në Ballkanin Perëndimor nuk do të ndryshojë vetëm mënyrën se si prodhohet energjia, por edhe profesionet dhe aftësitë që kërkon sektori. Krahas elektricistëve, teknikëve dhe inxhinierëve tradicionalë, kompanive do t’u duhen gjithnjë e më shumë njohuri në inteligjencën artificiale, shkencën e të dhënave, sigurinë kibernetike, automatizimin dhe mekatronikën, sipas Studimit të Këshillit Rajonal të Bashkëpunimit për tregun e punës gjatë tranzicionit energjetik.
Raporti parashikon se zgjerimi i sektorëve të energjisë së rinovueshme në të gjashtë ekonomitë e Ballkanit Perëndimor do të krijojë vende të reja pune, ndërsa digjitalizimi do ta zgjerojë ndjeshëm spektrin e aftësive të kërkuara. Inxhinierëve dhe teknikëve nuk do t’u mjaftojnë më vetëm njohuritë elektrike ose mekanike. Dokumenti përmend aftësitë në teknologjinë e informacionit dhe komunikimit, sigurinë kibernetike, testimin e sigurisë dhe ndërlidhjen e sistemeve, ndërsa mes teknologjive të reja rendit Internetin e Gjërave, shkencën e të dhënave, inteligjencën artificiale dhe realitetin virtual.
Automatizimi dhe zhvillimet e lidhura me Industrinë 4.0 po krijojnë gjithashtu profile të reja profesionale. Raporti veçon specialistët e mekatronikës dhe inxhinierët e automatizimit si profesione që po marrin gjithnjë e më shumë rëndësi në sektor. Nga ana tjetër, për profesionet me kualifikim të mesëm dhe të ulët do të vazhdojë kërkesa për teknikë të instalimit, montimit dhe mirëmbajtjes.
Por problemi i menjëhershëm i Ballkanit nuk është vetëm të përcaktojë profesionet e së ardhmes. Raporti evidenton se profilet teknike me kualifikim të mesëm janë tashmë të vështira për t’u gjetur, deri në atë pikë sa inxhinierët kryejnë punë që normalisht do t’u takonin teknikëve. Mungesa e punonjësve me eksperiencë praktike po kufizon zgjerimin e sektorëve të rinj, përfshirë energjinë diellore. Në këtë boshllëk ndikojnë edhe emigrimi i personelit të kualifikuar dhe mospërputhja mes arsimit dhe kërkesës së tregut.
Një tjetër problem që nxjerrin intervistat e zhvilluara për raportin është mënyra se si po realizohen disa projekte të energjisë së rinovueshme. Sipas dokumentit, mungesa e ekspertizës vendase bën që shumë investitorë të sjellin punonjës të huaj, duke kufizuar mundësitë e punësimit për fuqinë lokale. Për më tepër, kompanitë e huaja mbështeten shpesh te ekspertiza e tyre, ndërsa punonjësit vendas mbeten në detyra të niveleve më të ulëta, çka redukton edhe transferimin e njohurive.
Shqipëria shfaq të njëjtin problem në lidhjen mes arsimit dhe biznesit. Raporti, duke iu referuar Fondacionit Evropian të Trajnimit (ETF), vëren një hendek mes kompanive dhe universiteteve shqiptare, me kurrikula të vjetruara që nuk u përgjigjen nevojave të sektorit. Në nivel rajonal, dokumenti kërkon bashkëpunim më të fortë mes shkollave profesionale, universiteteve dhe kompanive për të përshtatur programet me teknologjitë që po hyjnë në treg.
Kjo do të thotë se tranzicioni energjetik nuk është vetëm një program investimesh në centrale diellore, energji të erës apo eficiencë energjetike. Ai po krijon edhe një garë për kapital njerëzor, ku vendet që nuk arrijnë të përgatisin teknikë, inxhinierë dhe specialistë të teknologjive digjitale rrezikojnë të financojnë investimet, por të mos përfitojnë plotësisht nga vendet e punës dhe transferimi i njohurive që ato mund të krijojnë. /ekofin.al
