Përshkallëzohen protestat e nxënësve te shkollave te mesme në Francë , me incidente të dhunshme të regjistruara në...
POLITIKE
“Bashkëpunuan me pushtuesit për Shqipërinë e madhe”/ Presidenti grek rihap plagët e Çamërisë. Kërkohet reagim nga Tirana zyrtare
PiranjatPërditësimi i fundit 1 Tetor 2026, 19:21
Presidenti i Greqisë, Konstantinos Tasoulas, ka rikthyer në vëmendje çështjen e Çamërisë gjatë një ceremonie përkujtimore në Paramithi, ku u përkujtuan 49 viktima të ekzekutuara në vitin 1943. Në fjalën e tij, Tasoulas foli për bashkëpunimin e një pjese të popullsisë çame me trupat italiane dhe gjermane gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ai iu referua gjithashtu vendimeve të Gjykatës Speciale të Bashkëpunëtorëve të Janinës, duke deklaruar se deri në vitin 1948 janë dhënë më shumë se 1,700 vendime ndaj çamëve myslimanë, të shoqëruara edhe me konfiskimin e pronave.
Sipas presidentit grek, këto masa lidhen me krime të kryera në Thesproti. Tasoulas përmendi gjithashtu pretendimin se një pjesë e çamëve myslimanë, në bashkëpunim me trupat pushtuese italiane dhe gjermane, kishin synuar realizimin territorial të idesë së “Shqipërisë së Madhe”.
Në fjalën e tij, presidenti grek e lidhi interpretimin e kësaj periudhe historike edhe me rrugëtimin europian të Shqipërisë. Sipas Tasoulas, njohja dhe pranimi i asaj që ai e cilëson si realitet historik janë pjesë e parimeve mbi të cilat është ndërtuar Europa e pas Luftës së Dytë Botërore.
Reagimi i Fondacionit Çamëria
Deklaratat kanë sjellë reagimin e Fondacionit Çamëria “Hasan Tahsini”. Fondacioni shprehet se ekzekutimi i 49 civilëve grekë në vitin 1943 duhet dënuar dhe se viktimat dhe familjet e tyre meritojnë respekt. Në të njëjtën kohë, Fondacioni kundërshton përgjegjësinë kolektive ndaj popullsisë shqiptare të Çamërisë dhe argumenton se përgjegjësia për veprat penale duhet të jetë individuale.
“Përgjegjësia penale është individuale”, thuhet në reagim, ku kërkohet gjithashtu publikimi i vendimeve të Gjykatës Speciale të Janinës dhe i emrave të personave të dënuar. Sipas Fondacionit, një dokumentim i tillë do të ndihmonte në përcaktimin e përgjegjësive konkrete për ngjarjet e asaj periudhe.
Fondacioni kundërshton gjithashtu lidhjen e bërë nga presidenti grek mes çështjes së Çamërisë dhe integrimit europian të Shqipërisë. Sipas tij, veprimet e individëve apo grupeve që kanë bashkëpunuar me pushtuesit nuk mund t’i atribuohen në mënyrë kolektive popullit shqiptar apo shtetit shqiptar. Në deklaratën e tij, Fondacioni Çamëria kërkon që çështjet historike dhe ato që lidhen me të drejtat pronësore të shqiptarëve të Çamërisë të trajtohen përmes dialogut dhe dokumentacionit historik.
Deklaratat e presidentit grek dhe reagimi i Fondacionit rikthejnë në diskutimin publik çështjen e interpretimit të ngjarjeve të Luftës së Dytë Botërore në Çamëri, përgjegjësive individuale dhe çështjeve të mbetura të debatit mes Shqipërisë dhe Greqisë.
“Presidenti grek kërcënon integrimin e Shqipërisë nga vendi i masakrës së shqiptarëve në Çamëri.
Vizita e Presidentit të Republikës së Greqisë, Konstantinos Tasulas, në Paramithi u shndërrua nga një akt nderimi për viktimat greke në një sulm ndaj popullatës shqiptare të Çamërisë dhe shqiptarëve në tërësi, duke përcjellë edhe një mesazh kërcënues ndaj integrimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian.
Ne shqiptarët e Çamërisë nderojmë kujtimin e çdo të rëni në luftën kundra pushtuesve nazi-fashistë përfshi edhe 49 civilëve grekë të ekzekutuar në vitin 1943 në Paramithi dhe dënojmë pa asnjë rezervë krimin ndaj tyre. Dhimbja e familjeve të tyre meriton respekt. Por pikërisht ky respekt na detyron të kundërshtojmë përdorimin që i bëhet viktimave greke për të fajësuar një popullatë të tërë dhe për të lënë në heshtje civilët, bashkëqytetarët shqiptar të 49 viktimave greke, të masakruar e të dëbuar nga i njëjti qytet.
