Një prej ligjvënësve më të lartë të Partisë Demokratike në SHBA ka kërkuar informacion të detajuar mbi ...
BOTA
Rikthehet ‘’vdekja e zezë’’? Bota në alarm pas vdekjes në Siberi, dyshohet për murtajë
PiranjatPërditësimi i fundit 7 Tetor 2026, 19:06
Një punonjëse e re e një instituti kërkimor për murtajën në Siberi ka vdekur pasi u sëmur nga një pneumoni e rëndë, duke ngritur pikëpyetje dhe shqetësime për një incident të mundshëm laboratorik. Autoritetet ruse kanë mohuar deri tani se bëhet fjalë për një rast të konfirmuar të murtajës.
Megjithatë, fakti që gruaja punonte në një institucion ku trajtohet bakteri që shkakton sëmundjen ka shtuar vëmendjen ndërkombëtare.
“Është një rast fatkeq i një gruaje të re që ka vdekur në Rusinë lindore. Ajo punonte në një institucion që merret me murtajën ose me bakterin që e shkakton murtajën, të cilin e quajmë Yersinia pestis. Ka një raportim se mund të ketë ndodhur një aksident laboratorik, megjithëse nuk është plotësisht e qartë nëse kjo ka ndodhur vërtet.
Por ajo që dimë është se ajo u sëmur dhe zhvilloi një sëmundje të ngjashme me pneumoninë dhe, fatkeqësisht, ndërroi jetë disa ditë më vonë, pas këtij ekspozimi të pretenduar.”, tha Malick Gibani.
Në qytetin Shelekhov, në rajonin e Irkutskut, autoritetet kanë marrë masa parandaluese. Njerëzit që mund të kenë pasur kontakt me gruan janë vendosur në karantinë, ndërsa në rrjetet sociale janë përhapur versione të ndryshme për mënyrën se si ajo mund të jetë infektuar.
Një prej versioneve fliste për një epruvetë me baktere të gjalla që mund të ishte rrëzuar në laborator. Ky pretendim është mohuar nga autoriteti rus i shëndetësisë. Të tjera versione e lidhnin sëmundjen me një udhëtim në Tajlandë ose me një zonë pranë kufirit me Mongolinë. Deri tani, nuk ka prova publike që të mbështesin ndonjërën prej këtyre teorive.
“Nga informacionet që kemi parë, ky nuk ishte një rast i konfirmuar i murtajës. Mendoj se mund të konsiderohet një rast i dyshuar, duke pasur parasysh se ajo punonte në një institucion që merret me këtë bakter dhe se ekziston ky raportim për një ekspozim të mundshëm brenda laboratorit. Dhe murtaja mund të shkaktojë një sëmundje të ngjashme me pneumoninë, e cila mund të jetë me përparim të shpejtë dhe fatale.”, u shpreh Malick Gibani.
Yersinia pestis është bakteri që shkakton murtajën. Në imazhet mikroskopike shfaqen bakteret përgjegjëse për sëmundjen, e cila gjatë historisë ka shkaktuar disa prej epidemive më vdekjeprurëse të njerëzimit.
Ekspertët bëjnë dallimin mes formave të ndryshme të murtajës. Forma pneumonike prek mushkëritë dhe konsiderohet forma më e rrezikshme për shëndetin publik, pasi, në rrethana të caktuara, mund të transmetohet edhe nga një person te tjetri.
“Dhe më pas është murtaja pneumonike, e cila zakonisht lidhet me vendosjen e bakterit në mushkëri dhe shkaktimin e një sëmundjeje të ngjashme me pneumoninë. Kjo mund të shkaktojë sëmundje të rëndë, temperaturë, sindromën e sepsisit, pneumoni dhe, teorikisht, mund të transmetohet gjithashtu nga një person te tjetri. Megjithatë, mendoj se është e rëndësishme të theksohet se murtaja nuk është aq shumë ngjitëse sa patogjenë të tjerë.”, shtoi Malick Gibani.
Organizata Botërore e Shëndetësisë është informuar për situatën. Ndërkohë, autoritetet ruse këmbëngulin se nuk ka prova për një shpërthim të gjerë të murtajës.
Guvernatori i rajonit të Irkutskut, Igor Kobzev, ka deklaruar se situata është nën kontroll dhe se qyteti po funksionon normalisht.
“Epo, dëgjoni, situata është plotësisht nën kontroll. Qyteti po funksionon normalisht.”, tha Igor Kobzev Guvernator i rajonit të Irkutskut.Një nga elementët që e zbut shqetësimin është fakti se murtaja, ndonëse potencialisht vdekjeprurëse, mund të trajtohet me antibiotikë nëse diagnostikohet dhe trajtohet në kohë.
“Murtaja sigurisht që mund të trajtohet me antibiotikë. Ne kemi një sërë antibiotikësh të ndryshëm që mund të përdoren për trajtimin e murtajës dhe shumë prej tyre janë shumë efektivë. Tani, ka raporte shumë, shumë sporadike për rezistencë ndaj antibiotikëve te murtaja, te bakteret e murtajës. Kjo është jashtëzakonisht e rrallë. Por, për fat të mirë, jemi në një situatë ku kemi në dispozicion disa trajtime të ndryshme.”, tha Malick Gibani.
Murtaja shkaktohet nga bakteri Yersinia pestis dhe qarkullon kryesisht te kafshët e vogla dhe pleshtat. Ajo mund të transmetohet te njerëzit përmes pickimit të pleshtave të infektuar, përmes thithjes së grimcave të infektuara dhe, më rrallë, përmes kontaktit me materiale infektive.
Nëse nuk trajtohet, sëmundja mund të jetë vdekjeprurëse. Por zbulimi i hershëm dhe trajtimi me antibiotikë e ndryshojnë ndjeshëm prognozën.
Ekspertët thonë se, përtej këtij rasti konkret, ngjarja rikthen në vëmendje një çështje më të gjerë: sigurinë biologjike dhe rrezikun që paraqesin patogjenët e rrezikshëm.
“Ky rast ilustron disi pse siguria biologjike duhet të jetë, besoj, në krye të axhendës sonë të politikave në fushën e shëndetësisë. Të gjithë ne kemi kaluar një pandemi vërtet shkatërruese gjatë viteve të fundit. Dhe përgatitja për kërcënimet biologjike të së ardhmes, mendoj se duhet të jetë një prioritet kyç për komunitetin global të shëndetësisë.”, tha Malick Gibani.
Deri tani, autoritetet ruse nuk e kanë lidhur vdekjen e punonjëses me aktivitetin e saj në laborator dhe nuk ka konfirmim se ajo ishte e infektuar me murtajë.
Por historia e sëmundjes e bën rastin veçanërisht të ndjeshëm. Murtaja është e njohur për njerëzimin prej shekujsh. Në Mesjetë, epidemia e njohur si “Vdekja e Zezë” vrau dhjetëra miliona njerëz në Evropë. Sot, sëmundja është shumë më e rrallë dhe e trajtueshme. Por ajo vazhdon të qarkullojë në disa zona të Afrikës, Azisë, Amerikës dhe Siberisë, ku bakteri gjendet ende te gjitarët e vegjël dhe pleshtat.
“Në ditët e sotme, murtaja është një sëmundje mjaft e rrallë, por është e rëndësishme të theksohet se ajo nuk është zhdukur plotësisht. Nuk është thjesht një sëmundje me interes historik. Pra, të dhënat e mbikëqyrjes që kemi nuk janë perfekte, por çdo vit ka disa qindra raste të murtajës. Tani, mendojmë se rreth 90 deri në 95 për qind e tyre ndodhin në kontinentin afrikan.”, tha Malick Gibani.
Janë tre format kryesore të murtajës: bubonike, septikemike dhe pneumonike. Forma bubonike është më e zakonshmja dhe shkakton ënjtje të nyjeve limfatike. Forma septikemike ndodh kur bakteret shumohen në gjak, ndërsa forma pneumonike infekton mushkëritë dhe është më e rrezikshmja për shkak të mundësisë së transmetimit përmes pikave respiratore.
Simptomat zakonisht nisin pas një periudhe inkubacioni prej një deri në shtatë ditë dhe mund të përfshijnë temperaturë, të dridhura, dhimbje koke e trupi, dobësi, të përziera dhe të vjella.
Pikërisht për shkak të përvojës së pandemisë COVID-19, çdo raportim për një sëmundje të panjohur ose një incident të mundshëm laboratorik shkakton sot shumë më tepër alarm.
Por ekspertët bëjnë thirrje për kujdes dhe jo panik. Deri tani bëhet fjalë për një rast të vetëm të raportuar dhe autoritetet ruse thonë se nuk kanë gjetur prova që punonjësja e laboratorit ishte e infektuar me murtajë.