Përkujtimi në Paramithi, kur shoqërohet me akuza kolektive ndaj çamëve dhe nderim të vrasësit, merr një domethënie të qartë politike.
Qyteti paraqitet vetëm si vend i martirizimit grek, ndërkohë që harrohet 27 Qershori i 1994 kur në Paramithi nuk mbeti oborr shtëpie pa u larë me gjak shqiptari nga forcat e EDES-it. Në këtë qytet janë mbi 700 viktima shqiptare, të moshuar, gra, fëmijë dhe njerëz të pa armatosur të cilët u masakruan për të cilët Presidenti i një shteti anëtar i BE, nuk thotë asnjë fjalë, edhe pse këta ishin shtetas grek.
Përgjegjësia penale është individuale. Çdo person që ka bashkëpunuar me pushtuesin apo ka kryer krime duhet të identifikohet mbi prova konkrete. Por asnjë krim individual nuk justifikon masakrimin, dëbimin apo ndëshkimin e fëmijëve, grave, të moshuarve dhe civilëve të pafajshëm.
Presidenti përmend gjyqin e Gjykatës Speciale të Janinës të vitit 1946, po pse nuk nuk e bën publik këtë vendim, bashkë me emrat e të dënuarve?! Zbardhja e këtij vendimi do të na ndihmonte të dy palëve të njiheshim me krimet konkrete, për të cilat akuzohen 1930 shqiptarë të dënuar nga gjykata speciale e Janinës. Mungesa e transparencës zyrtare greke lë vend për të besuar se ky gjyq u përdor politikisht për të mos lejuar kthimin e çamëve në shtëpitë e veta. Dhe në respekt të së vërtetës shteti shqiptar, Ministria e Jashtëme nëpërmjet ambasadës tonë në Athinë duhet të kërkoj një kopje të këtij vendimi, me të cilin të dënuarit nuk u njohën kurrë duke u pamundësuar apelimin në një gjykatë të nivelit më të lartë.
Edhe më shqetësuese është lidhja që Presidenti grek bën ndërmjet këtij rrëfimi historik dhe anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian. Shqipëria ishte një vend i pushtuar nga fashizmi dhe nazizmi. Veprimet e individëve apo të strukturave bashkëpunëtore nuk mund t’i ngarkohen kolektivisht shtetit shqiptar. Pretendimet territoriale greke ndaj Shqipërisë nuk u pranuan në procesin e Konferencës së Paqes të Parisit dhe Shqipërisë iu njoh e vërteta e luftës antifashiste duke e renditur në krahë të aleatëve. Greqia nuk mund të rikthehet sot përmes një rrëfimit të presidentit që i atribuon Shqipërisë përgjegjësi të paprovuar.
Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme duhet të kërkojë sqarime zyrtare: çfarë përgjegjësie konkrete i atribuohet Shqipërisë, mbi cilat dokumente dhe përse kjo lidhet me integrimin e saj evropian? Ky mesazh i Presidentit grek është kërcënues për procesin e anëtarësimit dhe nuk duhet të kalojë pa përgjigje institucionale.
Kemi kërkuar vazhdimisht që çështjet historike të shqyrtohen nga historianët, mbi dokumente dhe prova, dhe të mos përdoren nga politika për stigmatizim apo presion diplomatik. Hapja e arkivave greke, përfshirë dosjet gjyqësore dhe pronësore, dhe ngritja e një tryeze të përbashkët mes historianëve shqiptarë e grekë do të ndihmonin në zbardhjen e ngjarjeve, përcaktimin e përgjegjësive jo vetëm individuale por edhe institucionale.
Kërkesat e shqiptarëve të Çamërisë për drejtësi, kthimin në shtëpitë e veta dhe shqyrtimin e të drejtave pronësore nuk janë armiqësi ndaj popullit grek. Ato mund dhe duhet të trajtohen në frymën e dialogut dhe të parimeve evropiane.
Viktimat greke dhe viktimat dhe shqiptare në Çamëri meritojnë të njëjtin dinjitet. E vërteta kërkon prova, drejtësia kërkon përgjegjësi individuale dhe marrëdhëniet ndërmjet vendeve tona kërkojnë dialog, jo kërcënime nga vendi i krimit”, shkruan Fondacioni.
